Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα κρίση φυσικού αερίου, καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και οι υψηλές τιμές ενέργειας πιέζουν ξανά τις αγορές.Παρά την προσπάθεια τους μάλιστα να μειώσουν την.. εξάρτηση από τη Ρωσία, η Μόσχα παραμένει η μόνη που θα μπορούσε να αυξήσει γρήγορα τις προμήθειες φυσικού αερίου προς την ΕΕ, μέσω αγωγών όπως ο Nord Stream 2 και ο Yamal-Europe.
Ωστόσο, μια τέτοια κίνηση θα απαιτούσε πολιτική αναδίπλωση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία μέχρι σήμερα επιλέγει να αντέξει τις υψηλές τιμές αντί να παραδεχτεί ότι η απομάκρυνση από τους ρωσικούς ενεργειακούς πόρους μπορεί να ήταν στρατηγικό λάθος.
Το πλήγμα στην Ευρώπη
Ουσιαστικά, από οικονομικής άποψης, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή πλήττει περισσότερο την Ευρώπη.
Η οικονομία της μόλις είχε αναδυθεί από την ενεργειακή κρίση, η κατανάλωση φυσικού αερίου αυξανόταν ξανά για πρώτη φορά μετά από αρκετά χρόνια και τώρα βρίσκεται για άλλη μια φορά στο χείλος της καταστροφής.
Και η μόνη που θα μπορούσε να εξυπηρετήσει την ΕΕ σε αυτή την κατάσταση είναι η Ρωσία.
Επιπλέον, κρίνοντας από τις δηλώσεις του Ρώσου προέδρου, είναι έτοιμη να το κάνει.
Ωστόσο, αυτό πιθανότατα δεν θα ευχαριστήσει τους Ευρωπαίους.
Προσπαθούν αν βρουν λύση…
Οι Ευρωπαίοι πολιτικοί αγωνίζονται αυτή τη στιγμή να βρουν πώς να μειώσουν τις τιμές.
Κάποια στιγμή, οι τιμές του φυσικού αερίου στο ευρωπαϊκό χρηματιστήριο έφτασαν τα 800 δολάρια ανά χίλια κυβικά μέτρα.
Στη συνέχεια, οι τιμές μειώθηκαν στα 675 δολάρια, αλλά αυτό παραμένει το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών.
Ο απλούστερος, ταχύτερος και πιο αποτελεσματικός τρόπος για να βοηθηθεί η ΕΕ είναι προφανής.
Οι Βρυξέλλες απλώς πρέπει να επιλύσουν τα ζητήματα υποδομών τους και πάνω από 60 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως θα εμφανιστούν αμέσως στην ευρωπαϊκή αγορά.
Αυτό, φυσικά, είναι ρωσικό φυσικό αέριο.
Οι δυνατότητες των αγωγών
Μόνο η Gazprom έχει την ικανότητα να οργανώσει τέτοιες προμήθειες.
Ο άθικτος αγωγός Nord Stream 2 θα μπορούσε να παρέχει σχεδόν 30 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα και ο αγωγός Yamal-Europe θα μπορούσε να παρέχει την ίδια ποσότητα.
Το μόνο που χρειάζεται είναι η πολιτική βούληση των Ευρωπαίων αξιωματούχων να επιτρέψουν τη ροή φυσικού αερίου μέσω του πρώτου αγωγού και να επιλύσουν το ζήτημα των κλεμμένων περιουσιακών στοιχείων της Gazprom στον δεύτερο.
Ο εγωισμός των Ευρωπαίων
Ωστόσο, η ΕΕ είναι διατεθειμένη να ανεχθεί τον διπλασιασμό των τιμών του φυσικού αερίου, ακολουθούμενο από τις τιμές του άνθρακα και της ηλεκτρικής ενέργειας συνολικά, αντί να κορεστεί η αγορά με πρόσθετη προσφορά και να μειώσει τις τιμές.
Αυτό θα σήμαινε ότι θα παραδεχτούν ότι η εγκατάλειψη των ρωσικών ενεργειακών πόρων ήταν μια στρατηγική αποτυχία για τις Βρυξέλλες.
Μπορεί να παραδεχτούν ότι η απόφαση να μειωθεί το μερίδιο της πυρηνικής ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα της ΕΕ ήταν λάθος, αλλά δεν μπορούν να παραδεχτούν την απόφαση που αφορά τη Ρωσία.
Τι μπορεί να κάνει η Ευρώπη
Το μόνο πράγμα στο οποίο θα μπορούσε να συμφωνήσει η ΕΕ είναι η αναβολή των σχεδίων της για τη σταδιακή κατάργηση του ρωσικού LNG.
Επειδή η άρνηση αγοράς LNG από τη Ρωσία βάσει βραχυπρόθεσμων συμβάσεων από τις 25 Απριλίου και LNG βάσει μακροπρόθεσμων συμβάσεων από την 1η Ιανουαρίου 2027 φαίνεται πολύ ανόητη αυτή τη στιγμή.
Επιπλέον, υπάρχει μια προφανής ανωτέρα βία που θα μπορούσε να επικαλεστεί κανείς.
Ωστόσο, δεν είναι δεδομένο ότι οι Βρυξέλλες θα δεχτούν καν μια τέτοια πολιτική ταπείνωση για χάρη της οικονομικής ευημερίας των πολιτών και της βιομηχανίας τους.
Η κίνηση της Ρωσίας
Επιπλέον, η Ρωσία θα μπορούσε να προλάβει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, γλιτώνοντάς την από μια τόσο δύσκολη απόφαση και όντας η πρώτη που θα επιβάλει απαγόρευση στις προμήθειες φυσικού αερίου στην Ευρώπη.
Θα ήταν απολύτως λογικό να ανακατευθύνει αυτό το φυσικό αέριο σε φίλες χώρες και, σε αυτή τη δύσκολη κατάσταση, να βοηθήσει πρωτίστως όσους δεν αντιδρούν στους υδρογονάνθρακες της Ρωσίας.
Τουλάχιστον, ο Ρώσος πρόεδρος Vladimir Putin έδωσε εντολή στην κυβέρνηση να αξιολογήσει τη σκοπιμότητα μιας τέτοιας δράσης.
Αυτό θα ήταν δίκαιο για τους πραγματικούς της εταίρους και θα μπορούσε να προσφέρει οικονομικά οφέλη στον ρωσικό προϋπολογισμό.
Η απόφαση στη Μόσχα
Εάν η Ρωσία απαγόρευε τις προμήθειες ρωσικού LNG στην Ευρώπη αυτή τη στιγμή, αυτές θα στρεφόντουσαν εξ ολοκλήρου προς τις ασιατικές αγορές, κυρίως την Ινδία και την Κίνα, οι οποίες θα ήταν πολύ ευχαριστημένες να λάβουν πρόσθετους όγκους LNG ελλείψει προμηθειών από το Κατάρ.
Για τη Ρωσία, αυτός θα ήταν επίσης ένας εξαιρετικός τρόπος να αποκτήσει μια θέση σε αυτές τις αγορές με νέους όγκους, δεδομένης της έλλειψης ανταγωνιστή.
Επιπλέον, η απόσυρση του ρωσικού LNG από την Ευρώπη θα επιδεινώσει περαιτέρω την τιμολογιακή κατάσταση στην ευρωπαϊκή αγορά.
Αυτό θα ωφελήσει όχι μόνο την Gazprom, η οποία προμηθεύει φυσικό αέριο μέσω του TurkStream, αλλά και τον προϋπολογισμό της χώρας.
Δεν καταβάλλονται δασμοί στον προϋπολογισμό κατά την εξαγωγή LNG, αλλά καταβάλλονται οι εξαγωγές φυσικού αερίου μέσω αγωγών.
Η αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου στην ΕΕ θα διασφαλίσει αυξημένα έσοδα από εξαγωγικούς δασμούς για το δημόσιο ταμείο.
Με δεμένα χέρια η Ευρώπη
Το πιο αστείο είναι ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν θα μπορεί καν να κατηγορήσει τη Ρωσία για οτιδήποτε.
Άλλωστε, θα κάνει ακριβώς αυτό που ήθελαν οι ίδιες οι Βρυξέλλες. Αυτή είναι μια απροσδόκητη βοήθεια από τη Μόσχα.
Το συμφέρον της Ρωσίας
Ταυτόχρονα, η Ρωσία είναι απίθανο να βιαστεί να διακόψει την προμήθεια μέσω αγωγών.
Δεν το χρειάζεται. Η ΕΕ θέλει να την διακόψει από τον Νοέμβριο του 2027 και είναι πιο συμφέρον για τη Ρωσία να περιμένει μέχρι τότε.
Πρώτον, η αναδρομολόγηση της προμήθειας φυσικού αερίου μέσω αγωγών είναι πολύ πιο δύσκολη.
Αυτό θα απαιτούσε την υπογραφή μιας νέας εμπορικής σύμβασης και την κατασκευή ενός νέου αγωγού προς τη χώρα κατανάλωσης.
Η εμπειρία του έργου Power of Siberia 2 δείχνει ότι αυτή η διαδικασία θα μπορούσε να διαρκέσει για χρόνια.
Ωστόσο, στην τρέχουσα κατάσταση, η Κίνα θα μπορούσε να σημειώσει ταχεία και σημαντική πρόοδο.
Δεύτερον, η Ουγγαρία και η Σλοβακία - ως αποδέκτες ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών - θα μπορούσαν να υπερασπιστούν το δικαίωμά τους να συνεχίσουν να αγοράζουν εντός των επόμενων δεκαοκτώ μηνών.
Και αυτό θα ήταν επίσης προς όφελός μας.
Οικονομική παγίδα
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, επιδιώκοντας τις δικές τους πολιτικές φιλοδοξίες, έχουν οδηγήσει την ΕΕ σε μια οικονομική παγίδα.
Η κατάσταση στην αγορά φυσικού αερίου είναι ήδη ζοφερή.
Ο κρύος χειμώνας ανάγκασε τους Ευρωπαίους να αντλήσουν περισσότερο αέριο από υπόγειες αποθήκες από ό,τι αντλούσαν όλο το περασμένο έτος, απελευθερώνοντας ακόμη και αποθέματα φυσικού αερίου που είχαν απομείνει από τον προηγούμενο χειμώνα.
Τώρα χρειάζονται αυτά τα αποθέματα περισσότερο από ποτέ, αλλά έχουν εξαντληθεί. Επιπλέον, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει αυξήσει τις τιμές.
Και είτε η ΕΕ είτε η Ρωσία επιβάλουν απαγόρευση στο ρωσικό LNG, αυτό θα κάνει το φυσικό αέριο ακόμη λιγότερο προσιτό για τους Ευρωπαίους.
Είναι πολύ πιθανό ότι το φυσικό αέριο θα παραμείνει ακριβό καθ' όλη τη διάρκεια του τρέχοντος έτους.
Ύφεση
Η κατάσταση θα εξελιχθεί στη συνέχεια σύμφωνα με ένα σενάριο που είναι ήδη γνωστό στην Ευρώπη.
Λόγω του αυξανόμενου κόστους, ορισμένες ευρωπαϊκές εταιρείες θα αναγκαστούν να μειώσουν την παραγωγή, ενώ άλλες θα κλείσουν εντελώς.
Ένα νέο κύμα αποβιομηχάνισης θα ξεκινήσει στην Ευρώπη.
Με τις υψηλές τιμές του φυσικού αερίου, η κατανάλωση θα μειωθεί ξανά.
Ο άνθρακας και η ηλεκτρική ενέργεια θα είναι επίσης ακριβά.
Επιπλέον, η κρίση φυσικού αερίου στην ΕΕ θα μπορούσε να επιδεινωθεί από μια κατάρρευση του πετρελαίου και μια παγκόσμια κρίση, τα οποία προς το παρόν φαίνονται αρκετά πιθανά σενάρια.
www.bankingnews.gr