Μέσα σε πανηγυρικό κλίμα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε μπροστά στις κάμερες τη συμφωνία ειρήνης για τον τερματισμό του καταστροφικού πολέμου στη Μέση Ανατολή, την ίδια ώρα που στην Τεχεράνη ο Μασούντ Πεζεσκιάν έβαζε τη δική του υπογραφή. Αν και η επικοινωνιακή μηχανή του Λευκού Οίκου επιχειρεί να... παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως μια μεγάλη αμερικανική επιτυχία, η σκληρή πραγματικότητα των κειμένων δείχνει μια εντελώς διαφορετική εικόνα.
Σύμφωνα με ανάλυση των New York Times, η κατάληξη αυτή αποτελεί μια τεράστια έκπληξη και, ουσιαστικά, μια στρατηγική ήττα για τον Ντόναλντ Τραμπ. Λιγότερο από 15 εβδομάδες πριν, ο Αμερικανός πρόεδρος διακήρυττε σε όλους τους τόνους πως «δεν θα υπάρξει καμία συμφωνία με το Ιράν παρά μόνο άνευ όρων παράδοση». Ωστόσο, το κείμενο της συμφωνίας που δόθηκε στη δημοσιότητα κάθε άλλο παρά συνθηκολόγηση της Τεχεράνης θυμίζει. Αντίθετα, το Ιράν εξέρχεται από την πολεμική σύρραξη με τη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του πλανήτη όχι απλώς όρθιο, αλλά ως ο απόλυτος κυρίαρχος του παιχνιδιού» γράφει η εφημερίδα και προσθέτει: «Για έναν πρόεδρο που παραδοσιακά δίνει έμφαση στην πίεση και στη διαπραγματευτική ισχύ, η συγκεκριμένη εξέλιξη προκαλεί ερωτήματα», προσθέτει το δημοσίευμα.
To δημοσίευμα των ΝΥΤ που κάνει… ταμείο της συμφωνίας
Τα οικονομικά και γεωπολιτικά κέρδη του Ιράν
Η Ισλαμική Δημοκρατία, η οποία βρισκόταν υπό ασφυκτική οικονομική και στρατιωτική πίεση, κατάφερε να αποσπάσει ανταλλάγματα που αλλάζουν τις ισορροπίες στην περιοχή:
Οικονομικό «οξυγόνο» δισεκατομμυρίων: Η συμφωνία επιτρέπει στο Ιράν να εισπράττει ξανά τεράστια ποσά από τις εξαγωγές πετρελαίου, προσφέροντας άμεση ανάσα στο καθεστώς.
Κυριαρχία στα Στενά του Ορμούζ: Ίσως το πιο ανησυχητικό σημείο για τη διεθνή κοινότητα είναι ότι το κείμενο της συμφωνίας αφήνει ανοιχτό το παράθυρο στο Ιράν να διαπραγματευτεί ένα μόνιμο καθεστώς κυριαρχίας στο πιο κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα του παγκόσμιου εμπορίου.
Το «πάγωμα» των πυρηνικών ως άλλοθι αναδίπλωσης
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ προτάσσει ως βασικό του επιχείρημα τη δέσμευση του Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα, το οποίο —όπως διατείνεται ο ίδιος— πρόκειται να ανασταλεί για τα επόμενα 15 έως 20 χρόνια. Οι δύο πλευρές προετοιμάζονται ήδη για αυτόν τον επόμενο, κρίσιμο γύρο διαπραγματεύσεων.
Εικόνα του Ντόναλντ Τραμπ από την Σύνοδο των G7
Ωστόσο, για έναν ηγέτη που έχει χτίσει το πολιτικό του προφίλ γύρω από το δόγμα της «μέγιστης πίεσης» και των σκληρών όρων, ο συμβιβασμός αυτός γεννά σοβαρά ερωτήματα στις ΗΠΑ και στους συμμάχους τους.
Σύμφωνα με την ανάλυση, το σενάριο για παγκόσμιο οικονομικό χάος και ενεργειακή κρίση ήταν από την πρώτη στιγμή το βασικό όπλο του Ιράν. Η Τεχεράνη έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, επιτέθηκε σε πετροχημικές εγκαταστάσεις, μονάδες αφαλάτωσης, ξενοδοχεία και στρατιωτικές βάσεις στον Περσικό Κόλπο. Με βάση ακόμη και τις δηλώσεις του ίδιου του Τραμπ, η στρατηγική αυτή απέδωσε.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το επόμενο στάδιο ίσως είναι οι καθυστερήσεις στις διαπραγματεύσεις. Το Ιράν έχει μακρά ιστορία εξαντλητικών συνομιλιών, αμφισβητώντας κάθε παράγραφο συμφωνιών, δημιουργώντας νέα εμπόδια σε ελέγχους ή επαναπροσδιορίζοντας κρίσιμες έννοιες όπως η «πυρηνική έρευνα».
Κεντρικό πρόσωπο στις συνομιλίες θεωρείται ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί, βετεράνος πολλών προηγούμενων διαπραγματεύσεων.
Το «πρόσωπο κλειδί» από την πλευρά της Τεχεράνης, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν σχολίασε ότι το μοναδικό πραγματικό αποτέλεσμα της εκεχειρίας είναι το ξανάνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, τα οποία ήταν ανοιχτά πριν ξεκινήσει ο πόλεμος: «Και τώρα ουσιαστικά πληρώνουμε το Ιράν για να το κάνει». Ακόμη πιο σκληρός εμφανίστηκε ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Μπιλ Κάσιντι, ο οποίος έκανε λόγο για «το χειρότερο λάθος αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής των τελευταίων δεκαετιών».
Το Ιράν όχι μόνο απέφυγε την καταστροφή, αλλά εκμεταλλεύτηκε τη δυναμική του πεδίου για να εξασφαλίσει τον ζωτικό χρόνο και τους πόρους που χρειαζόταν, αφήνοντας την Ουάσιγκτον με μια συμφωνία που απέχει έτη φωτός από την «άνευ όρων παράδοση» που υποσχόταν ο Τραμπ.
Οικονομικό «οξυγόνο» δισεκατομμυρίων: Η συμφωνία επιτρέπει στο Ιράν να εισπράττει ξανά τεράστια ποσά από τις εξαγωγές πετρελαίου, προσφέροντας άμεση ανάσα στο καθεστώς.
Κυριαρχία στα Στενά του Ορμούζ: Ίσως το πιο ανησυχητικό σημείο για τη διεθνή κοινότητα είναι ότι το κείμενο της συμφωνίας αφήνει ανοιχτό το παράθυρο στο Ιράν να διαπραγματευτεί ένα μόνιμο καθεστώς κυριαρχίας στο πιο κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα του παγκόσμιου εμπορίου.
Το «πάγωμα» των πυρηνικών ως άλλοθι αναδίπλωσης
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ προτάσσει ως βασικό του επιχείρημα τη δέσμευση του Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα, το οποίο —όπως διατείνεται ο ίδιος— πρόκειται να ανασταλεί για τα επόμενα 15 έως 20 χρόνια. Οι δύο πλευρές προετοιμάζονται ήδη για αυτόν τον επόμενο, κρίσιμο γύρο διαπραγματεύσεων.
Εικόνα του Ντόναλντ Τραμπ από την Σύνοδο των G7
Ωστόσο, για έναν ηγέτη που έχει χτίσει το πολιτικό του προφίλ γύρω από το δόγμα της «μέγιστης πίεσης» και των σκληρών όρων, ο συμβιβασμός αυτός γεννά σοβαρά ερωτήματα στις ΗΠΑ και στους συμμάχους τους.
Σύμφωνα με την ανάλυση, το σενάριο για παγκόσμιο οικονομικό χάος και ενεργειακή κρίση ήταν από την πρώτη στιγμή το βασικό όπλο του Ιράν. Η Τεχεράνη έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, επιτέθηκε σε πετροχημικές εγκαταστάσεις, μονάδες αφαλάτωσης, ξενοδοχεία και στρατιωτικές βάσεις στον Περσικό Κόλπο. Με βάση ακόμη και τις δηλώσεις του ίδιου του Τραμπ, η στρατηγική αυτή απέδωσε.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το επόμενο στάδιο ίσως είναι οι καθυστερήσεις στις διαπραγματεύσεις. Το Ιράν έχει μακρά ιστορία εξαντλητικών συνομιλιών, αμφισβητώντας κάθε παράγραφο συμφωνιών, δημιουργώντας νέα εμπόδια σε ελέγχους ή επαναπροσδιορίζοντας κρίσιμες έννοιες όπως η «πυρηνική έρευνα».
Κεντρικό πρόσωπο στις συνομιλίες θεωρείται ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί, βετεράνος πολλών προηγούμενων διαπραγματεύσεων.
Το «πρόσωπο κλειδί» από την πλευρά της Τεχεράνης, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν σχολίασε ότι το μοναδικό πραγματικό αποτέλεσμα της εκεχειρίας είναι το ξανάνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, τα οποία ήταν ανοιχτά πριν ξεκινήσει ο πόλεμος: «Και τώρα ουσιαστικά πληρώνουμε το Ιράν για να το κάνει». Ακόμη πιο σκληρός εμφανίστηκε ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Μπιλ Κάσιντι, ο οποίος έκανε λόγο για «το χειρότερο λάθος αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής των τελευταίων δεκαετιών».
Το Ιράν όχι μόνο απέφυγε την καταστροφή, αλλά εκμεταλλεύτηκε τη δυναμική του πεδίου για να εξασφαλίσει τον ζωτικό χρόνο και τους πόρους που χρειαζόταν, αφήνοντας την Ουάσιγκτον με μια συμφωνία που απέχει έτη φωτός από την «άνευ όρων παράδοση» που υποσχόταν ο Τραμπ.
https://www.press-gr.com/2026/06/nyt.html