.jpg)
Φανταστείτε τον εαυτό σας με τρεις και τέσσερις δεκαετίες στη δουλειά, να μετράτε αντίστροφα για να βγείτε στη σύνταξη. Όταν φτάνει επιτέλους η πολυπόθητη ώρα της συνταξιοδότησης, μετά από λίγους μήνες ψάχνετε τις αγγελίες εργασίας. Πρόκειται για μια κατάσταση που βιώνουν όλο και περισσότεροι άνθρωποι στον δυτικό.. κόσμο. Από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία, ως τη Γερμανία και την Ελλάδα, το φαινόμενο των εργαζόμενων συνταξιούχων δεν είναι πλέον εξαίρεση, αλλά καθιερωμένη τάση.
Είναι μάλιστα τόσο διαδεδομένη, που έχει αποκτήσει τη δική της ονομασία: αποκαλείται unretirement – όρος που θα μπορούσε να αποδοθεί στα ελληνικά ως «αποσυνταξιοδότηση».
Πίσω στη δουλειά… λόγω ανάγκης
Στις ΗΠΑ, περίπου 6-7% των συνταξιούχων έχουν επιστρέψει στο εργατικό δυναμικό, σύμφωνα με έρευνες του οργανισμού AARP (Aμερικανική Ένωση Συνταξιούχων) και του Βoston College. Από αυτούς σχεδόν οι μισοί αναφέρουν ως κύρια αιτία της επιστροφής στη δουλειά το αυξανόμενο κόστος ζωής.
Το ποσοστό αυτό αφορά μόνο εκείνους που «από-συνταξιοδοτούνται». Το ποσοστό των Αμερικανών σε συντάξιμη ηλικία (από 65 ετών και πάνω) που παραμένουν στη δουλειά, προσεγγίζει το 20%, σχεδόν 12 εκατομμύρια άτομα.
Tο διάμεσο εισόδημα των ατόμων άνω των 65 ετών με πλήρη σύνταξη στις ΗΠΑ, είναι περίπου 26.770 δολάρια τον χρόνο. Πάνω από τους μισούς συνταξιούχους έχουν ετήσιο εισόδημα κάτω από 20.500 δολάρια, από την κοινωνική ασφάλιση.
Πρόκειται για ποσό που αντιστοιχεί σε 17.600 ευρώ. Σε αναλογία με το κόστος ζωής στις ΗΠΑ, η κρατική σύνταξη βρίσκεται οριακά πάνω από το κατώφλι της φτώχειας. Για παράδειγμα, μόνο τα ιατρικά έξοδα που πληρώνουν από την τσέπη τους τα άτομα 65+ ετών, είναι περίπου 7.800 δολάρια τον χρόνο, σχεδόν το 30% της μέσης σύνταξης. Ένα μέσο ενυπόθηκο στεγαστικό δάνειο κυμαίνεται από 2.000 ως 3.000 δολάρια τον μήνα, σχεδόν όσο το σύνολο μιας μέσης σύνταξης ή περισσότερο.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η δουλειά μέχρι τα βαθιά γεράματα είναι μονόδρομος για Αμερικανούς πού έχουν στην πλάτη τους στεγαστικά ή ιατρικά χρέη, ακόμα και αν έχουν κάποιο ιδιωτικό πρόγραμμα ασφάλισης.
Ακόμα πιο μαζική είναι η τάση της «αποσυνταξιοδότησης» στη Βρετανία. Πρόσφατη έρευνα της ασφαλιστικής εταιρείας Standard Life έδειξε ότι 1 στους 6 συνταξιούχους έχει ήδη επιστρέψει στην αγορά εργασίας ή σκέφτεται σοβαρά να το κάνει. Οι 3 στους 10 αναφέρουν χαμηλότερο βιοτικό επίπεδο από ό,τι όταν εργάζονταν.
Ο ένας στους τρεις εργαζόμενους συνταξιούχους στην Ελλάδα είναι αγρότης
Τι ισχύει στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο. Σύμφωνα με στοιχεία του e-ΕΦΚΑ για τον Μάρτιο του 2026, οι δηλώσεις εργασίας συνταξιούχων πλησιάζουν τις 300.000. Είναι δέκα φορές περισσότερες από ό,τι πριν την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου το 2024, όταν καταργήθηκε η οριζόντια περικοπή 30% στη σύνταξη όσων εργάζονταν.
Η δουλειά ως τα γεράματα έχει υψηλό τίμημα, ιδίως για όσους κάνουν χειρωνακτική εργασία
Η κοινή ρίζα του φαινομένου σε όλες τις χώρες είναι το χάσμα ανάμεσα στο κόστος ζωής και στο εισόδημα που αποφέρει η σύνταξη.
Στην Ελλάδα οι έξι στις δέκα συντάξεις είναι κάτω από 1000 ευρώ. Η μέση κύρια σύνταξη φθάνει μόλις τα 865 ευρώ και η μέση επικουρική τα 196 ευρώ.
Η εθνική σύνταξη βάσης διαμορφώνεται σήμερα στα 446,87 ευρώ για όσους έχουν 20 χρόνια ασφάλισης.
Δουλειά ως τα γεράματα
Για τους αγρότες, που οι συντάξεις τους είναι σχεδόν «συμβολικές», η δουλειά στο χωράφι δεν σταματά ούτε όταν αρχίσουν τα αρθριτικά. Σχεδόν ο ένας στους τρεις εργαζόμενους συνταξιούχους, απασχολείται ως αγρότης και εξαιρείται από την καταβολή εισφορών και πόρου απασχόλησης.
Μια άλλη αυξανόμενη κατηγορία εργαζόμενων συνταξιούχων είναι οι ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι. Καθώς οι περισσότεροι επιλέγουν, από ανάγκη, τη χαμηλότερη ασφαλιστική κατηγορία, καταδικάζονται σε συντάξεις πείνας. Η επιστροφή στην εργασία –είτε ως μισθωτοί είτε ως αυτοτελώς απασχολούμενοι – είναι ένας τρόπος να συμπληρώσουν το εισόδημά τους.
Σε αυτούς πρέπει να προσθέσουμε και τους δεκάδες χιλιάδες αυτοαπασχολούμενους που είναι κοντά στη σύνταξη ή σε συντάξιμη ηλικία και δεν μπορούν να συνταξιοδοτηθούνλόγω χρεών στον ΕΦΚΑ. Οι νέοι διακανονισμοί των 72 δόσεων, υπόσχονται να «ξεκλειδώσουν» τις συντάξεις για περίπου 50.000 οφειλέτες. Όμως οι αυστηροί όροι αποπληρωμής και οι υψηλοί τόκοι υπερημερίας, ενδέχεται να καταστήσουν και αυτή τη ρύθμιση ατελέσφορη για πολλούς.
Όμως η δουλειά ως τα γεράματα έχει υψηλό τίμημα, ιδίως για όσους κάνουν χειρωνακτική εργασία και δουλειά στην ύπαιθρο. Μια ματιά στις ηλικίες των θυμάτων σε εργατικά δυστυχήματα και ατυχήματα τα τελευταία χρόνια, αρκεί για να μας πείσει. Σύμφωνα με την έρευνα της ΟΣΕΤΕΕ, για τους θανάτους σε χώρους εργασίας, ο ένας στους τρεις νεκρούς του 2025 ήταν άνω των 60 ετών, πολλοί εξ αυτών σε ηλικίες που θα έπρεπε προ πολλού να έχουν βγει στη σύνταξη.
Νέες λύσεις και μαθήματα από το εξωτερικό
Στη Γερμανία ενώ οι baby boomers αναγκάζονται να επιστρέψουν στη δουλειά επειδή η σύνταξη δεν φτάνει, το κράτος εγκαινιάζει «πρώιμο συνταξιοδοτικό λογαριασμό», για παιδιά από 6-18 ετών, που δεν θα μπορούν να τον χρησιμοποιήσουν πριν τα 67.
Ο στόχος είναι να εκπαιδεύσει τα παιδιά και τους νέους να αποταμιεύουν για τα «ασημένια χρόνια» τους, ακόμα και πριν βγουν στον εργασιακό στίβο, με δεδομένο ότι η κρατική σύνταξη δεν θα επαρκεί και ο εργάσιμος βίος θα παρατείνεται.
Παράλληλα, ως κίνητρο για τους συνταξιούχους να παραμείνουν στη δουλειά, η Γερμανία εισήγαγε τον κανονισμό «Aktivrente» (ενεργή σύνταξη). Επιτρέπει σε όσους έχουν συμπληρώσει το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης, να συνεχίσουν να εργάζονται, κερδίζοντας αφορολόγητο εισόδημα ως 2.000 ευρώ τον μήνα.
Πρόκειται για ένα μέτρο πρωτοφανές σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ωστόσο δέχεται έντονη κριτική, καθώς ευνοεί κυρίως εργαζόμενους υψηλής ειδίκευσης, αποκλείοντας χειρώνακτες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες.
Στο εταιρικό επίπεδο, μια νέα τάση που κερδίζει έδαφος στον αγγλοσαξονικό κόσμο είναι τα λεγόμενα «returnship programs» — βραχυπρόθεσμα αμειβόμενα προγράμματα επανεισόδου για έμπειρους εργαζόμενους που επιστρέφουν στην αγορά.
Εταιρίες όπως η JPMorgan Chase, η Goldman Sachs και η Deloitte τα εφαρμόζουν ήδη, με ένα πολύ υψηλό ποσοστό, ως 85%, να μετατρέπονται σε μόνιμες θέσεις εργασίας. νας τέτοιος θεσμός στην Ελλάδα θα μπορούσε να αξιοποιήσει την τεράστια εμπειρία χιλιάδων ανθρώπων που σήμερα αναζητούν τρόπο να ξαναμπούν στην αγορά. Παράλληλα όμως θα μπορούσε να διαιωνίσει την «μάχη των γενεών» σε μια χώρα που ήδη οι νέοι της είναι από τους πιο κακοπληρωμένους της Ευρώπης.
in.gr