Πιέζεται ασφυκτικά η Γερμανία, η μοναδική μεγάλη χώρα της Ευρωζώνης με «άριστο» αξιόχρεο (ΑΑΑ) να δεχθεί κοινό δανεισμό και την έκδοση του «καταραμένου» - εάν θυμηθούμε την εποχή της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους που κόστισε στην Ελλάδα τρία μνημόνια (2010, 2012, 2015) - ευρωομόλογου.Οι λόγοι είναι ι εξής:
(α) Σε όλη τη Δύση, για ένα σύνολο σύνθετων λόγων που δεν είναι της παρούσης, η πραγματική οικονομία νοσεί ενώ ανθούν τα χρηματιστήρια.
Η Wall Street απορροφά εξαιτίας των κερδών που επιτυγχάνει κυρίως η Big Tech μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ρευστότητας και των επενδυτικών κεφαλαίων.
Η ευρωπαϊκή αγορά χρέους δεν έχει τόσο βάθος είτε ρευστότητα και είναι κατακερματισμένη σε εθνικό επίπεδο.
(β) Οι πιέσεις στην οικονομία είναι ασφυκτικές εξαιτίας της κρίσης του αναπτυξιακού γερμανικού εξαγωγικού μοντέλου με τις πάλαι ποτέ κραταιές αυτοκινητοβιομηχανίες, τα «πετράδια του στέμματος» της γερμανικής παραγωγικής ισχύος, να απειλούνται με επιθετικές εξαγορές από τις ανταγωνίστριές τους στην Κίνα καθώς έχασαν το τρένο της ηλεκτροκίνησης.
Επιπλέον παράγοντες όπως η εκτόξευση του κόστους των ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών συστημάτων λόγω της γήρανσης του οικονομικά ενεργού πληθυσμού αναμένεται να επηρεάσει δυσμενώς τη δημοσιονομική θέση των μεγάλων Ευρωπαϊκών οικονομιών.
(γ) Ο γεωπολιτικός κατακερματισμός με την απομάκρυνση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ απαιτεί την ανάταξη των αμυντικών δυνατοτήτων της Ευρώπης και σημαντικές επενδύσεις στην αμυντική βιομηχανία.
Οι Blanchard – πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ και στο τιμόνι του Peterson Institute for International Economics (PIIE) - και Ubide έκαναν την πρόταση το 2025, η υποστήριξη για αυτή την πρωτοβουλία έχει αυξηθεί, όχι μόνο από think tanks και ακαδημαϊκούς (Hildebrand, Rey και Schularick 2025), αλλά κυρίως από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) (Lane 2026), τη Bundesbank (Nagel, Politico, Φεβρουάριος 2026) και ορισμένες κυβερνήσεις της ΕΕ (Cuerpo, στους Financial Times, Φεβρουάριος 2026, και σε εκδήλωση του PIIE).
Επικαιροποιούν την πρότασή τους σε ένα κείμενό τους και εξηγούν γιατί έχει αυξηθεί η ανάγκη έκδοσης Ευρωομολόγων σε μεγάλη κλίμακα.
Αυτή η ανάγκη αντανακλά τρεις λόγους.
Πρώτον, την αναγκαιότητα: Η Ευρώπη πρέπει να επιταχύνει την ανάπτυξη της στρατηγικής της αυτονομίας ώστε να διαχειριστεί τη ρήξη της διεθνούς παγκόσμιας τάξης που ήταν βασισμένη σε κανόνες.
Η αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με τη Γροιλανδία και οι αυξανόμενες αμφιβολίες για το μέλλον του ΝΑΤΟ καθιστούν σαφές ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να περιμένει.
Η στρατηγική αυτονομία απαιτεί τρεις πυλώνες - στρατιωτική, οικονομική και χρηματοπιστωτική ισχύ - και ένα ασφαλές περιουσιακό στοιχείο αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη χρηματοπιστωτική ισχύ.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να βασίζεται στα αμερικανικά κρατικά ομόλογα (US Treasuries), δηλαδή σε ένα περιουσιακό στοιχείο εκφρασμένο σε ξένο νόμισμα, ως πυλώνα ασφαλούς ενεργητικού της οικονομίας της.
Ενώ η ενίσχυση της στρατιωτικής και οικονομικής ισχύος είναι μια διαδικασία πολλών ετών, η ενίσχυση της αγοράς ευρωομολόγων θα είχε άμεσο αποτέλεσμα.
Δεύτερον, το παρουσιάζουν ως ευκαιρία: Υπάρχει αυξανόμενη παγκόσμια ζήτηση για ευρωπαϊκά περιουσιακά στοιχεία ως στρατηγική διαφοροποίησης μακριά από τα αμερικανικά assets.
Οι επενδυτές επιθυμούν να διαφοροποιήσουν τον γεωπολιτικό τους κίνδυνο και η κατακερματισμένη αγορά ομολόγων της Ευρώπης δεν μπορεί να καλύψει πλήρως αυτή τη ζήτηση για ασφαλή περιουσιακά στοιχεία.
Παρά το γεγονός ότι η Ευρώπη διαθέτει ισχυρότερη δημοσιονομική θέση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, με χαμηλότερο λόγο χρέους προς ΑΕΠ και μικρότερο έλλειμμα, τα κρατικά ομόλογα με αξιολόγηση AA ή υψηλότερη αντιστοιχούν σε λίγο κάτω από το 50% του ΑΕΠ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έναντι άνω του 100% στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τα ευρωομόλογα, υποστηριζόμενα από το σταθερό κράτος δικαίου και τους αξιόπιστους θεσμούς της Ευρώπης, θα ενίσχυαν την προσφορά ευρωπαϊκών ασφαλών περιουσιακών στοιχείων και θα προσέφεραν μια ελκυστική εναλλακτική στα αμερικανικά κρατικά ομόλογα.
Τρίτον, τη θεσμική υποστήριξη: Η ΕΚΤ προωθεί πλέον ενεργά τον διεθνή ρόλο του ευρώ ως αναγκαία προϋπόθεση για την επίτευξη νομισματικής κυριαρχίας, με πρωτοβουλίες όπως το ψηφιακό ευρώ και οι μηχανισμοί repo για κεντρικές τράπεζες εκτός ευρωζώνης.
Όπως δήλωσε το μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, Piero Cipollone, «αν χάσουμε τον έλεγχο του χρήματός μας, χάνουμε τον έλεγχο της οικονομικής μας μοίρας».
Και το ευρώ δεν μπορεί να εξελιχθεί σε παγκόσμιο διεθνές νόμισμα χωρίς επαρκή προσφορά ασφαλών περιουσιακών στοιχείων που να ανταποκρίνεται στη ζήτηση των επενδυτών.
Αντικατάσταση έως και του 25% του χρέους ως προς το ΑΕΠ κάθε χώρας της ΕΕ
Προτείνεται να ανακοινωθεί η αντικατάσταση έως και του 25% του ΑΕΠ του χρέους κάθε χώρας της ΕΕ με ευρωομόλογα μέσα στα επόμενα χρόνια.
Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω συνδυασμού δύο ενεργειών: ανταλλαγής υφιστάμενων εθνικών ομολόγων με Ευρωομόλογα μέσω επαναγοράς και αναχρηματοδότησης των εθνικών ομολόγων που λήγουν με ευρωομόλογα.
Η εξυπηρέτηση αυτών των ευρωομολόγων θα στηρίζεται σε μεταφορά εσόδων από κάθε κράτος-μέλος, παρόμοια με τις σημερινές συνεισφορές στον προϋπολογισμό της ΕΕ, κατοχυρωμένες στην εθνική νομοθεσία.
Με τα σημερινά επιτόκια, η απαιτούμενη μεταφορά θα ανερχόταν περίπου στο 1% του ΑΕΠ.
Αυτή η μεταφορά για την κάλυψη των τόκων των Ευρωομολόγων θα αντικαταστήσει την άμεση πληρωμή τόκων επί των εθνικών ομολόγων που θα έχουν αποσυρθεί και, επειδή τα επιτόκια των Ευρωομολόγων πιθανότατα θα είναι χαμηλότερα, θα αποτελέσει καθαρή εξοικονόμηση για τα κράτη-μέλη.
Εδώ βέβαια για όποιον ξέρει την αγορά ομολόγων υποβαθμίζεται υπερβολικά το ρίσκο...
Τα Ευρωομόλογα θα διαθέτουν διπλή εγγύηση: τη νομική δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως εκδότη, για την εξυπηρέτηση του χρέους και, στο παρασκήνιο, την εθνική πολιτική και νομική δέσμευση μεταφοράς των αναγκαίων εσόδων.
Προτείνονται ως μέσο τα EU-Bonds και EU-Bills που εκδίδονται ήδη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία υπάρχουν ήδη σε σημαντική κλίμακα και διαθέτουν καθιερωμένη υποδομή στις αγορές repos και futures.
Το απόθεμα των EU-Bonds και EU-Bills θα προσεγγίσει το 1 τρισεκατομμύριο ευρώ το 2026, αποτελώντας την πέμπτη μεγαλύτερη αγορά μετά τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία.
Σύμφωνα με την πρόταση που καταθέτουν - η οποία θα μπορούσε επίσης να περιλαμβάνει την ενοποίηση εκδόσεων από άλλους υπερεθνικούς οργανισμούς της ΕΕ, όπως ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) - το μέγεθος αυτής της αγοράς θα αυξηθεί στα 5 τρισεκατομμύρια ευρώ.
Η πρότασή μας θα αντιμετώπιζε το βασικό μειονέκτημα των υφιστάμενων Ευρωομολόγων: κατατάσσονται ως υπερεθνικοί τίτλοι και όχι ως κρατικοί τίτλοι, γεγονός που μειώνει τη ζήτησή τους και αποτελεί τον κύριο λόγο που έχουν υψηλότερη απόδοση από τα γερμανικά Bunds.
Όπως υποστηρίζει ο Bonfanti (2025), η νομική ταξινόμηση ως «υπερεθνικών» αντί για «κρατικών» μειώνει τη ζήτηση για EU-Bonds και EU-Bills έως και κατά 80% σε σύγκριση με αντίστοιχα κρατικά ομόλογα.
Αυτό οφείλεται αποκλειστικά στη νομική κατηγοριοποίηση των υπερεθνικών οργανισμών ως «οιονεί κυβερνήσεων» και δεν σχετίζεται με τη φερεγγυότητα των ομολόγων.
Αναχρηματοδότηση του χρέους της Πανδημίας
Από αυτή την άποψη, είναι κρίσιμο η Ευρωπαϊκή Ένωση να αποφασίσει την αναχρηματοδότηση των EU-Bonds και EU-Bills που εκδόθηκαν για τη χρηματοδότηση του μεταπανδημικού προγράμματος ανάκαμψης NextGenerationEU (NGEU), μεταφέροντας στις αγορές την εικόνα μιας σταθερής και προβλέψιμης εκδοτικής πολιτικής.
Με την αύξηση του μεγέθους τους και τη δημιουργία προβλέψιμου προγράμματος εκδόσεων, τα EU-Bonds και EU-Bills θα ενταχθούν στους δείκτες κρατικών ομολόγων, αυξάνοντας σημαντικά τη ζήτησή τους από παγκόσμιους επενδυτές, μειώνοντας τις αποδόσεις τους και επιτρέποντάς τους να αποκτήσουν αρνητικό beta ως προς τον κίνδυνο.
Μια βαθιά και ρευστή αγορά Ευρωομολόγων θα επέτρεπε επίσης στις ευρωπαϊκές τράπεζες να διαφοροποιήσουν τον εθνικό τους κίνδυνο και θα υποστήριζε την ανάπτυξη μιας βαθιάς και ρευστής ευρωπαϊκής αγοράς εταιρικού χρέους, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη της ένωσης αποταμιεύσεων και επενδύσεων και μειώνοντας το κόστος δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης για όλες τις χώρες.
Δεν θα δημιουργούσαν τα Ευρωομόλογα πρόβλημα ηθικού κινδύνου (moral hazard);
Έχουν εκφραστεί, σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, ανησυχίες σχετικά με τρεις τρόπους μέσω των οποίων θα μπορούσε να προκύψει ηθικός κίνδυνος, αλλά κανένας από αυτούς δεν μας φαίνεται πειστικός.
Πρώτη ανησυχία:
Δεν υπάρχει ρητός μηχανισμός αναδιάρθρωσης χρέους για τα εθνικά και συνεπώς οι εθνικές κυβερνήσεις θα είχαν κίνητρο να κρύβονται πίσω από την ασφάλεια των Ευρωομολόγων και να ακολουθούν ανεύθυνες δημοσιονομικές πολιτικές.
Δεν θεωρούν ότι ισχύει αυτός ο κίνδυνος, καθώς τα Ευρωομόλογα θα καλύπτουν μόνο χρέος έως το 25% του ΑΕΠ — ενώ στην πρόταση «blue/red» των Delpla και von Weizsäcker (2010) κάλυπταν χρέος έως το 60% του ΑΕΠ — αφήνοντας τις χώρες υπεύθυνες για το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης του χρέους τους και παρέχοντας κίνητρα για πειθαρχημένες δημοσιονομικές πολιτικές.
Επισημαίνεται, επίσης, ότι το μοναδικό παράδειγμα μεγάλης κλίμακας χρηματοδότησης μέσω Ευρωομολόγων που διαθέτουμε, δηλαδή το μεταπανδημικό πρόγραμμα NGEU, δεν οδήγησε σε ανεύθυνες δημοσιονομικές πολιτικές στους κύριους ωφελημένους του, την Ισπανία και την Ιταλία.
Δεύτερη ανησυχία:
Δημιουργώντας μια ασφαλή εναλλακτική στα εθνικά ομόλογα, τα κράτη-μέλη θα αποκτήσουν κίνητρο να πιέσουν για αυξανόμενη έκδοση Ευρωομολόγων πέραν του 25% του ΑΕΠ και για υπερβολική στήριξη των εθνικών ομολόγων από την ΕΚΤ σε περιόδους κρίσης.
Οι συγγραφείς θεωρούν αυτό το σενάριο μη ρεαλιστικό στο πλαίσιο του σημερινού ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου.
Η ανησυχία αυτή μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσω ρητής ευρωπαϊκής νομοθεσίας που θα περιορίζει την έκδοση Ευρωομολόγων στο 25% του ΑΕΠ, εκτός εάν υπάρξει ομόφωνη απόφαση για αλλαγή του ορίου.
Όσον αφορά τη στήριξη της ΕΚΤ, παρότι θα αναμέναμε τόσο τα Ευρωομόλογα όσο και τα εθνικά ομόλογα να αποτελούν μέρος του διαρθρωτικού χαρτοφυλακίου της, υπάρχουν σαφείς κατευθυντήριες γραμμές της ΕΚΤ σχετικά με τη διεξαγωγή προγραμμάτων αγοράς περιουσιακών στοιχείων, οι οποίες αποκλείουν αδικαιολόγητη υπερβολική στήριξη.
Τρίτη ανησυχία: Οι χώρες ενδέχεται, σε περιόδους κρίσης, να αθετήσουν τη συνεισφορά εσόδων που στηρίζει τα ευρωομόλογα.
Παρότι αυτό είναι πάντοτε θεωρητικά πιθανό, το θεωρούμε εξαιρετικά απίθανο, διότι η αθέτηση αυτών των συνεισφορών θα ισοδυναμούσε ουσιαστικά με πολιτική αθέτηση έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Επιπλέον, δεν υπάρχει ιστορικό αθέτησης ομολόγων που έχουν εκδοθεί από υπερεθνικούς οργανισμούς, ούτε ιστορικό αθέτησης των εισφορών των κρατών-μελών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση - ακόμη και στο αποκορύφωμα της κρίσης του ευρώ όλες οι χώρες συνέχισαν να στηρίζουν τον προϋπολογισμό της ΕΕ - ενώ και το Ηνωμένο Βασίλειο, όταν αποχώρησε από την ΕΕ, εξόφλησε όλες τις εκκρεμείς οικονομικές του υποχρεώσεις.
Θα σήμαιναν τα Ευρωομόλογα ότι τα εθνικά ομόλογα θα γίνουν υποδεέστερα και πιο επισφαλή; Όχι, τουλάχιστον όχι υπό την έννοια των CDS (Credit Default Swaps ή ασφάλιστρα κινδύνου).
Στην πρότασή δεν υπάρχει «καταρράκτης πληρωμών» (waterfall) που να ορίζει προτεραιότητα πληρωμών, αλλά απλώς διαχωρισμός των εθνικών πηγών εσόδων: ένα μέρος των εθνικών εσόδων στηρίζει τα εθνικά ομόλογα και ένα άλλο μέρος τα Ευρωομόλογα.
Επιπλέον, μειώνοντας τον κίνδυνο τα κράτη-μέλη να χάσουν πλήρως την πρόσβασή τους στις αγορές λόγω αυτοτροφοδοτούμενων κρίσεων εμπιστοσύνης, τα Ευρωομόλογα θα μειώσουν επίσης τον κίνδυνο του «doom loop» στα εθνικά ομόλογα, καθιστώντας τα δομικά ασφαλέστερα.
Το “doom loop” στα εθνικά ομόλογα είναι ένας φαύλος κύκλος όπου:
-οι τράπεζες μιας χώρας κατέχουν πολλά κρατικά ομόλογα της ίδιας χώρας
-το κράτος αρχίζει να θεωρείται επισφαλές οικονομικά
-πέφτει η αξία των ομολόγων
-οι τράπεζες παθαίνουν ζημιές
-το κράτος ίσως χρειαστεί να σώσει τις τράπεζες
-έτσι αυξάνεται ακόμα περισσότερο το κρατικό χρέος
-οι αγορές φοβούνται περισσότερο το κράτος
-τα ομόλογα πέφτουν κι άλλο.
(Αυτό το σχήμα εφαρμόζεται και στην Ελληνική περίπτωση).
Θα λειτουργούσαν τα Ευρωομόλογα ως ασφαλή περιουσιακά στοιχεία.
Δεν υπάρχει ακόμη αρκετό ιστορικό για τα EU-Bonds και EU-Bills ώστε να αξιολογηθεί η συμπεριφορά τους σε συνθήκες πίεσης.
Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, το μέγεθός τους παραμένει μικρό, η μελλοντική τους έκδοση είναι αβέβαιη και δεν περιλαμβάνονται σε δείκτες κρατικών ομολόγων — παράγοντες που αυξάνουν τα ασφάλιστρα ρευστότητας και περιορίζουν σημαντικά τη βάση επενδυτών τους.
Παρότι το spread των EU-Bonds έναντι των γερμανικών Bunds αυξήθηκε σε περιόδους πίεσης τα τελευταία χρόνια, αυτή η αύξηση οφειλόταν στον υπερεθνικό τους χαρακτήρα και, σημαντικά, σημειώθηκε ενώ αυξάνονταν και οι αποδόσεις των γερμανικών Bunds και των αμερικανικών κρατικών ομολόγων.
Με άλλα λόγια, όλα τα ομόλογα συμπεριφέρθηκαν πρόσφατα ως πιο ριψοκίνδυνα περιουσιακά στοιχεία λόγω της πληθωριστικής φύσης των πρόσφατων σοκ.
Σήμερα, το spread των EU-Bonds έναντι των γερμανικών Bunds είναι παρόμοιο με το spread των ισπανικών ομολόγων έναντι των Bunds — δηλαδή, τα EU-Bonds, παρότι αξιολογούνται ως AAA αλλά κατατάσσονται ως υπερεθνικοί τίτλοι, έχουν spread παρόμοιο με κρατικά ομόλογα αξιολόγησης A.
Αυτό υποδηλώνει ότι το πρόβλημα των EU-Bonds σχετίζεται σήμερα με τη ρευστότητα και την ταξινόμηση, όχι με τη φερεγγυότητα.
Θα αυξηθούν οι αποδόσεις των εθνικών ομολόγων;
Οι οριακές αποδόσεις ενδέχεται να αυξηθούν ενώ οι μέσες αποδόσεις πιθανότατα θα μειωθούν.
Είναι αλήθεια ότι η εισαγωγή ασφαλών ευρωομολόγων σημαίνει πως ο κίνδυνος αθέτησης θα αφορά μικρότερο όγκο εθνικών ομολόγων, αυξάνοντας έτσι τον σχετικό τους κίνδυνο.
Στα ομόλογα, οι «οριακές αποδόσεις» συνήθως σημαίνουν: πόσο επιπλέον κέρδος/απόδοση παίρνει ένας επενδυτής όταν αναλαμβάνει λίγο περισσότερο ρίσκο ή αγοράζει επιπλέον χρέος.
Επομένως, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των spreads των εθνικών ομολόγων — μια πρόταση τύπου Modigliani-Miller.
Στον βαθμό που οι κυβερνήσεις χρηματοδοτούνται οριακά μέσω εθνικών ομολόγων, οι οριακές αποδόσεις ενδέχεται πράγματι να αυξηθούν.
Ωστόσο, οι μέσες αποδόσεις του δημόσιου χρέους — συμπεριλαμβανομένου τόσο του εθνικού χρέους όσο και, έμμεσα, του μεριδίου τους στα Ευρωομόλογα — πιθανότατα θα μειωθούν.
Όμως η υπόθεση μπορεί να αποδειχθεί λανθασμένη: εφόσον το συνολικό ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα γίνει ασφαλέστερο, ακόμη και οι αποδόσεις των εθνικών ομολόγων ενδέχεται τελικά να μειωθούν.
Θα είναι τα επιτόκια των Ευρωομολόγων χαμηλότερα από τις αποδόσεις των Bunds;
Στον βαθμό που θα αντιμετωπίζονται ως κρατικοί τίτλοι, θα θεωρούνται ασφαλή και θα επωφελούνται από μια βαθύτερη και πιο ρευστή αγορά, θα πρέπει να διαπραγματεύονται με χαμηλότερες αποδόσεις από τα Bunds.
Ρεαλιστικά, ωστόσο, όπως συμβαίνει με κάθε νέο περιουσιακό στοιχείο, ίσως χρειαστεί χρόνος ώστε οι επενδυτές να τα απορροφήσουν και να τα εμπιστευθούν.
Επομένως, ίσως χρειαστεί κάποιος χρόνος ώστε οι αποδόσεις των Ευρωομολόγων να γίνουν χαμηλότερες από εκείνες των Bunds. Πιθανότατα όμως αυτό θα συμβεί τελικά.
Γιατί προτείνεται τόσο ανταλλαγή υφιστάμενου χρέους όσο και αντικατάσταση ομολόγων που λήγουν;
Διότι αν αναχρηματοδοτούνταν μόνο τα ομόλογα που λήγουν, θα χρειαζόταν υπερβολικά πολύς χρόνος για να επιτευχθεί ο στόχος του 25% του ΑΕΠ, ενώ θα υπήρχε και μικρότερος έλεγχος στη σύνθεση κατά μήκος της καμπύλης αποδόσεων, αφού αυτή θα εξαρτιόταν από το πρόγραμμα λήξεων.
Οι δύο προσεγγίσεις, ωστόσο, δεν αλληλοαποκλείονται.
Σημειώνεται ότι δεν θα υπήρχε ζήτημα pari passu (ίσης μεταχείρισης) στη διαδικασία ανταλλαγής, καθώς δεν προτείνουμε πραγματική ανταλλαγή αλλά δύο ταυτόχρονες συναλλαγές: είτε η Ευρωπαϊκή Ένωση είτε οι εθνικοί οργανισμοί διαχείρισης χρέους θα επαναγοράζουν εθνικά ομόλογα και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα εκδίδει EU-Bonds και EU-Bills ίσης αξίας.
Η ισπανική κυβέρνηση έχει προτείνει μια παραλλαγή της πρότασής μας βασισμένη αρχικά μόνο στις ροές: κατά τα επόμενα πέντε χρόνια, να αναχρηματοδοτηθεί το ένα τρίτο των ομολόγων που λήγουν, καθώς και η νέα έκδοση χρέους που σχετίζεται με μελλοντικά ελλείμματα συμβατά με τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ.
Οι χώρες που παραβιάζουν τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ δεν θα μπορούν να χρηματοδοτούν το τμήμα του ελλείμματος. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Ισπανίας, αυτό θα δημιουργούσε απόθεμα Ευρωομολόγων περίπου 5 τρισεκατομμυρίων ευρώ μέσα σε πέντε χρόνια (δηλώσεις του Carlos Cuerpo Caballero σε εκδήλωση του PIIE, 16 Απριλίου 2026).
Μπορούν να συμμετάσχουν χώρες με χαμηλό χρέος ως προς το ΑΕΠ; Ναι.
H πρόταση παρουσιάζεται στο πνεύμα του «πραγματιστικού φεντεραλισμού» που πρόσφατα υποστήριξε ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Mario Draghi: κάθε κράτος-μέλος μπορεί να αποφασίσει πόσο από το χρέος του — έως το 25% του ΑΕΠ — επιθυμεί να χρηματοδοτηθεί μέσω Ευρωομολόγων. Αυτό θα διευκολύνει τα κράτη-μέλη με χαμηλό λόγο χρέους προς ΑΕΠ και θα διασφαλίσει ότι κάθε εθνική αγορά ομολόγων θα παραμείνει βαθιά και ρευστή.
Ποιος θα ήταν ο ρόλος της ΕΚΤ;
Πέρα από το ζήτημα της σύνθεσης του χαρτοφυλακίου, είναι κρίσιμο η ΕΚΤ να συμπεριλάβει τα Ευρωομόλογα στον κατάλογο των επιλέξιμων τίτλων για τα προγράμματα αγοράς περιουσιακών στοιχείων και για το διαρθρωτικό της χαρτοφυλάκιο, ώστε να αποφευχθούν τεχνητές διαφορές μεταξύ Ευρωομολόγων και εθνικών ομολόγων.
Γιατί θα συμφωνούσαν οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες, όπως η Γερμανία, με αυτή την πρόταση;
Διότι καθιστά την ευρωπαϊκή οικονομία πιο σταθερή και, ως εκ τούτου, βελτιώνει το κόστος χρηματοδότησης και τις οικονομικές προοπτικές της Γερμανίας.
Ο πρόεδρος της Bundesbank, Joachim Nagel, φαίνεται να συμφωνεί, καθώς αναγνωρίζει «τα οφέλη της δημιουργίας ενός κοινού ευρωπαϊκού, ιδιαίτερα ρευστού, πανευρωπαϊκού ασφαλούς τίτλου αναφοράς» και ότι «είναι αναγκαία η ανάληψη δράσης». Επιπλέον, δεδομένου ότι, βάσει των σημερινών γερμανικών δημοσιονομικών σχεδίων, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ προβλέπεται να αυξηθεί τουλάχιστον στο 80% μέσα στην επόμενη δεκαετία, η χρηματοδότηση μέρους του μέσω Ευρωομολόγων θα επέτρεπε στη Γερμανία να διατηρήσει την εθνική αγορά Bunds κάτω από το 60% του ΑΕΠ.
Στόχος η μείωση του κόστους χρηματοδότησης
Η ουσία είναι η εξής: ο ευρωπαϊκός κατακερματισμός περιορίζει σοβαρά το οικονομικό και γεωπολιτικό δυναμικό της Ευρώπης. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν συμφωνήσει να απο-κατακερματίσουν την ενιαία αγορά για να ενισχύσουν το μέγεθος της αγοράς και να απο-κατακερματίσουν τις επενδύσεις για να αυξήσουν την παραγωγικότητα. Η πρότασή μας συμπληρώνει αυτές τις ενέργειες, απο-κατακερματίζοντας την αγορά κρατικών ομολόγων ώστε να μειωθεί το κόστος χρηματοδότησης.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να το δηλώσουν ξεκάθαρα: αν επιλέξουν να μην ενισχύσουν την αγορά Ευρωομολόγων, επιλέγουν υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης, χαμηλότερη δυνητική ανάπτυξη και ασθενέστερη στρατηγική αυτονομία.
Σε αυτό το σχέδιο ενώνονται τρεις στοχεύσεις του «βαθέος κράτος» των Βρεξελλών – αποκτούν μεγαλύτερο λόγο στη δημοσιονομική κατάσταση των κρατών με τις επιπλέον εγγυήσεις και αναιρούν την οικονομική κυριαρχία προκειμένου να κατευθύνουν επενδύσεις σε μια πολεμική κατεύθυνση.
www.bankingnews.gr