Η ενότητα που έχουν επιδείξει οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους στην Ευρώπη να επιβάλουν κυρώσεις στη Ρωσία για τον πόλεμό της εναντίον της Ουκρανίας, αρχίζει να δείχνει τα όριά της, με διαφορές να εμφανίζονται σχετικά με το πόσο μακριά θα πιέσουν την εκστρατεία οικονομικών κυρώσεων.
Στο μεταξύ σύμφωνα με πληροφορίες του Κουρδιστού Πορτοκαλιού από τη Κύπρο μεγάλα νομικά και λογιστικά γραφεία του νησιού βρίσκονται στο χείλος της καταστροφής καθώς χάνουν τους ζάπλουτους Ρώσους πελάτες. Άλλοι καταφεύγουν στο άνοιγμα εταιριών για λογαριασμό των πελατών τους στη Τουρκία, τα Κατεχόμενα και στο Ντουμπάι! Ναι καλά διαβάζετε.
To χρήμα είναι σαν το νερό πάντα βρίσκει οδό διαφυγής. Στο μεταξύ ακόμη και οι ίδιες οι ΗΠΑ που επιμένουν στις κυρώσεις κατά των Ρώσων δεν έχουν ακολουθήσει-προς ώρας- τους Ευρωπαίους εταίρους τους στην επιβολή κυρώσεων σε αρκετούς από τους πλουσιότερους ολιγάρχες της Ρωσίας —μια ομάδα με προσωπικά περιουσιακά στοιχεία που υπολογίζονται συνολικά σε 55 δισεκατομμύρια δολάρια.
Το ρεπορτάζ (By Ian Talley in Washington, Laurence Norman in Berlin and Daniel Michaels in Brussels) από τη The Wall Street που ακολουθεί είναι αποκαλυπτικό.
Σε συναντήσεις αυτή την εβδομάδα του Οργανισμού του Βορειοατλαντικού Συμφώνου, της Ομάδας των Επτά μεγάλων οικονομιών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο Πρόεδρος Biden και άλλοι ηγέτες πρόσφεραν ενιαία υποστήριξη για την Ουκρανία, ενισχύοντας τη στρατιωτική, οικονομική και ανθρωπιστική βοήθεια, έναν μήνα αφότου ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν ξεκίνησε μια πλήρη – εισβολή κλίμακας.
«Ο κ. Putin επιχείρησε τη διάσπαση του ΝΑΤΟ», είπε ο κ. Βiden στην έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες την Πέμπτη μετά από συνάντηση με τη στρατιωτική συμμαχία και τους ηγέτες των G-7. «Το ΝΑΤΟ δεν ήταν ποτέ, ποτέ τόσο ενωμένο όσο είναι σήμερα».
Αφού εξαπέλυσαν πολλά μπαράζ κυρώσεων για να αποδυναμώσουν την οικονομία της Ρωσίας και να ακρωτηριάσουν την ικανότητα του κ. Putin να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο, οι σύμμαχοι παλεύουν με το πώς να προχωρήσουν, με κάποιους να ζητούν περισσότερες κυρώσεις ενώ άλλοι θέλουν να επικεντρωθούν στην επιβολή όσων έχουν ήδη επιβληθεί.
Τα σημεία ιδιαίτερης διαμάχης επικεντρώνονται στη στόχευση των ρωσικών εξαγωγών ενέργειας και στο αν οι νέες κυρώσεις θα προκαλούσαν απώλεια θέσεων εργασίας και άλλο πόνο σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες που εξαρτώνται από το εμπόριο με τη Ρωσία γεγονός που θα μπορούσε να υποκινήσει την οργή των ψηφοφόρων σε μια περίοδο υψηλού πληθωρισμού.
«Οι κυρώσεις πρέπει να έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο στη ρωσική πλευρά από την ευρωπαϊκή πλευρά», δήλωσε την Πέμπτη ο Βέλγος πρωθυπουργός Alexander De Croo, καθοδόν στη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ με τον κ. Biden. Η απαγόρευση αγορών ρωσικής ενέργειας, είπε ο κ. De Croo, «θα είχε καταστροφικό αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή οικονομία και νομίζω ότι δεν είναι απαραίτητο».
Ενώ οι ΗΠΑ σχεδιάζουν πρόσθετα μέτρα, η έλλειψη νέων πρωτοβουλιών για κυρώσεις από τους συμμάχους φάνηκε να προσφέρει στις αγορές της Ρωσίας κάποια ανάπαυλα.
Το ρούβλι έχει ανακτήσει ορισμένες από τις αρχικές του απώλειες αφού οι πρώτοι γύροι κυρώσεων της Δύσης πάγωσαν τα αποθεματικά της κεντρικής τράπεζας, έβαλαν στη μαύρη λίστα το 80% του τραπεζικού τομέα και επέβαλαν κυρώσεις σε μεγάλες εταιρείες και κορυφαίους κυβερνητικούς και επιχειρηματικούς ηγέτες.
«Ο λόγος για τον οποίο το ρούβλι έχει ανακάμψει τόσο ουσιαστικά όσο τις τελευταίες δύο εβδομάδες είναι επειδή η αγορά αναγνωρίζει ότι υπάρχουν πολλά κενά στη διάθεση του Putin και των τραπεζιτών του τα οποία θα μπορούσαν να τα εκμεταλλευτούν», δήλωσε ο Nathan Sales, πρώην αξιωματούχος στην κυβέρνηση Trump και τώρα στέλεχος στο Ατλαντικό Συμβούλιο που εδρεύει στην Ουάσινγκτον.
Ο κ. Βiden και οι σύμβουλοί του έχουν πει ότι ο συντονισμός με τους συμμάχους θα έχει τελικά μεγαλύτερο αντίκτυπο από τις μονομερείς κυρώσεις. Υπό την κυβέρνηση Trump, οι σχέσεις με την Ευρώπη επιδεινώθηκαν λόγω των κυρώσεων των ΗΠΑ που έπληξαν ξένες εταιρείες που συναλλάσσονται με το Ιράν και την Κούβα, όπως επίσης και το έργο του γερμανικού αγωγού φυσικού αερίου Nord Stream 2 με τη Ρωσία.
Η κυβέρνηση Βiden αναστέλλει μέχρι στιγμής την πλήρη αποκοπή του τραπεζικού τομέα της Ρωσίας από το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, απαγορεύοντας όλες τις εξαγωγές ενέργειας της ή υιοθετώντας τις λεγόμενες δευτερεύουσες κυρώσεις, οι οποίες πλήττουν ξένες εταιρείες που συναλλάσσονται με οντότητες που υπόκεινται σε κυρώσεις.
Αντίθετα, η διοίκηση θέλει να δει την επιβολή των υφιστάμενων κυρώσεων. «Ένα σημαντικό μέρος αυτής της επόμενης φάσης», είπε ο Jake Sullivan, σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Biden, «διασφαλίζει ότι υπάρχει κοινή προσπάθεια για πάταξη της φοροδιαφυγής και κάθε προσπάθειας οποιασδήποτε χώρας να βοηθήσει τη Ρωσία να υπονομεύσει, να αποδυναμώσει ή να παρακάμψει τις κυρώσεις».
Επιτρέποντας στη Ρωσία να συνεχίσει να λαμβάνει εισόδημα για τις πωλήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου της – που αποτελούν την πλειοψηφία των εξαγωγών της – και αφήνοντας ένα μέρος του τραπεζικού τομέα συνδεδεμένο με το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα, η Μόσχα είναι σε θέση να διατηρήσει πρόσβαση σε κάποιο ξένο νόμισμα επιφυλασσόμενη να πληρώσει τα χρέη της. Οι κυρώσεις στην κεντρική τράπεζα της Ρωσίας περιορίζουν τη χρήση των εσόδων για τη στήριξη του ρουβλίου και της οικονομίας.
Οι επικριτές της κυβέρνησης υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση Βiden πρέπει να είναι πρόθυμη να ασκήσει όλη τη δύναμη της οικονομικής ισχύος των ΗΠΑ.
Ο γερουσιαστής Pat Toomey (R., Pa.), Ρεπουμπλικανός στην Επιτροπή Τραπεζών της Γερουσίας, η οποία επιβλέπει την πολιτική κυρώσεων, είπε ότι η στόχευση των ενεργειακών εσόδων της Ρωσίας, μαζί με την παροχή βοήθειας στον στρατό της Ουκρανίας, «είναι η καλύτερη ευκαιρία που έχουν οι ΗΠΑ να πείσουν τον κ. Putin ότι αυτός ο πόλεμος ήταν μια καταστροφική γκάφα που θα έπρεπε να εγκαταλείψει αμέσως».
Αξιωματούχοι της διοίκησης δήλωσαν ότι η ανάκαμψη του ρουβλίου θα εξασθενίσει και οι προσπάθειες επιβολής θα επιφέρουν τις θλιβερές οικονομικές προοπτικές που προβάλλουν το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και άλλοι. Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ Kristalina Georgieva προέβλεψε αυτή την εβδομάδα μια βαθιά ύφεση για τη Ρωσία. Το Ινστιτούτο Διεθνών Χρηματοοικονομικών, μια παγκόσμια ένωση χρηματοπιστωτικών εταιρειών, θεωρεί ότι οι κυρώσεις εξαλείφουν 15 χρόνια ρωσικής οικονομικής ανάπτυξης.
Οι Σύμμαχοι έχουν δημιουργήσει «μια μέγγενη που σφίγγεται όλο και πιο δυνατά κάθε μέρα και εβδομάδα», είπε ο κ. Sullivan, και τώρα σχεδιάζουν να «σφίξουν τις βίδες και μετά να εξετάσουν άλλα μέσα καθώς προχωράμε».
Ο κ. Putin, ωστόσο, δεν οπισθοχώρησε, παρά τις οικονομικές προκλήσεις και τις οπισθοδρομήσεις στο πεδίο της μάχης, και αντίθετα έχει εντείνει τις επιθέσεις σε στόχους αμάχων.
Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ δήλωσε ότι ο αναπληρωτής υπουργός Wally Adeyemo θα ταξιδέψει τις επόμενες ημέρες στην Ευρώπη, προσπαθώντας να καλύψει τα κενά στην εκστρατεία κυρώσεων και να συζητήσει την επόμενη φάση. Ο κ. Adeyemo έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ενορχήστρωση ενός επιπέδου συνεργασίας μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΕ που δεν είχε ξαναδεί στην πολιτική κυρώσεων.
Εκτός από το χτύπημα των εξαγωγών ενέργειας και το κόψιμο των υπόλοιπων τραπεζών της Ρωσίας, ο κ. Sales και άλλοι πρώην αξιωματούχοι των ΗΠΑ δήλωσαν ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν δευτερεύουσες κυρώσεις κατά της Κίνας και άλλων χωρών που δεν υποστηρίζουν την εκστρατεία πίεσης της Δύσης. Μια άλλη επιλογή είναι να επιτραπεί στη Ρωσία να χρησιμοποιεί έσοδα σε ξένο νόμισμα από εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου αποκλειστικά για να αγοράσει ανθρωπιστικά ή άλλα μη απαγορευμένα προϊόντα, που πληρώνονται μέσω ειδικών λογαριασμών μεσεγγύησης – μια τακτική που χρησιμοποιείται με το Ιράν.
Ενώ η ΕΕ δεσμεύτηκε αυτή την εβδομάδα να πατάξει τις χώρες που βοηθούν τη Ρωσία να αποφύγει τις κυρώσεις, ορισμένοι ηγέτες στην Ευρώπη ήταν στο παρελθόν επιφυλακτικοί για δευτερεύουσες κυρώσεις, θεωρώντας τες ως εξωεδαφική κατάχρηση εξουσίας.
Οι ΗΠΑ, εν τω μεταξύ, μέχρι στιγμής δεν έχουν ακολουθήσει τους Ευρωπαίους εταίρους τους στην επιβολή κυρώσεων σε αρκετούς από τους πλουσιότερους ολιγάρχες της Ρωσίας —μια ομάδα με προσωπικά περιουσιακά στοιχεία που υπολογίζονται συνολικά σε 55 δισεκατομμύρια δολάρια.
Στη προσπάθειά τους να ενισχύσουν πιθανώς την αποφασιστικότητά τους να στοχεύσουν τον ενεργειακό τομέα της Ρωσίας, οι ΗΠΑ και η ΕΕ ανακοίνωσαν μια νέα πρωτοβουλία την Παρασκευή που αφορά τις προμήθειες υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ευρώπη τους επόμενους μήνες, ενισχύοντας τις προσπάθειες του μπλοκ να μειώσει γρήγορα την εξάρτησή του από το ρωσικό αέριο. Οι σύμμαχοι κινήθηκαν επίσης προς τη διευθέτηση μακροχρόνιων διατλαντικών διαφωνιών σχετικά με ζητήματα όπως η μεταφορά δεδομένων.
Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι μελλοντικές τους ενέργειες θα είναι άμεση απάντηση στην πορεία που ακολουθεί ο κ. Putin στον πόλεμο.
Στο Βερολίνο, όπου η κυβέρνηση είναι προσεκτική σχετικά με το κόστος των πρόσθετων κυρώσεων, αξιωματούχοι προειδοποιούν ιδιωτικά ότι ένας αυξανόμενος αριθμός νεκρών στην Ουκρανία ή η χρήση χημικών όπλων από τη Ρωσία θα μπορούσε να τους αναγκάσει να εξετάσουν μέτρα που τώρα θεωρούνται πολύ δαπανηρά, όπως η απαγόρερυση εισαγωγών πετρελαίου ή το άμεσο εμπάργκο στο εμπόριο με τη Ρωσία.
Εντός της ΕΕ, Γερμανοί αξιωματούχοι, με την υποστήριξη Ιταλών, Ελλήνων και Ούγγρων ομολόγων, υποστήριξαν ότι το μπλοκ θα πρέπει τώρα να επικεντρωθεί στην εφαρμογή των τρεχουσών κυρώσεων, σύμφωνα με διπλωμάτες. Μια σειρά χωρών, από την Πολωνία μέχρι την Ιρλανδία και τη Σουηδία, θέλουν σκληρότερη δράση.
Εν μέσω αυτών των διχασμών, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι συζητούσαν εδώ και εβδομάδες την απαγόρευση ελλιμενισμού ρωσικών πλοίων στα λιμάνια της ΕΕ, αλλά δεν έχουν ακόμη λάβει μέτρα. Οι υποσχέσεις για επανεξέταση νέων μέτρων κατά μεμονωμένων ρωσικών τραπεζών επίσης δεν υλοποιήθηκαν.
«Η ΕΕ δεν μπορεί να υιοθετήσει μια προσέγγιση αναμονής ενόψει των μαζικών θηριωδιών της Ρωσίας στην Ουκρανία», έγραψαν οι ηγέτες της Πολωνίας και των χωρών της Βαλτικής σε άλλους ηγέτες της ΕΕ την Πέμπτη, καθώς πίεζαν για αποκλεισμό ρωσικών πλοίων και εμπορευματικών μεταφορών από η ΕΕ.