Σε μία εξέλιξη που αλλάζει δραστικά το γεωπολιτικό σκηνικό στη Μέση Ανατολή και επηρεάζει άμεσα τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, οι ΗΠΑ και το Ιράν κατέληξαν σε καταρχήν συμφωνία για να τερματιστεί άμεσα ο πόλεμος σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Η συμφωνία έρχεται έπειτα από 107 ημέρες πολέμου και ανακοινώθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες από το Πακιστάν, χώρα που διαδραμάτισε μεσολαβητικό ρόλο-κλειδί, με την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη να επιβεβαιώνουν την πληροφορία αυτή αμέσως μετά.
«Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν πλέον ολοκληρώθηκε», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μέσω Truth Social, μερικά λεπτά μετά την ανακοίνωση.
Υπογράφεται την Παρασκευή στην Ελβετία
Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, η επίσημη τελετή υπογραφής αναμένεται να πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 19/6 στην Ελβετία, με τη μεσολάβηση του Πακιστάν και του Κατάρ.
Παράλληλα, Ιρανοί αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν ότι μετά την υπογραφή θα ξεκινήσει νέος γύρος συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα, με στόχο την εξεύρεση μόνιμης λύσης μέσα στο επόμενο δίμηνο.
Ανοίγουν τα Στενά του Ορμούζ
Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας αποτελεί η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο διακινούνταν περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και σημαντικό μέρος των φορτίων υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η επαναφορά της ναυσιπλοΐας αναμένεται να συμβάλει στην αποκλιμάκωση των πιέσεων στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι η πλήρης επαναλειτουργία δεν θα είναι άμεση, καθώς απαιτούνται εργασίες αποναρκοθέτησης, αποκατάστασης υποδομών και εγγυήσεις ασφαλείας για τη διέλευση των εμπορικών πλοίων.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού θα τεθεί σε εφαρμογή μόλις υπογραφεί επίσημα η συμφωνία, προκειμένου να ξεκινήσουν οι απαραίτητες εργασίες ασφαλείας στην περιοχή.
Οι κρίσιμες διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά
Το σημαντικότερο ίσως κεφάλαιο της συμφωνίας αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να χρησιμοποιήσουν το διάστημα των 60 ημερών της εκεχειρίας που προβλέπει η συμφωνία για να διαπραγματευτούν το μέλλον του ιρανικού εμπλουτισμού ουρανίου, καθώς και τη διαχείριση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει η Τεχεράνη.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον φέρεται διατεθειμένη να συζητήσει σταδιακή άρση κυρώσεων και αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στο πυρηνικό μέτωπο.
Αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι τα οικονομικά ανταλλάγματα αποτελούν ισχυρό κίνητρο για την Τεχεράνη, αν και αρκετοί αναλυτές σε ΗΠΑ και Ισραήλ εκφράζουν αμφιβολίες για το κατά πόσο μπορεί να επιτευχθεί τελική συμφωνία μέσα στο συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο.
Παρά λίγο να τιναχθεί η συμφωνία στον αέρα
Οι τελευταίες ώρες πριν από την επίτευξη της συμφωνίας ήταν ιδιαίτερα κρίσιμες.
Λίγες ώρες πριν από την οριστικοποίηση του κειμένου, το Ισραήλ πραγματοποίησε επιθέσεις κατά στόχων της Χεζμπολάχ στη Βηρυτό, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με αμερικανικές και ισραηλινές πηγές, το Ιράν είχε προχωρήσει ακόμη και σε επιχειρησιακές προετοιμασίες για πιθανή επίθεση κατά του Ισραήλ. Τελικά, ύστερα από εντατικές διπλωματικές επαφές των μεσολαβητών, η κρίση αποκλιμακώθηκε και η συμφωνία διασώθηκε την τελευταία στιγμή.
Οι ηγέτες του κόσμου χαιρετίζουν τη συμφωνία
Η επίτευξη της συμφωνίας χαιρετίστηκε από πολλές κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο και διεθνείς οργανισμούς.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες χαρακτήρισε τη συμφωνία «κρίσιμο βήμα για την ειρηνική διευθέτηση της σύγκρουσης», ενώ ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε την ταχεία και πλήρη εφαρμογή των δεσμεύσεων που περιλαμβάνονται στο μνημόνιο κατανόησης.
Θετικά τοποθετήθηκαν επίσης η Βρετανία, η Τουρκία, η Αυστραλία και η Ιαπωνία, με κοινό παρονομαστή την ανάγκη να αξιοποιηθεί η ευκαιρία για μια διαρκή ειρήνη και για οριστική επίλυση των ζητημάτων που σχετίζονται με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Ιράν: Το μυστήριο με τα 14 σημεία της συμφωνίας
Παρά τις ανακοινώσεις για το πλαίσιο της συμφωνίας, το πλήρες κείμενο δεν έχει ακόμη δοθεί στη δημοσιότητα.
Ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης υποστηρίζουν ότι το προσχέδιο του μνημονίου περιλαμβάνει 14 βασικά σημεία, μεταξύ των οποίων μόνιμη εκεχειρία σε όλα τα μέτωπα, άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, χαλάρωση ενεργειακών κυρώσεων και δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα επιδιώξει την κατασκευή πυρηνικών όπλων.
Ωστόσο, οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί επίσημα ούτε από την Ουάσιγκτον ούτε από την Τεχεράνη.
Η ιρανική πλευρά έχει ξεκαθαρίσει ότι το πλήρες κείμενο θα δημοσιοποιηθεί μόνο μετά την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας την Παρασκευή, τονίζοντας παράλληλα ότι η εκεχειρία δεν σημαίνει πως έχει αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο χωρών.
Υπενθυμίζεται πως ο πόλεμος, που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με καταιγιστικούς βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, έβαλε φωτιά στη Μέση Ανατολή και στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στη μεγάλη πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο.
https://www.ieidiseis.gr/