Σε αποκαλύψεις - φωτιά προχωρά η Laura Kövesi, επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, η οποία καταγγέλλει τη στοχοποίησή της στην Ελλάδα, ενώ σημειώνει ότι η ασυλία των πολιτικών και οι συνταγματικοί περιορισμοί εμποδίζουν τους εισαγγελείς να διερευνήσουν σοβαρές.. υποθέσεις διαφθοράς και κατάχρησης ευρωπαϊκών κονδυλίων.Η ίδια αναφέρεται στο σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη το 2022, που στοίχισε τη ζωή σε 57 ανθρώπους, ως χαρακτηριστικό παράδειγμα: ενώ το EPPO ανέλαβε την υπόθεση, οι ελληνικοί νόμοι δεν επέτρεψαν στην έρευνα να φτάσει σε πολιτικά υψηλά επίπεδα ευθύνης, αφήνοντας «πολύ λίγα που μπορούσαν να κάνουν».
Η Kövesi υπογραμμίζει ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ασυλία καθεαυτή, αλλά οι φραγμοί που εμποδίζουν την ίδια την καθιέρωση γεγονότων και την απόδειξη ενοχής ή αθωότητας.
Αυτό το ελληνικό παράδειγμα εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που περιγράφει η Kövesi για ολόκληρη την ΕΕ: η πολιτική και θεσμική αντίσταση, η έλλειψη πόρων και οι μηχανισμοί που υποτίθεται ότι ελέγχουν τη διαφθορά δεν λειτουργούν στην πράξη, με αποτέλεσμα η προστασία των ευρωπαϊκών κονδυλίων να παραμένει επισφαλής.
Η αποκαλυπτική συνέντευξη
Η Laura Kövesi, η πρώτη που κατείχε τη θέση της Ευρωπαίας Εισαγγελέως, διαμηνύει σε συνέντευξή της στην Euractiv, ότι η μεγαλύτερη πρόκλησή της δεν ήταν να δημιουργηθεί ένας ανεξάρτητος εισαγγελέας στην Ευρώπη, αλλά αν η Ευρώπη ήταν έτοιμη να τον αφήσει να κάνει τη δουλειά του.
Καθώς η Kövesi έδινε μία από τις τελευταίες συνεντεύξεις της, υπερνικώντας τον πυρετό της, εξήγησε ότι το πιο εξαντλητικό μέρος της δουλειάς της ήταν η μάχη με την ευρωπαϊκή τάση των θεσμών να «μαλακώνουν», να καθυστερούν και να γραφειοκρατούν την καταπολέμηση της απάτης και της διαφθοράς.
Το EPPO, ανεξάρτητο γραφείο εισαγγελέων που δημιουργήθηκε το 2021 για την αντιμετώπιση σοβαρών οικονομικών εγκλημάτων κατά της ΕΕ, υπό τη δικαιοδοσία της έχει ανοίξει περισσότερες από 3.600 υποθέσεις και έχει κατασχέσει πάνω από ένα δισεκατομμύριο ευρώ από εγκληματικές οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένων της πιο επικίνδυνης μαφίας στον κόσμο, στοχεύοντας μερικές φορές και κορυφαία στελέχη της ΕΕ.
Καταγγελίες και κατά της Κομισιόν
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της θητείας της, ανώτερος αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της ζήτησε να μετριάσει τη δημόσια παρουσίαση των υποθέσεων διαφθοράς που ερευνούσε.
Η Kövesi αντέδρασε έντονα: «Πώς τολμάτε να μου πείτε κάτι τέτοιο; Είμαστε ανεξάρτητοι. Και αν υπάρχει υπόθεση, είναι καθήκον μας να την ερευνήσουμε», θυμάται. Αυτή η ανταλλαγή αποτυπώνει το κεντρικό πρόβλημα που αντιμετώπισε: ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τα χρήματα της ΕΕ δεν είναι μόνο οι εγκληματίες, αλλά και τα πολιτικά και θεσμικά συστήματα που δυσκολεύουν την εποπτεία.
Το όριο του συστήματος στην Ελλάδα
Η κατάσταση γίνεται πιο ορατή στην Ελλάδα, όπου το γραφείο της εισαγγελέως απέσπασε σπάνια δημόσια αναγνώριση για τις διώξεις του, αλλά προσέκρουσε σε συνταγματικούς περιορισμούς που προστατεύουν τους πολιτικούς από τον έλεγχο.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το δυστύχημα στο τρένο στα Τέμπη το 2022, που στοίχισε τη ζωή σε 57 ανθρώπους και συνδέθηκε με υποτιθέμενη κακή χρήση κονδυλίων της ΕΕ για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων.
Το EPPO ανέλαβε την υπόθεση, η οποία οδηγήθηκε σε δίκη στην Αθήνα, αλλά οι Ευρωπαίοι ερευνητές δεν μπόρεσαν να προχωρήσουν όσο ήθελαν, καθώς μόνο η ελληνική Βουλή μπορεί να διερευνήσει την πολιτική ευθύνη των αρμοδίων.
«Σε αυτή την περίπτωση, δεν μπορούμε να βρούμε αποδεικτικά στοιχεία χωρίς αλλαγή του συντάγματος», είπε η Kövesi.
«Είναι ήδη πολύ αργά, γιατί οι νόμοι δεν εφαρμόζονται αναδρομικά.
Αυτό είναι το μέγιστο που μπορούσαμε να κάνουμε».
Για εκείνη, το πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξη ασυλίας, αλλά ότι τέτοιοι περιορισμοί εμποδίζουν τους εισαγγελείς να καθορίσουν τα γεγονότα και να αποδείξουν την ενοχή ή την αθωότητα.
Η άρση της ασυλίας είναι μόνο η ελάχιστη προϋπόθεση για να λειτουργήσει η δικαιοσύνη.
Αντιδράσεις και έλλειψη πόρων στην ΕΕ
Η Kövesi αντιμετώπισε επίσης αντίσταση εντός των θεσμών, π.χ. από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο σχετικά με έρευνες για δαπάνες της ΕΕ που χρονολογούνται από το 2022 και αφορούσαν τον πρώην πρόεδρό του, Klaus Heiner Lehne.
Η αντίσταση αυτή την οδήγησε να προσφύγει στο Ανώτατο Δικαστήριο της ΕΕ, υπόθεση που συνεχίζεται.
Επιπλέον, το EPPO υποφέρει από χρόνιες ελλείψεις πόρων σε πολλά κράτη μέλη.
Στο Βέλγιο, έπρεπε να έχει τουλάχιστον οκτώ αναπληρωτές εισαγγελείς, ξεκινώντας όμως με δύο, χωρίς επαρκή αστυνομική υποστήριξη. Σε μεγάλες υποθέσεις απάτης, ανατέθηκε μόνο ένας ερευνητής, με αποτέλεσμα καθυστερήσεις σε σημαντικές έρευνες, όπως η υπόθεση για το μεγαλύτερο συμβόλαιο εμβολίων της ΕΕ, που εμπλέκει την Ursula von der Leyen.
Παραπληροφόρηση και προσωπικές επιθέσεις σε Ελλάδα και Κροατία
Η Kövesi μίλησε για εκστρατείες παραπληροφόρησης και προσωπικές επιθέσεις, ιδιαίτερα σε Ελλάδα και Κροατία, όπου η ομάδα της δέχθηκε «συστηματικές επιθέσεις», ενώ η ίδια στοχοποιήθηκε από την Blackcube, εταιρεία ιδιωτικών πληροφοριών που εμπλέκεται σε ξένες παρεμβάσεις.
«Ένας εισαγγελέας που δεν έχει εχθρούς δεν είναι πραγματικός εισαγγελέας», είπε χαμογελώντας.
Αντιμετώπιση της αντίστασης
Από το 2021, η Kövesi έκανε αισθητή τη φωνή της όταν αγνοούνταν οι προειδοποιήσεις της.
Έστειλε επιστολές στην Επιτροπή για εμπόδια σε κράτη μέλη, μίλησε σε κοινοβουλευτικές ακροάσεις και στα ΜΜΕ και, όταν χρειάστηκε, απείλησε με νομικές ενέργειες, ακόμη και εναντίον της ίδιας της Επιτροπής.
«Η Επιτροπή ξεκίνησε μια νέα μελέτη», είπε, εκφράζοντας την αγανάκτησή της για την έλλειψη ουσιαστικών αλλαγών.
Όταν της υπογραμμίστηκε η πίεση που δέχτηκε να «χαμηλώσει τον τόνο», απάντησε:
«Το όνομα δεν έχει σημασία. Σημασία έχει ότι αυτή η νοοτροπία υπάρχει. Αυτό είναι το πρόβλημα».
www.bankingnews.gr