Σύμφωνα με τη φυσική μια μηχανή που καταναλώνει ενέργεια αλλά δεν παράγει ωφέλιμο έργο και ενώ είναι εκτός λειτουργίας συνεχίζει να «τραβάει» ρεύμα, ονομάζεται συσκευή «βαμπίρ» (βρικόλακας). Η απουσία παραγόμενου έργου.. σημαίνει απλώς ότι η ισχύς της μετατρέπεται εξ ολοκλήρου σε απώλειες.
Του ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ
Θα θέσουμε ως ερώτημα στον κ. Δένδια αν έχει την αίσθηση ότι στο υπουργείο του υπάρχει υπό την αμέριστη προστασία του «εταιρεία βαμπίρ» και αν προκειμένου να υπερασπισθεί μια λανθασμένη πολιτική απόφαση του συνεχίζει να τροφοδοτεί με οικονομικά μέσα και με πολύτιμο στρατιωτικό προσωπικό υψηλής εξειδίκευσης το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) – Βαμπίρ, χωρίς να έχει λάβει μετά από μια διετία το παραμικρό έργο επ’ ωφελεία των Ενόπλων Δυνάμεων.
Τι υπήρχε πριν το ΕΛΚΑΚ; Μια απόλυτα πετυχημένη Διεύθυνση της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) – η Διεύθυνση Αμυντικών Επενδύσεων και Τεχνολογικών Ερευνών (ΔΑΕΤΕ) – η οποία με ολιγομελές αλλά πολύ αξιόλογο προσωπικό, είχε αναδείξει πολύ σημαντικό έργο, ειδικότερα στον τομέα των Ευρωπαϊκών Ερευνητικών – Αναπτυξιακών προγραμμάτων στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Αμυντικού Ταμείου (EDF: European Defence Fund) και των CapTechs (Capability Technology Groups: Ομάδες Τεχνολογίας Ικανοτήτων) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας (EDA: European Defence Agency).
Τα αποτελέσματα της ελληνικής συμμετοχής στο EDF και ιδιαίτερα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων είχαν αναγνωρισθεί από το ίδιο το EDF αλλά και από τους εταίρους μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) ως εντυπωσιακά. Τα αποτελέσματα αυτά καρπούται σήμερα χωρίς αιδώ το ΕΛΚΑΚ και τα εμφανίζει ως δικό του επίτευγμα.
Είχαμε επανειλημμένως τονίσει ότι η αρμοδιότητα της αμυντικής έρευνας και ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και του ΝΑΤΟ εμπίπτει αποκλειστικά στα αρμόδια υπουργεία Άμυνας και σε καμία περίπτωση δεν έχει εκχωρηθεί σε μια ανώνυμη εταιρεία, έστω της μερικής ιδιοκτησίας του. Όμως ο κ. Δένδιας παρέσυρε την κυβέρνηση αλλά και μέρος της αντιπολίτευσης που υπερψήφισε τον σχετικό νόμο – τερατούργημα του ΕΛΚΑΚ. Αν ο αναγνώστης θεωρεί τον όρο «τερατούργημα» υπερβολικό ας δούμε δυσλειτουργίες και αποτελέσματα της διετίας και ας κρίνει:
1. Το ΕΛΚΑΚ είναι άλλη μια ζημιογόνος εταιρεία του Δημοσίου. Δεν έχει δημοσιευθεί ισολογισμός του 2024, ενώ όπως προβλέπεται από τη νομοθεσία ο ισολογισμός του ΕΛΚΑΚ για το 2025 θα πρέπει να δημοσιευθεί μέχρι 30/9/26. Ο ισολογισμός όσο και να «μαγειρευτεί» θα είναι πολύ ζημιογόνος.
Οι αμοιβές του Διοικητικού Συμβουλίου, οι παροχές στα μέλη του, τα λειτουργικά έξοδα, οι υπερφουσκωμένες δαπάνες δημοσίων σχέσεων, τα υπέρμετρα άνευ αποτελέσματος ταξίδια στο εξωτερικό και μάλιστα με πολυτελή διαμονή και διαβίωση σε συνδυασμό με τον ελάχιστο κύκλο εργασιών δεν αφήνουν αμφιβολία για αρνητικά αποτελέσματα, τα οποία βεβαίως πληρώνει πάντοτε ο φορολογούμενος.
Η κατάσταση αυτή δεν είναι προσωρινή ούτε δικαιολογείται από την αρχική λειτουργία της εταιρείας. Ακόμη και αν το ΕΛΚΑΚ πετύχει χρηματοδότηση έργων 60 εκατ. ευρώ ετησίως τα έσοδα του θα είναι 2,5% αυτού του ποσού, δηλαδή 1,5 εκατ. ποσό που δεν αρκεί ούτε για τις αμοιβές του ΔΣ και τα επιδόματα θέσεων. Στους υπολογισμούς αυτούς δεν έχει προσμετρηθεί το κόστος των 70 περίπου αξιωματικών των Ενόπλων Δυνάμεων που έχουν διατεθεί στο ΕΛΚΑΚ, το οποίο επιβαρύνει τον τακτικό προϋπολογισμό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ), δηλαδή και πάλι τον φορολογούμενο. Με μέσο πλήρες κόστος 2.500 ευρώ ανά άτομο μεταφράζεται σε δαπάνη 2,1 εκατ. ευρώ ετησίως. Τα συμπεράσματα δικά σας.
2. Χρήση εγκαταστάσεων του ΥΠΕΘΑ. Είναι γνωστό ότι το ΕΛΚΑΚ χρησιμοποίησε κατά την έναρξη λειτουργίας του εγκαταστάσεις (γραφεία) του υπουργείου, ενώ ακόμη και σήμερα όλες οι προκηρύξεις του ΕΛΚΑΚ αναφέρουν τη ΓΔΑΕΕ ως τόπο υποβολής προσφορών, διενέργειας των διαδικασιών και διαβουλεύσεων.
Σύμφωνα με τον νόμο η παραχώρηση των εγκαταστάσεων του ΥΠΕΘΑ στην ανώνυμη εταιρεία ΕΛΚΑΚ θα έπρεπε να γίνει με Απόφαση Παραχώρησης Χρήσης του υπουργείου με συγκεκριμένους συμβατικούς όρους (χρήσης, αποζημίωσης φθορών, λογαριασμών ΔΕΚΟ, κ.λπ.), ενώ το ΕΛΚΑΚ έχει την υποχρέωση να απεικονίζει την δωρεάν χρήση ως κρατική επιχορήγηση σε είδος. Έχουν πραγματοποιηθεί τα παραπάνω από το ΥΠΕΘΑ και το ΕΛΚΑΚ από τον Ιούνιο του 2024 ή αγνοήθηκε η νομοθεσία για χάρη του αγαπημένο παιδιού του κ. Δένδια;
3. Παράτυπη υιοθέτηση των εξαιρέσεων του νόμου 3978/11 στις προκηρύξεις του ΕΛΚΑΚ. Έχουμε αναφερθεί αναλυτικά στο θέμα αυτό στο άρθρο μας με τίτλο «ΕΛΚΑΚ: “Ελιγμοί”, άγνοια, αναθέσεις και εξαιρέσεις!». Σήμερα προκύπτει ένα ακόμη σοβαρό νομικό θέμα.
Σύμφωνα με το άρθρο 1 “Σκοπός και Πεδίο Εφαρμογής” του ΠΔ 59/2025 σύστασης του Ενιαίου Μητρώου Επιχειρήσεων Αμυντικού Τομέα (EMEAT), ισχύει ότι το ΠΔ ρυθμίζει τα θέματα κατάρτισης και λειτουργίας του ΕΜΕΑΤ για τη συμμετοχή των επιχειρήσεων σε διαδικασίες σύναψης συμβάσεων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ν. 3978/2011». Μετά τη λήξη στις 30/06/2026 της μεταβατικής περιόδου ισχύος του ΕΜΕΑΤ, η σύναψη συμβάσεων που διέπονται από τον Ν. 3978/11 επιτρέπεται μόνο με επιχειρήσεις εγγεγραμμένες στο ΕΜΕΑΤ.
Αυτό σημαίνει, ότι όποιες συμβάσεις σκοπεύει να αναθέσει στο μέλλον το ΕΛΚΑΚ, το οποίο έχει επιλέξει από τις σχετικές προκηρύξεις του ως διαδικασία διεξαγωγής τον Ν. 3978/11, η σύναψη θα γίνει αποκλειστικά και μόνο με επιχειρήσεις του ΕΜΕΑΤ. Άρα, υπό αξιολόγηση προτάσεις μη εγγεγραμμένων εταιρειών θα αποκλεισθούν;
4. Ο περίφημος ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ. Το DP έχει αφιερώσει σειρά άρθρων, με πιο πρόσφατο το «ΕΑΒ: «Δούρειος Ίππος για προώθηση του ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ!» για τη δήθεν συνεργασία ΕΛΚΑΚ – ΕΑΒ στην ανάπτυξη του συστήματος ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ που διαφημίσθηκε ένα μήνα μετά την ίδρυση του ΕΛΚΑΚ. Σήμερα δύο χρόνια μετά την διαφήμιση του συστήματος τα ερωτήματα παραμένουν τα ίδια.
Συνοψίζουμε:
i. Υφίστανται εγκεκριμένες από τα αρμόδια συμβούλια του ΓΕΝ και ΓΕΕΘΑ επιχειρησιακές προδιαγραφές για την απόκτηση και εγκατάσταση στις φρεγάτες του ΠΝ συστήματος αντιμετώπισης δρόνων;
ii. Έγινε και πότε πιστοποίηση του ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ σύμφωνα με τις εν ισχύ «Γενικές Οδηγίες Πιστοποίησης Αμυντικού Υλικού» της ΓΔΑΕΕ και τις εφαρμοστέες συμμαχικές (νατοϊκές) συμφωνίες τυποποίησης (STANAGs). Πότε υποβλήθηκε η σχετική αίτηση πιστοποίησης από την ΕΑΒ ή το ΕΛΚΑΚ;
iii. Η προμήθεια των συστημάτων ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ εντάχθηκε στο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό μέσο SAFE. Είναι γνωστό ότι η προθεσμία για εθνική προμήθεια έχει παρέλθει οπότε παραμένει ως πρόγραμμα η κοινή προμήθεια με την Κύπρο και τη Βουλγαρία μέσω συμπαραγωγής. Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι:
α) ποιος έχει την αρμοδιότητα για την διακρατική συμφωνία το ΓΕΕΘΑ, η ΓΔΑΕΕ ή το ΕΛΚΑΚ;
β) έχουν αποδεχθεί Κύπρος και Βουλγαρία τις προδιαγραφές που προσέφερε η ΕΑΒ;
γ) ζήτησαν Κύπρος και Βουλγαρία τις υφιστάμενες πιστοποιήσεις του συστήματος; και
δ) έχουν συμφωνηθεί οι τιμές;
5. Σήμερα δύο χρόνια μετά την ίδρυση του ΕΛΚΑΚ αναρωτιόμαστε αν υπάρχει έστω σε φάση προκήρυξης ένα έργο πραγματικής καινοτομίας. Όλες οι προκηρύξεις αναφέρουν τεχνολογικό επίπεδο συστημάτων TRL 5 η μεγαλύτερο. TRL 5 σημαίνει «Τεχνολογία πιστοποιημένη σε σχετικό περιβάλλον». Που βρίσκεται η καινοτομία;
Πρόσφατα το ΕΛΚΑΚ διαφημίζει τη συμμετοχή προτεινομένων συστημάτων σε ασκήσεις των Ενόπλων Δυνάμεων. Αυτό σημαίνει δοκιμές συστημάτων όχι απλώς επιπέδου τεχνολογικής ετοιμότητας (TRL) 8 αλλά πιστοποιημένα για την ασφάλεια χρήσης από προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων, δηλαδή συστημάτων έτοιμων για προμήθεια από τη ΓΔΑΕΕ. Ποιος ο ρόλος του ΕΛΚΑΚ; Που βρίσκεται η καινοτομία;
6. Ένα πολύ σοβαρό ερώτημα είναι με ποιο σύστημα που αναπτύχθηκε με συμμετοχή εγχωρίων βιομηχανιών στο πλαίσιο του EDF, ασχολήθηκε την διετία δραστηριότητας του το ΕΛΚΑΚ, ώστε από έργα που χρηματοδοτήθηκαν ως εθνική συμμετοχή από το ΥΠΕΘΑ να προκύψουν προμήθειες από την εγχώρια βιομηχανία;
Συμπερασματικά, το αποτέλεσμα της λειτουργίας του ΕΛΚΑΚ για τις Ένοπλες Δυνάμεις είναι όχι απλώς μηδενικό αλλά αρνητικό. Δεν αναφερόμαστε μόνο στα οικονομικά θέματα αλλά κυρίως στα επιχειρησιακά. Θεωρούμε βέβαιο ότι εάν είχαν διατεθεί στη ΓΔΑΕΕ το ένα δέκατο των πόρων σε ανθρώπινο δυναμικό και σε χρηματοδότηση αυτών που δόθηκαν στο ΕΛΚΑΚ τα αποτελέσματα της ΔΑΕΤΕ θα ήταν θεαματικά.
Θα είχε γίνει πλήρης εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων του EDF, θα είχαν ολοκληρωθεί πιστοποιήσεις εγχωρίως αναπτυχθέντων συστημάτων όπως ο ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ και οι δρόνοι ώστε να είναι άμεσα διαθέσιμα στις Ένοπλες Δυνάμεις, θα είχαν ανατεθεί αναπτυξιακές συμβάσεις σε εγχώριες εταιρείες με ελεγμένες και αποδεδειγμένες δυνατότητες βάσει του τηρούμενου Μητρώου (ΕΜΕΑΤ) και θα υπήρχε σοβαρή επιτυχημένη παρουσία και συμμετοχή σε όλες τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες (EDF, SAFE, EDA, EDIP).