Ένα δύσκολο καλοκαίρι περιμένει την Ευρωπαϊκή Ένωση με τις ελλείψεις σε καύσιμα να αποτελούν βόμβα που απειλεί να τινάξει στον αέρα τους προϋπολογισμούς των κρατών μελών..
Οι δεξαμενές καυσίμων βρίσκονται στα όριά τους και εφόσον η κατάσταση στο Ιράν και το Ορμούζ δεν ομαλοποιηθεί άμεσα έρχονται ακυρώσεις πτήσεων κάτι που θα φέρει ντόμινο συνεπειών στην αγορά, ιδιαίτερα σε χώρες που εξαρτώνται από τον τουρισμό.
Η ανώμαλη προσγείωση των αεροπορικών εταιρειών εξάλλου ενισχύεται ως πιθανότητα αφού ακόμα και με επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ουδείς μπορεί να πει μετά βεβαιότητας πως θα ομαλοποιηθεί η ροή καυσίμων.
Στερεύουν τα αποθέματα
Ήδη, τα ενεργειακά αποθέματα στην Ευρώπη είναι σε οριακό σημείο και μάλιστα την ώρα που οι προμήθειες πετρελαίου αναμένεται να περιοριστούν ακόμη περισσότερο τις επόμενες εβδομάδες, ακόμη και στην περίπτωση που οι ΗΠΑ και το Ιράν καταλήξουν σε μια ειρηνευτική συμφωνία.
Αναλυτές εκτιμούν πως θα χρειαστούν εβδομάδες μέχρι να επανεκκινήσουν οι αποστολές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο και να φτάσουν στα διυλιστήρια ανά τον κόσμο, ενώ η ομαλοποίηση στα προπολεμικά επίπεδα θα μπορούσε να χρειαστεί μήνες ή και χρόνια, καθώς εκτός των άλλων μια σειρά από εγκαταστάσεις έχουν υποστεί σημαντικά πλήγματα.
Οι πετρελαϊκές εταιρείες αναπόφευκτα θα συνεχίσουν να αντλούν ποσότητες από τα αποθέματά τους για να καλύψουν την αυξημένη ζήτηση το καλοκαίρι, ενώ οι τιμές αναμένεται να παραμείνουν ψηλά ανεξάρτητα από τις εξελίξεις.
Εξάλλου, βραχυπρόθεσμα, ακόμη και όταν οι τιμές του πετρελαίου υποχωρούν, τα πρατήρια καυσίμων συνεχίζουν να διαθέτουν αποθέματα που αγόρασαν σε υψηλότερες τιμές. Πρόκειται για το αποκαλούμενο στα οικονομικά «rocket and feathers», δηλαδή «πύραυλοι και φτερά», που αποτυπώνει σχηματικά το φαινόμενο τις εκτόξευσης των τιμών των καυσίμων όταν αυξάνεται το πετρέλαιο και τις αρχής υποχώρησής τους όταν το πετρέλαιο πέφτει.
Στη σκιά των δυσμενών εξελίξεων με τα αποθέματα καυσίμων οι αεροπορικές εταιρείες ετοιμάζονται για νέο «κούρεμα» πτήσεων με την ΕΕ πάντως να προειδοποιεί πως οι εταιρείες πρέπει να καταβάλουν κανονικά αποζημιώσεις για τις ακυρώσεις.
Υποχρέωση καταβολής αποζημιώσεων
Και ενώ η κρίση στις αερομεταφορές βαθαίνει, ο Έλληνας Επίτροπος Μεταφορών της ΕΕ, Απόστολος Τζιτζικώστας, διεμήνυσε πως οι αεροπορικές εταιρείες που ακυρώνουν πτήσεις λόγω κόστους και έλλειψης καυσίμων εξακολουθούν να υποχρεούνται για καταβολή αποζημίωσης στους επιβάτες, βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Όπως τόνισε μιλώντας στους Financial Times «οι τιμές ή οι ελλείψεις καυσίμων δεν πληρούν τα κριτήρια που προστατεύουν τις αεροπορικές εταιρείες της ΕΕ από τις αξιώσεις επιβατών». «Η τιμή των καυσίμων αεροσκαφών είναι ο λόγος για τον οποίο έχουμε ακυρώσεις πτήσεων και, αν ακυρώνουν πτήσεις χωρίς έκτακτες συνθήκες – οι τιμές των καυσίμων δεν αποτελούν έκτακτες συνθήκες – τότε θα πρέπει να αποζημιώσουν τους πολίτες», ανέφερε και πρόσθεσε:
«Η αύξηση του κόστους της κηροζίνης αποτελεί μέρος της επιχειρηματικής δραστηριότητας του κλάδου […] Οι αεροπορικές εταιρείες ακυρώνουν πτήσεις που δεν είχαν ιδιαίτερο οικονομικό νόημα και τώρα, με τον διπλασιασμό των τιμών, δεν έχουν απολύτως κανένα νόημα για τις εταιρείες».
Οι δηλώσεις του Τζιτζικώστα έγιναν καθώς ο επικεφαλής μιας εκ των μεγαλύτερων αεροπορικών εταιρειών στην Ασία, της AirAsia, δήλωσε ότι η κρίση καυσίμων είναι χειρότερη ακόμη και από την πανδημία Covid, όταν τα αεροσκάφη καθηλώθηκαν εξαιτίας των παγκόσμιων ταξιδιωτικών περιορισμών. «Νόμιζα ότι τα είχα δει όλα με την Covid… αλλά βλέποντας την τιμή των καυσίμων αεροσκαφών να αυξάνεται σχεδόν τρεις φορές, αυτό είναι πολύ χειρότερο», δήλωσε στους Financial Times ο Τόνι Φερνάντες, διευθύνων σύμβουλος της AirAsia. «Ξυπνάς μια μέρα και το βασικό σου κόστος έχει τριπλασιαστεί. Ήταν μια εντελώς νέα εμπειρία για μένα και έχω περάσει πολλά στη ζωή μου», πρόσθεσε.
Ξεφουσκώνει το «μαξιλάρι ασφαλείας» – Έρχεται δύσκολο καλοκαίρι
Το «μαξιλάρι ασφαλείας» των αποθεμάτων αδειάζει με τα επίπεδα σε αρκετές χώρες της Ευρώπης – αλλά και εκτός αυτής – να βρίσκονται ακόμη και κάτω από το κρίσιμο όριο. Στελέχη μεγάλων ενεργειακών εταιρειών και επενδυτικών τραπεζών περιγράφουν με ζοφερό τρόπο την κατάσταση εξαιτίας της ταχείας εξάντλησης των καυσίμων, καθώς η Δύση επιχειρεί να διατηρήσει μια εικόνα κανονικότητας.
Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί πως κατά την τρέχουσα περίοδο – υπό φυσιολογικές συνθήκες – τα αποθέματα ενισχύονται με αύξηση των προμηθειών για κάλυψη των αναγκών τόσο της καλοκαιρινής περιόδου, όσο και της επερχόμενης χειμερινής περιόδου. Αυτό, όπως επισημαίνουν αναλυτές, σημαίνει πως το διεθνές ενεργειακό σύστημα εισέρχεται σε μια περίοδο αιχμής της ζήτησης με μειωμένες αντοχές σε όλους τους τομείς από τις οδικές μετακινήσεις και τις αερομεταφορές, μέχρι τη γεωργία και τη μεταφορά εμπορευμάτων.
«Ακόμη κι αν η σύγκρουση, και ελπίζω να συμβεί αυτό, τελειώσει μέσα στον Μάιο, θα βγούμε από αυτήν με εξαιρετικά χαμηλά αποθέματα», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο διευθύνων σύμβουλος της TotalEnergies, Πάτρικ Πουγιανέ. Ο ίδιος, σύμφωνα με το Reuters, εκτίμησε ότι οι παγκόσμιες αντλήσεις αποθεμάτων υδρογονανθράκων ύψους 10 έως 13 εκατ. βαρελιών ημερησίως έχουν οδηγήσει ήδη στην κατανάλωση τουλάχιστον 500 εκατ. βαρελιών από τα αποθέματα.
«Ακόμη και αν υποθέσουμε ότι θα υπάρξει πραγματικό και διαρκές τέλος στη στρατιωτική σύγκρουση, θα χρειαστούν και πάλι αρκετοί μήνες μέχρι η κυκλοφορία μέσω των Στενών του Ορμούζ να επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα», δήλωσε στο Axios ο Rob Smith, κορυφαίος αναλυτής καυσίμων της S&P Global Energy. Η συμβουλευτική εταιρεία Rystad Energy, σε σχετικό σημείωμα, εκτιμά ότι ένα σταδιακό άνοιγμα των στενών σε ορίζοντα 30 ημερών θα αποτελούσε ένα «αισιόδοξο σενάριο», ενώ «ουσιαστική ανάκαμψη των όγκων μεταφοράς δεν αναμένεται πριν από τον Ιούνιο, στην καλύτερη περίπτωση».
Ο διευθύνων σύμβουλος της πετρελαϊκής Equinor, Άντερς Όπενταλ, δήλωσε την Τετάρτη ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον έξι μήνες ώστε η αγορά να επιστρέψει σε φυσιολογικά επίπεδα, ακόμη και σε περίπτωση ειρήνης στη Μέση Ανατολή. Ανησυχητικές είναι οι εκτιμήσεις και για την κατάσταση που θα επικρατήσει την επόμενη μιας πιθανής συμφωνίας Ιράν και ΗΠΑ για άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Σε αυτή την κατάσταση η ζήτηση θα εκτοξευτεί καθώς χώρες και εταιρείες θα προσπαθήσουν να αναπληρώσουν άμεσα τα αποθέματά τους και να επανεκκινήσουν την παραγωγή.
«Ασφυξία» και στα καύσιμα αεροσκαφών
Η Ευρώπη ενδέχεται να αντιμετωπίσει ελλείψεις σε καύσιμα αεροσκαφών ήδη από τον Ιούνιο, εάν οι «μπλοκαρισμένες» προμήθειες από τη Μέση Ανατολή δεν αντικατασταθούν πλήρως, προειδοποίησε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ). Το παρακάτω γράφημα του Reuters, με στοιχεία από ΙΕΑ, Κpler και Goldmam Sachs, αποτυπώνει την οριακή κατάσταση στην Ευρώπη ως προς την ενεργειακή αυτάρκεια και τα διαθέσιμα αποθέματα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία για τις περισσότερες χώρες τα αποθέματά τους αρκούν κάτω από 30 ημέρες.
Απώλειες 600 εκατ. βαρέλια ημερησίως
Η Goldman Sachs εκτίμησε αυτή την εβδομάδα ότι τα παγκόσμια αποθέματα θα υποχωρήσουν στις 98 ημέρες κάλυψης ζήτησης έως τα τέλη Μαΐου, προειδοποιώντας ότι τα αποθέματα διυλισμένων προϊόντων «πλησιάζουν πολύ γρήγορα σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα».
Μέχρι στιγμής, ο κόσμος έχει χάσει περίπου 600 εκατ. βαρέλια προσφοράς πετρελαίου, σύμφωνα με τη Rystad Energy. Μέχρι να αποκατασταθεί πλήρως η προσφορά, και εφόσον η ομαλοποίηση των θαλάσσιων μεταφορών ξεκινήσει στα τέλη Μαΐου, οι απώλειες θα φτάσουν από 1,2 έως 2 δισ. βαρέλια, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 16%-27% των παγκόσμιων προπολεμικών αποθεμάτων, δήλωσε στο Reuters ο επικεφαλής οικονομολόγος της εταιρείας, Κλαούντιο Γκαλιμπέρτι.
https://www.ieidiseis.gr/