Πόσα έχουμε παραλάβει και ποια είναι τα εμπόδια
Σήμερα θα ασχοληθούμε με ένα από τα πιο ακανθώδη ζητήματα των τελευταίων ετών στον τομέα των ελληνικών εξοπλιστικών, το οποίο έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις, θεωρίες και ερωτηματικά στους κύκλους των..
αμυντικών αναλυτών. Ο λόγος για τα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης πεζικού Marder 1A3, τα οποία βρέθηκαν στο επίκεντρο του περίφημου κυκλικού τύπου ανταλλαγής υλικού, γνωστού ως Ringtausch, μεταξύ Γερμανίας, Ελλάδας και Ουκρανίας.Η αρχική συμφωνία προέβλεπε την παραχώρηση των αξιόμαχων ελληνικών BMP-1 από τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου στην Ουκρανία, με αντάλλαγμα την ισάριθμη και άμεση αντικατάστασή τους από τα γερμανικά Marder. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδείχθηκε αρκετά πιο σύνθετη, χρονοβόρα και γεωπολιτικά περίπλοκη από όσο φαινόταν στα αρχικά δεμένα τύπου powerpoint των υπουργείων. Τα ερωτήματα που τίθενται είναι πολλά. Πού βρίσκονται τελικά τα οχήματα που περιμένει ο Ελληνικός Στρατός; Ποιος είναι ο ακριβής αριθμός των μονάδων που έχουν παραδοθεί μέχρι σήμερα και ποιες είναι οι επιχειρησιακές προκλήσεις που κρατούν τα υπόλοιπα καθηλωμένα στα εργοστάσια ανακατασκευής;
Η Ανατομία Της Συμφωνίας
Για να κατανοήσουμε την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε σήμερα, πρέπει να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω στον Σεπτέμβριο του 2022, όταν ανακοινώθηκε επίσημα η συμφωνία Ringtausch ανάμεσα στην Αθήνα, το Βερολίνο και το Κίεβο. Η βασική ιδέα ήταν κομψή στη θεωρία αλλά τιτάνια στην εκτέλεσή της. Ο Ελληνικός Στρατός συμφώνησε να αποχωριστεί και να παραχωρήσει στην Ουκρανία συνολικά σαράντα ΤΟΜΑ τύπου BMP-1P, οχήματα σοβιετική κατασκευής τα οποία είχαν περάσει στην κατοχή της Ελλάδας μετά την επανένωση της Γερμανίας και την απορρόφηση του στρατού της Ανατολικής Γερμανίας, του Nationales Volksarmee. Σε αντάλλαγμα, η Γερμανία ανέλαβε την υποχρέωση να παραδώσει στην Ελλάδα ισάριθμα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης πεζικού Marder 1A3, τα οποία προέρχονταν από τα αποθέματα της Bundeswehr και της γερμανικής αμυντικής βιομηχανίας Rheinmetall.
Ως εδώ όλα έδειχναν ιδανικά, καθώς τα BMP-100 θεωρούνταν από πολλούς ξεπερασμένα τεχνολογικά για τις σύγχρονες απαιτήσεις του Αιγαίου, ιδιαίτερα λόγω της έλλειψης σύγχρονων συστημάτων νυχτερινής όρασης, της περιορισμένης προστασίας από νάρκες και της χαμηλής εσωτερικής εργονομίας για την αποβίβαση της ομάδας πεζικού. Τα Marder 1A3 από την άλλη πλευρά, παρά το γεγονός ότι σχεδιάστηκαν τη δεκαετία του εβδομήντα, διαθέτουν εξαιρετική θωράκιση που παρέχει προστασία απέναντι σε βλήματα διαμετρημάτων έως είκοσι χιλιοστ.
Ωστόσο, η πρώτη μεγάλη τριβή εμφανίστηκε στους ρυθμούς παράδοσης. Ενώ η Ελλάδα κινήθηκε γρήγορα και απέστειλε τα BMP-1 στην Ουκρανία μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, οι Γερμανοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με τεράστιες καθυστερήσεις στην ανακατασκευή, τον έλεγχο ποιότητας και την επαναφορά σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα των Marder. Τα οχήματα αυτά δεν έρχονταν κατευθείαν από τις ενεργές μονάδες της Γερμανίας, αλλά αποθηκεύονταν σε ανοιχτούς χώρους εργοστασίων και αποθηκών υλικού, απαιτώντας εκτεταμένες παρεμβάσεις στα συστήματα μετάδοσης κίνησης, στους κινητήρες MTU MB 833 Ea-500 των εξακοσίων ίππων και στις καλωδιώσεις. Μέχρι τα τέλη του 2023, είχαν ολοκληρωθεί οι παραδόσεις των πρώτων 40 οχημάτων, ωστόσο οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις είχαν θέσει ήδη ζήτημα επέκτασης της συμφωνίας για την απόκτηση επιπλέον μονάδων, ώστε να καλυφθούν τα κενά σε ολόκληρους σχηματισμούς του Έβρου και των νησιών. Εδώ ακριβώς άρχισαν τα πραγματικά προβλήματα.
Fun fact για τους λάτρεις της τεχνολογίας. Γνωρίζατε ότι ο πύργος του Marder 1A3 δεν είναι επανδρωμένος με την παραδοσιακή έννοια πως ο πυροβολητής στέκεται όρθιος μέσα στο πάτωμα του οχήματος, αλλά κινείται μαζί με όλο το συγκρότημα του πυροβόλου, προσφέροντας στον χειριστή μια ενιαία οπτική γωνία που διευκολύνει την απόκτηση στόχου εν κινήσει, αν και περιορίζει τον εσωτερικό χώρο εργασίας; Αυτό το χαρακτηριστικό απαιτεί ιδιαίτερη εκπαίδευση από τα πληρώματα του Ελληνικού Στρατού, τα οποία είχαν συνηθίσει στα πιο ευρύχωρα αλλά στερημένα σύγχρονων σκοπευτικών BMP-1.
Πού Σκαλώνουν Οι Παραδόσεις
Η επέκταση της συμφωνίας για επιπλέον Marder αποτέλεσε αντικείμενο μακροχρόνιων διαπραγματεύσεων μεταξύ του ελληνικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και της γερμανικής κυβέρνησης. Ο συνολικός αριθμός των οχημάτων που ακούστηκε ότι θα ενταχθούν τελικά στον Ελληνικό Στρατό έφτασε τις εκατό μονάδες, συμπεριλαμβανομένων των αρχικών 40. Ωστόσο, η πραγματικότητα στο πεδίο δείχνει μια διαφορετική εικόνα όσον αφορά τους χρόνους παράδοσης. Ο λόγος για τον οποίο πολλά από αυτά τα οχήματα φάνηκαν να αγνοούνται ή να καθυστερούν δραματικά έγκειται σε τρεις βασικούς παράγοντες.
Πρώτον, η γερμανική αμυντική βιομηχανία βρέθηκε αντιμέτωπη με υπερφόρτωση εργασιών. Η ταυτόχρονη υποστήριξη του πολέμου στην Ουκρανία με δεκάδες Marder από τα γερμανικά αποθέματα, η ανακατασκευή οχημάτων για χώρες όπως η Ελλάδα και η Κροατία, και η συντήρηση του εσωτερικού στόλου της Bundeswehr δημιούργησαν τεράστιο μποτιλιάρισμα στα γρανάζια της παραγωγής. Δεύτερον, το κόστος και η διαθεσιμότητα των ανταλλακτικών για τους κινητήρες και τα συστήματα μετάδοσης παρουσίασαν διακυμάνσεις, καθώς ορισμένα εξαρτήματα της γενιάς του 1970 δεν κατασκευάζονται πλέον με τους ίδιους ρυθμούς, απαιτώντας ειδικές παραγγελίες προσαρμογής. Τρίτον, ο Ελληνικός Στρατός έθεσε αυστηρές προδιαγραφές παραλαβής. Κανένα όχημα δεν γίνεται αποδεκτό αν δεν περάσει από αυστηρούς τεχνικούς ελέγχους σταθερότητας, βαλλιστικής θωράκισης και λειτουργικότητας των ηλεκτρονικών συστημάτων στα κέντρα τεχνικής υποστήριξης.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και όταν κάποια Marder φτάνουν στην Ελλάδα, ακολουθεί μια μακρά διαδικασία αποθήκευσης, επιθεώρησης, τοποθέτησης των ελληνικών συστημάτων επικοινωνίας και ασυρμάτων της RACAL ή της Rodor, καθώς και βαφής παραλλαγής σύμφωνα με τα πρότυπα του Γενικού Επιτελείου Στρατού. Επιπλέον, τα οχήματα αυτά δεν κατανέμονται τυχαία. Μια μερίδα τους έχει διατεθεί σε μηχανοκίνητες ταξιαρχίες του Έβρου, όπου ενισχύουν την ισχύ πυρός και την ικανότητα συνοδείας των αρμάτων μάχης Leopard 2A4 και Leopard 1A5, δημιουργώντας έναν ομοιογενή γερμανόφωνο κορμό στα βαριά τεθωρακισμένα, ενώ άλλα αξιοποιούνται κυρίως για την εκπαίδευση των νέων οδηγών και πυροβολητών στα Κέντρα Εκπαίδευσης Τεθωρακισμένων στον Αυλώνα και στη ΛեWα.
Η πραγματικότητα λοιπόν είναι ότι τα ΤΟΜΑ δεν εξαφανίστηκαν ούτε χάθηκαν σε κάποιο μυστικό ναυτικό κοντέινερ. Βρίσκονται σταδιακά ενταγμένα στη δύναμη του στρατού μας, με τον συνολικό αριθμό να προχωράει με αργούς αλλά σταθερούς ρυθμούς, ανάλογα με το πότε ολοκληρώνουν οι Γερμανοί εργολάβοι τις γενικές επισκευές τους. Η καθυστέρηση δεν είναι αποτέλεσμα διπλωματικής απάτης, αλλά μιας σκληρής βιομηχανικής πραγματικότητας στην Ευρώπη της αμυντικής κρίσης, όπου η ζήτηση για ανταλλακτικά και τεθωρακισμένα ξεπερνάει κατά πολύ την προσφορά των εργοστασίων.
Το Μέλλον Του Ελληνικού Στόλου ΤΟΜΑ
Κοιτάζοντας την επόμενη μέρα, η υπόθεση των Marder αναδεικνύει μια ευρύτερη παθογένεια αλλά και μια σημαντική ευκαιρία για τον Ελληνικό Στρατό. Τα Marder 1A3 αποτελούν μια εξαιρετική ενδιάμεση λύση, ένα λεγόμενο stopgap όχημα υψηλής αξιοπιστίας που προσφέρει τεράστια βελτίωση σε σχέση με τα γερασμένα BMP-1, τα οποία υπέφεραν από έλλειψη σύγχρονων οπτικών και ανεπαρκή προστασία του προσωπικού. Ωστόσο, κανείς στον Ελληνικό Στρατό δεν τρέφει την αυταπάτη ότι τα Marder αποτελούν το μακροπρόθεσμο μέλλον του πεζικού μας. Με ηλικία σχεδόν πενήντα ετών από τη σχεδίασή τους, τα οχήματα αυτά πλησιάζουν σταδιακά τα όρια του κύκλου ζωής τους, παρά τις διαρκείς αναβαθμίσεις στους κινητήρες και τα σκοπευτικά.
Το πραγματικό στοίχημα για την Ελλάδα βρίσκεται στην επόμενη γενιά τεθωρακισμένων οχημάτων μάχης, όπου οι απαιτήσεις περιλαμβάνουν ενσωματωμένα αντιαρματικά βλήματα νέας γενιάς, προηγμένα συστήματα ενεργητικής προστασίας Active Protection Systems, ψηφιακή αρχιτεκτονική μάχης C4I και υψηλά επίπεδα ναρκοπροστασίας σύμφωνα με τα πρότυπα STANAG 4569. Η εμπειρία των τελευταίων ετών απέδειξε ότι οι εξοπλιστικές λύσεις τριγωνικών ανταλλαγών τύπου Ringtausch μπορούν μεν να προσφέρουν άμεση ανακούφιση σε καίρια σημεία του αμυντικού μας δακτυλίου, αλλά εξαρτώνται απόλυτα από τους γεωπολιτικούς σχεδιασμούς και τις βιομηχανικές δυνατότητες των συμμάχων μας, οι οποίοι συχνά προτεραιοποιούν τις δικές τους ανάγκες ή την ενίσχυση του μετώπου της Ουκρανίας.
Ο Ελληνικός Στρατός μαθαίνει μέσα από αυτή τη διαδικασία να διαπραγματεύεται αυστηρότερες ρήτρες παράδοσης, να απαιτεί πλήρη πακέτα τεχνικής υποστήριξης και αρχικής διαθεσιμότητας ανταλλακτικών από την πρώτη ημέρα υπογραφής των συμβάσεων και να επενδύει παράλληλα στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία για τη συντήρηση και αναβάθμιση των υφιστάμενων συστημάτων. Τα Marder είναι εδώ, επιχειρησιακά, βαμμένα στα χρώματα της ελληνικής παραλλαγής και έτοιμα να επιχειρήσουν, αποδεικνύοντας ότι η στρατιωτική τεχνολογία δεν κρίνεται μόνο από τη χρονολογία σχεδίασης ενός οχήματος, αλλά κυρίως από την αρτιότητα της συντήρησής του και την ποιότητα του προσωπικού που το χειρίζεται στα δύσκολα εδάφη της πατρίδας μας.
pentapostagma.gr