Το για «πρώτη φορά», μη νομοθετημένο και ευέλικτο 25% της συμμετοχής της εγχώριας βιομηχανίας – Καλημέρα αγαπημένοι μου αναγνώστες! Χθες το πρωί, ο «ΚΑΤΑΔΕΙΚΤΗΣ» επισκέφθηκε το συνέδριο που διοργάνωσε η DEFEA, η οργανώτρια της ομώνυμης διεθνούς έκθεσης αμυντικού υλικού, όπου ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, πιθανώς επειδή έχουμε μπει στην τελική ευθεία για τις εθνικές εκλογές οι οποίες θα διεξαχθούν εντός των επόμενων 12 μηνών, «έδωσε τα ρέστα του» σε πολλαπλά επίπεδα.
Του ΚΑΤΑΔΕΙΚΤΗ
Προς το παρόν αφήνουμε στην άκρη τα επιχειρησιακά ζητήματα, όπου ο κ. υπουργός, ως πραγματική αυθεντία στην εξέλιξη του πολέμου, διατύπωσε σειρά από θέσφατα. Θα περιοριστούμε μόνο σε όσα ανέφερε για το περιβόητο ποσοστό 25% της συμμετοχής της εγχώριας βιομηχανίας, καθώς ο ίδιος με τα λεγόμενα του αποδόμησε συστηματικά το ίδιο του το αφήγημα. Θυμίζω, ότι το 25% θεσμοθετήθηκε την 1η Απριλίου 2025 όταν το Οικονομικό Τμήμα του Στρατιωτικού Γραφείου Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (ΣΓ ΥΕΘΑ) εξέδωσε το Υπηρεσιακό Σημείωμα Υπ’ Αριθμ. «455», στο οποίο κατά λέξη αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα εξής:
«…Κατόπιν εντολής του κ. ΥΕΘΑ, να εξαντλούνται όλα τα περιθώρια, προκειμένου στις συμβάσεις – συμφωνίες οι οποίες συνάπτονται εφεξής με φορείς του εξωτερικού (κράτη, διεθνείς οργανισμούς κ.λπ.), να επιτυγχάνεται συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας σε ποσοστό τουλάχιστον 25%. Εφιστάται η προσοχή, για την πιστή τήρηση του παρόντος από το σύνολο των εμπλεκόμενων φορέων».
Είπε λοιπόν ο υπουργός Εθνικής Άμυνας απαντώντας σε σχετική ερώτηση: «Το 25%, το θεσμοθέτησε αυτή η Κυβέρνηση, δεν υπήρχε πριν. Βεβαίως, δεν έχει νομοθετική ισχύ. Γιατί δεν έχει νομοθετική ισχύ; Δεν έχει νομοθετική ισχύ για να διατηρεί κάποια ευελιξία. Όμως είναι ένα πρώτο πολύ σημαντικό εισαγωγικό στάδιο που δεν προϋπήρχε, ένα στάδιο που επιβάλλει σε αυτούς από τους οποίους προμηθευόμαστε συγκεκριμένα προϊόντα που είτε δεν μπορούμε ακόμη να παράξουμε εμείς είτε δεν μας συμφέρει να παράξουμε εμείς».
Εάν αναφέρεται στο 25% ως ποσοστό, πολύ σωστά δεν υπήρχε πριν την 1η Απριλίου 2025. Όμως, τα τελευταία 30 χρόνια πάντα υπήρχε απαίτηση για συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Το DP με δημοσιεύματά του, έχει αναδείξει περιπτώσεις όπου έχουν επιτευχθεί υψηλά ποσοστά Εγχώριας Βιομηχανικής Συμμετοχής (Ε.Β.Σ.) και Ελληνικής Προστιθέμενης Αξίας (Ε.Π.Α.).
Για παράδειγμα στην ανάρτηση «Κι όμως μπορούμε! Είχαμε πετύχει βιομηχανική συμμετοχή σε εξοπλιστικά 38-55%! ΤΟΤΕ και ΤΩΡΑ», μεταξύ άλλων αναφέραμε το πρόγραμμα των Leopard 2HEL, όπου επιτεύχθηκε ποσοστό 38% και παρουσιάσαμε το Παράρτημα «ΙΕ» / Annex Q, της σχετικής Σύμβασης 016A/03 που περιλάμβανε τις συμβάσεις με τις οποίες ο κύριος ανάδοχος και οι κύριοι υποκατασκευαστές του είχαν αναθέσει έργο σε ελληνικές κρατικές και ιδιωτικές εταιρίες. Με άλλα λόγια το έργο που είχε ανατεθεί σε ελληνικές κρατικές και ιδιωτικές εταιρίες αποτελούσε συμβατική υποχρέωση του αναδόχου και άρα ήταν ΝΟΜΙΚΑ ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΟ.
Στην ανάρτηση «ΜΕΝΕΙ ΕΚΤΟΣ του “θόλου” η ελληνική αμυντική βιομηχανία;», παρουσιάσαμε πιστοποιητικό Ε.Π.Α. του προγράμματος ASRAD-HELLAS «με ποσοστό Ελληνικής Προστιθέμενης Αξίας (ΕΠΑ) ίσον με 40,86% αντί του συμβατικού ποσοστού 35%». Στην ίδια ανάρτηση παραθέσαμε τις υπουργικές αποφάσεις με αριθμ. 121077/2006 για την «Ελληνική Προστιθέμενη Αξία (Ε.Π.Α) επί των προμηθειών Αμυντικού Υλικού των Ενόπλων Δυνάμεων» και 121079/2006 για την Εγχώρια Βιομηχανική Συμμετοχή (Ε.Β.Σ.) επί των προμηθειών Αμυντικού Υλικού των Ενόπλων Δυνάμεων» που έχουν δημοσιευθεί στο ΦΕΚ 1850 Τεύχος Β, 21.12.2006 και οι οποίες είχαν εκδοθεί επί κυβέρνησης Νέας Δημοκρατίας.
Άρα, κ. υπουργέ διεκδικείτε την «πρωτοπορία» μόνο για το 25% ως ποσοστό, που ας σημειωθεί, είναι αρκετά μικρότερο από ό,τι έχει επιτευχθεί στο παρελθόν!
«Αυτό κάνει το 25% κι αυτό το εφαρμόζουμε. Το εφαρμόζουμε σε όλα τα προγράμματα, βεβαίως όπως είπαμε με ευελιξία, αλλού περισσότερο, αλλού λίγο λιγότερο, αλλά το 25% είναι μεσοσταθμικό», ανέφερε επίσης ο κ. υπουργός.
Ενδιαφέρουσα και σαφώς διαφορετική ερμηνεία των γραφομένων στο Υπηρεσιακό Σημείωμα Υπ’ Αριθμ. «455» που εκδόθηκε κατ’ εντολή του και με το οποίο ζητείται: «να εξαντλούνται όλα τα περιθώρια, προκειμένου στις συμβάσεις – συμφωνίες οι οποίες συνάπτονται εφεξής με φορείς του εξωτερικού (κράτη, διεθνείς οργανισμούς κ.λπ.), να επιτυγχάνεται συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας σε ποσοστό τουλάχιστον 25%». Ουδεμία απολύτως αναφορά σε «ευελιξία, αλλού περισσότερο, αλλού λίγο λιγότερο» ή «μεσοσταθμικό».
Και ποιος καθορίζει και τι κριτήρια το ποσοστό ευελιξίας;
Μήπως ο ανάδοχος;
Η επιτροπή της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ);
Η Κεντρική Γνωμοδοτική Επιτροπή Προμηθειών (ΚΓΕΠ) της ΓΔΑΕΕ;
Εσείς κ. υπουργέ;
Το υπουργικό αφήγημα αποδομείται έτι περαιτέρω με την ακόλουθη αναφορά του υπουργού: «Και να σας πω το εξής, αυτόν τον πολλαπλασιασμό που κάνετε [«το 25% στα 30 δισ. που έχουν προβλεφθεί σε βάθος της «Ατζέντας 2030» είναι ένα αξιόλογο ποσό»] που είναι πάνω από έξι, είναι η βάση. Είναι η βάση, εμείς υπολογίζουμε ότι πάνω από 10 δισ. ευρώ μπορούν να απορροφηθούν από ελληνικές δυνατότητες. Δηλαδή, πάμε να προσεγγίσουμε το 30%-33%. Αλλά ξαναλέω, και πάλι ελπίζω ότι το ελληνικό οικοσύστημα θα μας εκπλήξει ευχάριστα, θα μπορέσει να απορροφήσει περισσότερα».
Ας παραβλέψουμε ότι:
>το 25% στα 30 δις, είναι 7,5 δις ευρώ και άρα όχι «πάνω από έξι» γενικώς και αορίστως.
>στα «στα 30 δισ. που έχουν προβλεφθεί σε βάθος της Ατζέντας 2030», δηλαδή στο Μακροπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ 2025-2036) περιλαμβανόταν ανειλημμένες υποχρεώσεις 11,3 δις ευρώ και άρα τα 10 δις ευρώ θα πρέπει να απορροφηθούν από τα υπόλοιπα 18,7 δις ευρώ (που όμως σύμφωνα με τα στοιχεία του Φεβρουαρίου 2025 ήταν μόλις 14,5 δις ευρώ). Άρα δεν πάμε «να προσεγγίσουμε το 30%-33%» αλλά ΚΑΤ’ ΕΛΑΧΙΣΤΟΝ ποσοστό 53% (εφόσον είναι διαθέσιμα 18,7 δις ευρώ) ή 68,9% (εφόσον ισχύουν τα στοιχεία του 2025 για 14,5 δις ευρώ).
Θα επικεντρώσουμε στην αναφορά ότι «το ελληνικό οικοσύστημα θα μας εκπλήξει ευχάριστα, θα μπορέσει να απορροφήσει περισσότερα», που υποδεικνύει ότι ο υπουργός Εθνικής Άμυνας απεκδύεται τον ρυθμιστικό – κανονιστικό του ρόλο.
Εάν το υπουργείο Εθνικής Άμυνας:
>δεν νομοθετήσει το τουλάχιστον 25% και το συμπεριλάβει ως απαράβατο όρο στις συμβάσεις προμήθειας,
>δεν εκδώσει τις αναγκαίες υπουργικές αποφάσεις (όπως π.χ. έπραξε η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας το 2006) οι οποίες θα περιλαμβάνουν τον τρόπο υπολογισμού, την τρόπο πιστοποίησης της επίτευξης και την επιβολή ρητρών στην περίπτωση μη επίτευξης,
>δεν καθορίσει επακριβώς, σε στενή συνεργασία με τους συλλογικούς φορείς της βιομηχανίας, τους τομείς ενδιαφέροντος για την ανάληψη έργου ώστε να αφενός υπηρετηθούν οι προβλέψεις της Εθνικής Αμυντικής Βιομηχανικής Στρατηγικής (ΕΑΒΣ) και αφετέρου δημιουργηθεί σταθερό πλαίσιο για να προσελκυστούν οι ιδιωτικές επενδύσεις,
Τότε, δυστυχώς το ελληνικό οικοσύστημα δεν θα τον εκπλήξει ευχάριστα. Αντίθετα θα έχει καταδικαστεί στην ανάληψη έργου που η ανάθεση του, οι όροι του (κυρίως οι οικονομικοί) και το περιεχόμενο του, θα εναπόκεινται αποκλειστικά στη διακριτική ευχέρεια του κάθε αναδόχου.
(Ξανα)ρωτάμε λοιπόν:
>Στην πρόσφατα υπογραφείσα σύμβαση για τους Πολλαπλούς Εκτοξευτές Πυραύλων (ΠΕΠ) PULS, η οποία αυτονόητα εντάσσεται στο «τουλάχιστον 25%», περιλαμβάνεται ως όρος το 25%;
>Θα συμπεριληφθεί το «τουλάχιστον 25%» ως όρος στις συμβάσεις των συστημάτων του «θόλου»;
>Θα περιληφθούν ως παράρτημα των αντίστοιχων συμβάσεων του «θόλου» οι συμβάσεις για το έργο που θα ανατεθεί σε ελληνικές ιδιωτικές και κρατικές εταιρίες;
>Σε όλες τις συμβάσεις που έχουν υπογραφεί από τις 1 Απριλίου 2025 και μετά, πώς θα υποχρεωθούν οι ανάδοχοι να επιτύχουν το «τουλάχιστον 25%»;
>Πώς θα ελεγχθεί ο βαθμός συμμόρφωσης των αναδόχων και πώς θα αποζημιωθεί το Ελληνικό Δημόσιο εφόσον δεν ικανοποιείται η απαίτηση του;
>Πώς θα ελεγχθούν οι υπηρεσίες του υπουργείου Εθνικής Άμυνας στην εφαρμογή των μέτρων για την υλοποίηση του στόχου του 25%;
Για άλλη μία φορά, όπως και στην περίπτωση των υπουργικών βίντεο για το «πυρ και κίνηση» και «προσαρμογή για διαβίωση σε κάθε περιβάλλον», επιβεβαιώνεται η διαχρονική ισχύς της αρχαιοελληνικής παροιμίας «κρείττον εστί το σιγάν του λαλείν» (προτιμότερο να σωπαίνεις παρά να μιλάς)!
ΥΓ.
Επειδή διακινείται ότι η νομοθέτηση του «τουλάχιστον 25%» προσκρούει δήθεν στην ευρωπαϊκή νομοθεσία και τις προβλέψεις του Νόμου 3978/2011 (ΦΕΚ 137A, 16 Ιουνίου 2011) για τις Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Υπηρεσιών και Προμηθειών στους τομείς της Άμυνας και της Ασφάλειας (γνωστού και ως «νόμου Βενιζέλου»), με τον οποίο έγινε η εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας με την Οδηγία 2009/81/ΕΚ, ας σημειωθούν τα εξής:
>στην παράγραφο 1 του Άρθρου 16 (άρθρο 2 της Οδηγίας) του Νόμου 3978/2011 αναφέρεται ότι «ο παρών νόμος εφαρμόζεται, με την επιφύλαξη των άρθρων 36, 51, 52, 62 και 346 της ΣΛΕΕ στις συμβάσεις οι οποίες συνάπτονται στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας…».
>Στην παράγραφο 1 του Άρθρου 346 (πρώην άρθρο 296 της ΣΕΚ) της Συνθήκης Για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ, ενοποιημένη απόδοση όπως δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 202/47, 7.6.2016) αναφέρεται:
«1. Οι διατάξεις των Συνθηκών δεν αντιτίθενται προς τους ακόλουθους κανόνες:
α) κανένα κράτος μέλος δεν υποχρεούται να παρέχει πληροφορίες, τη διάδοση των οποίων θεωρεί αντίθετη προς ουσιώδη συμφέροντα ασφαλείας του,
β) κάθε κράτος μέλος δύναται να λαμβάνει τα μέτρα που θεωρεί αναγκαία για την προστασία ουσιωδών συμφερόντων ασφαλείας του, που αφορούν την παραγωγή ή εμπορία όπλων, πυρομαχικών και πολεμικού υλικού· τα μέτρα αυτά δεν πρέπει να αλλοιώνουν τους όρους του ανταγωνισμού εντός της εσωτερικής αγοράς σχετικά με τα προϊόντα που δεν προορίζονται για στρατιωτικούς ειδικά σκοπούς».