Του ΚΑΥΣΙΜΑΡΧΗ
Όπως αναφέρει η «Καθημερινή» σε πρόσφατο δημοσίευμα, «αν και οι Σαουδάραβες φαίνονται διατεθειμένοι να συζητήσουν το θέμα, κατά ορισμένες πληροφορίες υπάρχει κάποια διχογνωμία ανάμεσα στο αν θα πρέπει να αναβαθμιστεί μόνο η πυροβολαρχία που βρίσκεται στο βασίλειο, ή θα επεκταθεί και στις υπόλοιπες πέντε που υπάγονται στην 350 ΠΚΒ (Πτέρυγα Κατευθυνομένων Βλημάτων) της ΠΑ». Όμως η κατά το δημοσίευμα «διχογνωμία» δεν θα έβρισκε έδαφος να αναπτυχθεί, αν στην ΕΛΔΥΣΑ αναπτυσσόταν εκ περιτροπής όλες οι μοίρες κατευθυνόμενων βλημάτων (ΜΚΒ) Patriot της 350 ΠΚΒ όπως είχε συζητηθεί κατά τις αρχικές διαπραγματεύσεις με τη Σαουδική Αραβία. Με αυτόν τρόπο θα διασφαλιζόταν η προγραμματισμένη απενεργοποίηση της κάθε μοίρας προκειμένου να υποστεί την προβλεπόμενη συντήρηση και θα αποφευγόταν η καταπόνηση του υλικού.
Εξάλλου, πρόκειται για πρακτική που εφαρμόζεται παγίως τα περίπου 27 χρόνια που το Patriot βρίσκεται σε ελληνική υπηρεσία. Επιπρόσθετα, η επιχειρησιακή γνώση και εμπειρία θα γινόταν κτήμα του συνόλου των έξι ΜΚΒ Patriot (Σημείωση 1) που διαθέτει η ΠΑ, καθώς αυτές θα αναπτύσσονταν στο Βασίλειο εκ περιτροπής, ως οργανικές μονάδες με το σύνολο του προσωπικού που είναι τοποθετημένο σε έκαστη εξ αυτών.
Για ποιους λόγους όμως αυτή η πάγια πρακτική δεν ακολουθήθηκε και για τη μοίρα που αναπτύχθηκε στη Σαουδική Αραβία; Πάντως το αποτέλεσμα είναι αφενός το υλικό της αναπτυγμένης μοίρας να έχει σημαντικά καταπονηθεί καθώς βρίσκεται σε διαρκή επιφυλακή για παρατεταμένα χρονικά διαστήματα και αφετέρου η χώρα να μην εκμεταλλευθεί δύο σοβαρά αντισταθμιστικά ωφελήματα από την επιχειρησιακή ανάπτυξη στη Σαουδική Αραβία:
Τον άνευ κόστους εκσυγχρονισμό (αναβάθμιση ραντάρ, λογισμικού λειτουργίας, κλπ.), του συνόλου των ελληνικών συστημάτων για τον οποίο είχε εξασφαλιστεί η δέσμευση των ΗΠΑ και την ανανέωση του αποθέματος των βλημάτων καθώς το Βασίλειο είχε αναλάβει την υποχρέωση να αντικαταστήσει ένα προς ένα όλα τα βλήματα που θα έβαλε η ελληνική πυροβολαρχία.
Και για να προκαταληφθούν τυχόν θριαμβευτικά αφηγήματα ο εκσυγχρονισμός μόνο μίας πυροβολαρχίας δεν περιορίζει τη ζημία που έχει υποστεί το Ελληνικό Δημόσιο και το κυριότερο δεν αντιμετωπίζει ριζικά τον εμπλουτισμό του αποθέματος βλημάτων και την πορεία προς την απαρχαίωση των συστημάτων Patriot, o εκσυγχρονισμός των οποίων θα έπρεπε να έχει ήδη αρχίσει. Ας σημειωθεί ότι ο μεγαλύτερος χρήστης του συστήματος Patriot, ο Στρατός των ΗΠΑ προγραμματίζει να το διατηρήσει σε υπηρεσία μέχρι την περίοδο 2040-2048 και εφαρμόζει διαδικασία συνεχούς εκσυγχρονισμού του, εντάσσοντας σε υπηρεσία:
Νέες αναβαθμισμένες εκδόσεις εκτοξευτών (όπως ο βαθμιδωτής σχεδίασης M903 με δυνατότητα βολής έως 16 πυραύλων σε συνδυασμούς διαφορετικών εκδόσεων), ραντάρ (όπως το ενεργητικής κεραίας ηλεκτρονικής σάρωσης AN/MPQ-65A και το ολοπεριμετρικής – 360 μοίρες- Αισθητήρας Αεροπορικής και Πυραυλικής Άμυνας Χαμηλότερου Επιπέδου – LTAMDS: Lower Tier Air and Missile Defense Sensor) και συστήματα διοίκησης & ελέγχου όπως το IBCS (Integrated Battle Command System).
Αντίθετα στη χώρα μας δεν έχει καταγραφεί πρόθεση προς την ίδια κατεύθυνση. Με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες, δυστυχώς στον εγκεκριμένο Μεσοπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ) 2025-2036 δεν προβλέπονται πιστώσεις για τον εκσυγχρονισμό ή την προμήθεια βλημάτων.
Διδακτικό ιστορικό
Η απαρχή της ελληνικής εμπλοκής στη Σαουδική Αραβία μπορεί να τοποθετηθεί το 2019 όταν οι Σαουδάραβες, με την υποστήριξη των ΗΠΑ, πραγματοποίησαν στο Ριάντ διάσκεψη που μεταξύ άλλων αφορούσε στη διερεύνηση της πρόθεσης συμμετοχής κρατών στην ενίσχυση της σαουδαραβικής αεράμυνας στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Integrated Air and Missile Defence Concept» (IAMD Concept). Από ελληνικής πλευράς στην εν λόγω διάσκεψη συμμετείχε ο διαπιστευμένος στο Ριάντ Ακόλουθος Άμυνας, που έχει έδρα τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ). Σε συνέχεια της διάσκεψης και μετά διερευνητικές επαφές των ΗΠΑ, υψηλόβαθμη σαουδαραβική στρατιωτική αντιπροσωπεία επισκέφθηκε αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων και την Ελλάδα στις αρχές του 2020.
Κατά τη διήμερη παραμονή της στην Ελλάδα συζητήθηκαν θέματα που αφορούσαν την ενίσχυση της σαουδαραβικής αεράμυνας, μεταξύ των οποίων και το αίτημα μεταστάθμευσης ελληνικών συστημάτων Patriot και καταρτίστηκε και το πρώτο προσχέδιο διακρατικής συμφωνίας. Τον Φεβρουάριο του 2020 κατόπιν αιτήματος της σαουδαραβικής πλευράς όπου σημειώνονταν το κατεπείγον της άμεσης ενίσχυσης της σαουδαραβικής αεράμυνας, ελληνική στρατιωτική αντιπροσωπεία, αποτελούμενη από 20 αξιωματικούς της ΠΑ όλων των ειδικοτήτων (επιχειρησιακοί, νομικοί, οικονομικοί, εφοδιαστές, ιατροί, κ.λπ.) με επικεφαλής υψηλόβαθμο αξιωματικό του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας (ΓΕΑ) επισκέφθηκε το Ριάντ.
Το αντικείμενο της επίσκεψης ήταν η επί τόπου επίλυση θεμάτων του προσχεδίου της συμφωνίας, η επίσκεψη και επιθεώρηση της περιοχής μεταστάθμευσης και γενικά θέματα που προέκυπταν από αυτή, όπως νομικά, εφοδιαστικά, επιχειρησιακά, οικονομικά καθώς και μέριμνας προσωπικού. Η ελληνική αποστολή, έτυχε θερμής υποδοχής και την τελευταία ημέρα έγινε δεκτή και από τον Αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων της Σαουδικής Αραβίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε στην ελληνική αποστολή, η πολύ έντονα αρνητική προδιάθεση των οικοδεσποτών έναντι της Τουρκίας.
Το προσχέδιο της διακρατικής συμφωνίας αφορούσε μεταστάθμευση μιας πλήρους μοίρας (πυροβολαρχίας) Patriot μαζί με φόρτους βλημάτων (για τους οποίους είχαν προβλεφθεί κατάλληλοι χώροι αποθήκευσης στην περιοχή της Τζέντα, τους οποίους επιθεώρησε η ελληνική αντιπροσωπεία), προέβλεπε το νομικό καθεστώς της ΕΛΔΥΣΑ, την ομαλή ένταξη της στην αεράμυνα του Βασιλείου, καθώς καθόριζε όλα τα θέματα διοικητικής μέριμνας, δηλαδή σίτιση, διαμονή, υγειονομική περίθαλψη, παροχή επιπλέον μέσων, υλικών, εγκαταστάσεων και εξοπλισμού για προστασία του προσωπικού από επιθέσεις διαφόρων μορφών.
Επίσης, προέβλεπε την κάλυψη του συνολικού κόστους μεταστάθμευσης, την παροχή εφοδιαστικής υποστήριξης, τη ρύθμιση της συμμετοχής του ελληνικού στρατιωτικού προσωπικού στα διάφορα κέντρα επιχειρήσεων, ενώ σε καθαρά επιχειρησιακό επίπεδο καθορίστηκαν οι κρίσιμοι κανόνες εμπλοκής και δράσης της ελληνικής πλευράς και διαδικασίες για τάχιστο επαναπατρισμό σε περίπτωση ανάγκης. Πληροφορίες για τις προβλέψεις της συμφωνίας που τελικά υπεγράφη δυστυχώς δεν είναι διαθέσιμες.
Με τι κριτήρια η συμμετοχή στην ΕΛΔΥΣΑ;
Όμως όσες πληροφορίες έχουν συλλεχθεί, συμφωνούν απόλυτα με το κλίμα όπως περιγράφεται σε δημοσίευμα, που αναδεικνύει ότι «κάτι σάπιο υπάρχει στο Βασίλειο της Δανιμαρκίας» στην επιλογή του προσωπικού για την ΕΛΔΥΣΑ, και ιδιαίτερα στις ειδικότητες που δεν είναι άμεσα σχετικές με τη λειτουργία του οπλικού συστήματος.
Υπενθυμίζεται ότι ο τότε υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Παναγιωτόπουλος, κατά την τελετή αναχώρησης της ΕΛΔΥΣΑ που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 14 Σεπτεμβρίου 2021, στην 114 Πτέρυγα Μάχης, στην Αεροπορική Βάση Τανάγρας, είχε δηλώσει: «…Σήμερα το πρωί έγινε η τελευταία επαφή με το Υπουργείο Οικονομικών προκειμένου να διευθετηθεί η εκκρεμότητα και τα μέλη που θα συμμετάσχουν σε αυτή την αποστολή να αμειφθούν όπως πρέπει, όσοι συμμετέχουν σε αποστολή των Ενόπλων Δυνάμεων στο εξωτερικό. Επομένως, διπλασιάστηκε το ποσοστό που είχε αρχικά προβλεφθεί της αμοιβής σε σχέση με το 100%».
Όμως αντί να εφαρμοσθεί η εισήγηση η επιλογή του προσωπικού για συμμετοχή στην ΕΛΔΥΣΑ να γίνεται από τον Α’ Κλάδο (Επιχειρήσεις), το ζήτημα αφέθηκε στη δραστηριότητα του Β’ Κλάδου (Προσωπικό), που οι εντός και εκτός τειχών γνωρίζουν το… εύρος των κριτηρίων που χρησιμοποιεί.
Σημείωση 1:
Στις 19 Φεβρουαρίου 1999 υπεγράφη μεταξύ της τότε Γενικής Διεύθυνσης Εξοπλισμών (ΓΔΕ, νυν ΓΔΑΕΕ) του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και της αμερικανικής εταιρείας Raytheon (νυν RTX), ως κύριας αναδόχου, η σύμβαση για την προμήθεια τεσσάρων μονάδων πυρός (FU: Fire Unit) PAC-3 των έξι εκτοξευτών Μ901 η καθεμία, 200 βλημάτων PAC-2 GEM και δύο κέντρων πληροφοριών και συντονισμού (ICC), με προαίρεση αγοράς (option) δύο επιπλέον μονάδων πυρός, η οποία ενεργοποιήθηκε το Νοέμβριο του 1999. Το ολικό κόστος της προμήθειας ανήλθε στα 1,139 δις δολάρια (960,26 εκατ. ευρώ με την τρέχουσα ισοτιμία).
Συνολικά η ΠΑ προμηθεύτηκε δύο Κέντρα Συντονισμού-Πληροφοριών (Information and Coordination Central), έξι Σταθμούς Ελέγχου Εμπλοκής (ECS: Engagement Control Station) AN/MSQ-104, έξι ραντάρ AN/MPQ-53, έξι ηλεκτροπαραγωγά συστήματα ΕΡΡ (Electric Power Plant) AN/MSQ-24, έξι συγκροτήματα κεραιών Antenna Mast Group (AMG) (OE-349/MRC), και 36 σταθμούς εκτόξευσης (Launching Station) M901.
Σημειώνεται, ότι η μονάδα πυρός μπορεί να ελέγχει μέχρι 16 σταθμούς εκτόξευσης (M901 LS), που δύνανται να τοποθετηθούν και να επιχειρήσουν σε αποστάσεις έως 30 χλμ από τον Σταθμό Ελέγχου Εμπλοκής (ECS: Engagement Control Station) AN/MSQ-104, ώστε να μεγιστοποιηθεί η περιοχή κάλυψης.
Με τα ανωτέρω και τον ανάλογο λοιπό εξοπλισμό συγκροτήθηκαν έξι Μοίρες Κατευθυνόμενων Βλημάτων (MKB), οι: 21η ΜΚΒ, η 22η ΜΚΒ, η 23η ΜΚΒ, η 24η ΜΚΒ, η 25η ΜΚΒ και η 26η ΜΚΒ, οι οποίες μαζί με την 11η ΜΚΒ, που επιχειρεί τα ρωσικής προέλευσης συστήματα αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας S-300PMU1, υπάγονται στην 350η Πτέρυγα Κατευθυνόμενων Βλημάτων (350 ΠΚΒ), που εδρεύει στην Αεροπορική Βάση Σέδες, στη Θεσσαλονίκη.
Σύμφωνα με ανοικτές πηγές, η 21η ΜΚΒ εδρεύει στην Κερατέα, η 22η ΜΚΒ στην Σκύρο, η 23η και η 24η ΜΚΒ στη Θεσσαλονίκη, η 25η ΜΚΒ στη Χρυσούπολη και η 26η ΜΚΒ στην Τανάγρα. Σύμφωνα με πληροφορίες, στη μοίρα που έχει αναπτυχθεί στη Σαουδική Αραβία, διατέθηκε το ραντάρ AN/MPQ-53 μίας εκ των μοιρών που εδρεύουν στη Θεσσαλονίκη και οι έξι σταθμοί εκτόξευσης της μοίρας που εδρεύει στην Τανάγρα.
https://www.defence-point.gr/