Καθώς η Ελλάδα είναι μία διαρκώς αναδυόμενη αγορά η οποία αενάως δεν καταφέρνει να αναδυθεί πραγματικά το ρεπορτάζ της Wall Street Journal που ακολουθεί και αφορά τον κίνδυνο μιας νέας παγκόσμιας κρίσης χρέους μας αφορά άμεσα. Στο ρεπορτάζ μιλάνε στελέχη του IMF όπως ...η τουρκικής καταγωγής Ceyla Pazarbasioglu-κεντρική photo. Υπάρχουν μάλιστα αναφορές σε παραδείγματα κρατών που καθυστερουν τις πληρωμές των δημοσίων υπαλλήλων τους.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία κάνει πιο σκληρό για πολλές κυβερνήσεις των αναδυόμενων αγορών να προβούν σε πληρωμές χρέους σε ξένους πιστωτές, τροφοδοτώντας ανησυχίες για πιθανές κρίσεις που θα μπορούσαν να κλονίσουν τις αγορές και να αποδυναμώσουν την παγκόσμια οικονομική ανάκαμψη.
Πολλές από αυτές τις χώρες συσσώρευσαν βουνά χρέους κατά την τελευταία δεκαετία, ενώ ο πληθωρισμός και τα επιτόκια ήταν χαμηλά και τα τελευταία δύο χρόνια όταν το κόστος που σχετίζεται με τον Covid-19 ανέβαινε.
Στη συνέχεια, η εισβολή της Ρωσίας στη γείτονά της και οι κυρώσεις της Δύσης εκτόξευσαν τις τιμές των τροφίμων, της ενέργειας και άλλων ειδών σε μια εποχή που πολλές μεγάλες κεντρικές τράπεζες αυξάνουν τα επιτόκια για να δαμάσουν τον πληθωρισμό.
Τώρα, από το Ισλαμαμπάντ στο Κάιρο μέχρι το Μπουένος Άιρες, οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι παλεύουν με τις αυξανόμενες τιμές των εισαγωγών και τους λογαριασμούς χρέους πέρα από τη συνεχιζόμενη πανδημία.
Την Τρίτη, η Σρι Λάνκα δήλωσε ότι θα αναστείλει τις πληρωμές εξωτερικού χρέους και ζήτησε έκτακτη οικονομική βοήθεια από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Το υπουργείο Οικονομικών της είπε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία και η πανδημία, που πλήγωσαν τα έσοδα από τον τουρισμό, την άφησαν ανίκανη να πραγματοποιήσει τις πληρωμές.
«Θα υπάρξουν προεπιλογές. Θα υπάρξουν κρίσεις. Όταν χτυπιόμαστε από τέτοια σοκ, όλα είναι πιθανά», δήλωσε ο Kenneth Rogoff, οικονομολόγος του Harvard University κατά τη διάρκεια πρόσφατης συζήτησης στο πάνελ του ΔΝΤ. «Αυτό που στάθμιζε την ύπαρξη οποιουδήποτε συστημικού προβλήματος αυτή τη στιγμή ήταν τα επιτόκια παγκοσμίως να παραμένουν χαμηλά…αλλά πλέον ισχύει όλο και λιγότερο για τις αναδυόμενες αγορές και τις αναπτυσσόμενες οικονομίες».
Αν και το ΔΝΤ δεν προβλέπει μια παγκόσμια κρίση χρέους σε αυτό το σημείο, «είναι πολύ μεγάλος ο κίνδυνος και το γεγονός μας ανησυχεί πολύ», δήλωσε η Ceyla Pazarbasioglu, διευθύντρια στρατηγικής, πολιτικής και αναθεώρησης του ΔΝΤ.
Η εξεύρεση του τρόπου επέκτασης και επιτάχυνσης του πλαισίου για την επίλυση του χρέους για τα προβληματικά αναπτυσσόμενα έθνη θα αποτελέσει προτεραιότητα για την Ομάδα των 20 μεγάλων οικονομιών, της οποίας οι υπουργοί Οικονομικών και οι κεντρικοί τραπεζίτες θα συμμετάσχουν στις εαρινές συνεδριάσεις του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας που ξεκινούν σήμερα Δευτέρα στην Ουάσιγκτον, δήλωσε η κ. Pazarbasioglu.
-Ο συνδυασμένος παγκόσμιος δανεισμός από κυβερνήσεις, εταιρείες και νοικοκυριά εκτινάχθηκε κατά 28 ποσοστιαίες μονάδες στο 256% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος το 2020. Αυτό είναι ένα επίπεδο που δεν έχει παρατηρηθεί από τους δύο παγκόσμιους πολέμους κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα…”, προσέθεσε.
Ενώ οι πλούσιες χώρες έχουν μικρό πρόβλημα να αντιμετωπίσουν τα αυξανόμενα χρέη τους χάρη στα ακόμη χαμηλά επιτόκια και τη σταθερή οικονομική ανάπτυξη, πολλές αναπτυσσόμενες οικονομίες αισθάνονται μεγαλύτερη πίεση. Περίπου το 60% των χωρών χαμηλού εισοδήματος – που ορίζονται ως τα περίπου 70 έθνη που πληρούν τις προϋποθέσεις για ένα παγκόσμιο πρόγραμμα αναστολής πληρωμών χρέους κατά τη διάρκεια της πανδημίας – διέτρεχαν υψηλό κίνδυνο χρέους ή βρισκόταν ήδη σε δυσχερή θέση το 2020, από το 30% των χωρών το 2015, σύμφωνα με το ΔΝΤ. Το χρέος θεωρείται προβληματικό όταν μια χώρα δεν είναι σε θέση να εκπληρώσει τις οικονομικές της υποχρεώσεις και απαιτείται αναδιάρθρωση χρέους-σημειώνουν στο ρεπορτάζ τους για την Wall, οι Yuka Hayashi ,
Jason Douglas και Chao Deng.
Οι προσπάθειες να βοηθηθούν οι προβληματικές χώρες περιπλέκονται από την είσοδο νέων και λιγότερο έμπειρων πιστωτών στον δανεισμό του αναπτυσσόμενου κόσμου τα τελευταία χρόνια.
Επιδιώκοντας να εξασφαλίσουν αποδόσεις σε μια αγορά χαμηλών επιτοκίων, οι επενδυτές, συμπεριλαμβανομένων των συνταξιοδοτικών και ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων και κρατικών χρηματοοικονομικών οντοτήτων συσσωρεύτηκαν σε δημόσιο χρέος υψηλής απόδοσης.
Το μερίδιο της Κίνας στα εξωτερικά χρέη που οφείλονται από τα 73 υπερχρεωμένα φτωχά έθνη εκτινάχθηκε στο 18% το 2020 από 2% το 2006, ενώ ο δανεισμός του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκε στο 11% από 3%, σύμφωνα με το ΔΝΤ. Εν τω μεταξύ, το συνδυασμένο μερίδιο των παραδοσιακών δανειστών -πολυμερών ιδρυμάτων όπως το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα και οι δανειστές της Λέσχης του Παρισιού-Paris Club κυρίως πλούσιων δυτικών κυβερνήσεων- μειώθηκε στο 58% από 83%.
“Εάν δεν έχετε καλή κατανόηση του ποιος κατέχει το χρέος, τότε είναι πολύ δύσκολο να κάνετε μια αποτελεσματική αναδιάρθρωση, να φέρετε όλους τους ανθρώπους στο τραπέζι (πόσο ελληνικό ακούγεται αυτό καθώς ξυπνάει αναμνήσεις”, δήλωσε η Sonja Gibbs, διευθύνουσα σύμβουλος για πρωτοβουλίες παγκόσμιας πολιτικής στο Ινστιτούτο της International Finance, ενός ομίλου που εκπροσωπεί παγκόσμιες τράπεζες.
Δύο από τα πιο έντονα παραδείγματα των κινδύνων που αντιμετωπίζουν οι πιο αδύναμες αναπτυσσόμενες χώρες είναι η Σρι Λάνκα και το Πακιστάν. Και οι δύο βυθίζονται σε διευρυνόμενες πολιτικές κρίσεις μετά την εισβολή στην Ουκρανία.
Τα συναλλαγματικά αποθέματα και των δύο χωρών έχουν μειωθεί σε σημείο που μπορούν να πληρώσουν για εισαγωγές μόνο ενός ή δύο μηνών, σύμφωνα με στοιχεία της κεντρικής τράπεζας, των αναλυτών και του ΔΝΤ.
Η οικονομική κατάρρευση της Σρι Λάνκα έχει πυροδοτήσει μαζικές διαμαρτυρίες για τον πληθωρισμό ρεκόρ, τα συνεχόμενα black out και τις κρίσιμες ελλείψεις σε βασικά αγαθά όπως φάρμακα και αέριο μαγειρικής. Σύμφωνα με τον πάροχο δεδομένων CEIC, ο ετήσιος πληθωρισμός της χώρας έφτασε στο 17,5% τον Φεβρουάριο. Τα δημόσια χρέη που συνδέονται με έργα υποδομής αυξήθηκαν κατά την τελευταία δεκαετία. Οι πληρωμές του χρέους που λήγουν φέτος ανέρχονται σε 7 δισεκατομμύρια δολάρια, με ομόλογο 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων να λήγει τον Ιούλιο. Ωστόσο, τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας ανέρχονται σε μόλις 2,3 δισεκατομμύρια δολάρια.
Το πρόγραμμα βοήθειας του ΔΝΤ του Πακιστάν βρίσκεται σε αναμονή αφού ο πρώην πρωθυπουργός Imran Khan ανακοίνωσε στα τέλη Φεβρουαρίου σχέδια για επιδότηση καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας 1,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων χωρίς την έγκριση του ιδρύματος. Ο κ. Khan εκδιώχθηκε στις 9 Απριλίου καθώς το αυξανόμενο κόστος ζωής ενθάρρυνε τους πολιτικούς του αντιπάλους. Οι τιμές καταναλωτή στο Πακιστάν αυξήθηκαν 12,7% τον Μάρτιο σε σχέση με τον ίδιο μήνα πριν από ένα χρόνο, σύμφωνα με την CEIC.
Η οικονομία της Αιγύπτου επίσης παλεύει με το χτύπημα της πανδημίας στον τουριστικό τομέα της και τώρα τον υψηλότερο πληθωρισμό και τη φυγή των ξένων επενδύσεων από την εισβολή της Ρωσίας. Η κεντρική τράπεζα της Αιγύπτου υποτίμησε το νόμισμά της κατά 14% τον Μάρτιο για να ανοίξει το δρόμο για πιθανή στήριξη του ΔΝΤ. Η κυβέρνηση προηγουμένως κρατούσε σφιχτά το νόμισμα για να κάνει το χρέος της πιο ελκυστικό για τους ξένους επενδυτές.
«Ο πόλεμος στην Ουκρανία ήταν το σημείο καμπής», λέει ο James Swanston, αναλυτής αναδυόμενων αγορών στην Capital Economics στο Λονδίνο.
«Χρειαζόταν πραγματικά να υποτιμήσουν το νόμισμα για να αποκτήσουν κάποια εξωτερική ανταγωνιστικότητα και να μπορέσουν να εξάγουν περισσότερα».
Η Αίγυπτος έχει αντιμετωπίσει μακροχρόνιες οικονομικές προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης της φτώχειας και της μείωσης της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό. Η χώρα έχει δανειστεί περίπου 20 δισεκατομμύρια δολάρια από το ΔΝΤ από το 2016, τοποθετώντας την 2η χώρα μετά την Αργεντινή σε βοήθεια από το ίδρυμα από τη δεκαετία του 1980. Το 2020 και το 2021, η κυβέρνηση της Αιγύπτου δαπάνησε περισσότερο από το 40% των εσόδων της για την εξυπηρέτηση του χρέους της και προβλέπεται να το κάνει το 2022.
Αμέσως μετά την υποτίμηση του νομίσματος της Αιγύπτου, τα κράτη του Περσικού Κόλπου δεσμεύτηκαν να εισφέρουν έως και 22 δισεκατομμύρια δολάρια στη χώρα, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέτεινε 100 εκατομμύρια ευρώ σε βοήθεια για την καταπολέμηση της αύξησης των τιμών των τροφίμων λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Οι οικονομολόγοι λένε ότι η Αίγυπτος είναι πιθανό να αναζητήσει περισσότερη υποστήριξη από το ΔΝΤ.
Η Τυνησία είναι μια άλλη οικονομία που αναζητά βοήθεια, με τα ράφια των παντοπωλείων να αδειάζουν πρόσφατα από ζάχαρη, αλεύρι και άλλα κρίσιμα τρόφιμα και την κυβέρνηση να καθυστερεί τις πληρωμές μισθών στους δημοσίους υπαλλήλους. Η κυβέρνηση έλαβε χρηματοδότηση 400 εκατομμυρίων δολαρίων τον περασμένο μήνα από την Παγκόσμια Τράπεζα και ελπίζει να εξασφαλίσει σωτήρια από το ΔΝΤ.
«Σχεδόν κάθε κράτος έχει περισσότερο χρέος τώρα από ό,τι είχε το 2008», κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης εκείνης της χρονιάς, δήλωσε ο Roberto Sifon-Arevalo, επικεφαλής αναλυτικός υπεύθυνος αξιολόγησης κρατικών αξιολογήσεων στην S&P Global Ratings. «Έχουμε μια χρεωστική κρίση στη γωνία; δεν θα το έλεγα αυτό. Αλλά υπάρχουν ορισμένα κράτη που πραγματικά βρίσκονται σε πολύ, πολύ δύσκολη θέση».
κουρδιστο πορτοκαλι