Η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που βάζει αυστηρά όρια στη χρήση της ΑΙ στην εκπαίδευση – Οι φόβοι για τη μάθηση, τη σκέψη και την ανάπτυξη των παιδιών
Την ώρα που η Τεχνητή Νοημοσύνη εισβάλλει με ταχύτητα σε σχολεία,
πανεπιστήμια και εκπαιδευτικές πλατφόρμες σε ολόκληρο τον κόσμο, η Νορβηγία ακολουθεί μια διαφορετική πορεία.Η κυβέρνηση της σκανδιναβικής χώρας προχωρά σε δραστικούς περιορισμούς στη χρήση εργαλείων ΑΙ από μαθητές, επιβάλλοντας σχεδόν πλήρη απαγόρευση για παιδιά ηλικίας 6 έως 13 ετών και αυστηρό πλαίσιο ελέγχου για τους μεγαλύτερους μαθητές.
Η απόφαση έχει προκαλέσει διεθνή συζήτηση, καθώς πρόκειται για μία από τις πιο αυστηρές παρεμβάσεις παγκοσμίως σχετικά με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην υποχρεωτική εκπαίδευση.
Γιατί η Νορβηγία λέει «όχι» στην ανεξέλεγκτη χρήση της ΑΙ
Σύμφωνα με το νορβηγικό υπουργείο Παιδείας, η απόφαση βασίζεται σε αυξανόμενες ανησυχίες επιστημόνων, παιδαγωγών και ψυχολόγων ότι η υπερβολική εξάρτηση από τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να επηρεάσει αρνητικά θεμελιώδεις γνωστικές δεξιότητες των παιδιών.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι σε μικρές ηλικίες η ανάπτυξη της γλώσσας, της κριτικής σκέψης, της δημιουργικότητας και της ικανότητας επίλυσης προβλημάτων απαιτεί προσωπική προσπάθεια, δοκιμή, λάθος και αναστοχασμό. Όταν η απάντηση δίνεται έτοιμη από ένα ψηφιακό εργαλείο, ο μαθητής κινδυνεύει να μετατραπεί από ενεργός δημιουργός γνώσης σε παθητικό καταναλωτή πληροφοριών.
Η ανησυχία αυτή εντείνεται ιδιαίτερα για τα παιδιά του δημοτικού σχολείου, τα οποία βρίσκονται σε κρίσιμη φάση γνωστικής και συναισθηματικής ανάπτυξης.
Τι προβλέπουν οι νέοι κανόνες
Το νέο πλαίσιο χωρίζει τους μαθητές σε ηλικιακές κατηγορίες.
Παιδιά 6 έως 13 ετών
Για τους μαθητές του δημοτικού προβλέπεται σχεδόν πλήρης απαγόρευση χρήσης εργαλείων γενετικής τεχνητής νοημοσύνης, όπως τα chatbot και οι εφαρμογές αυτόματης παραγωγής κειμένου.
Η χρήση τους θα επιτρέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, υπό αυστηρή επίβλεψη εκπαιδευτικών και αποκλειστικά για συγκεκριμένους παιδαγωγικούς σκοπούς.
Μαθητές γυμνασίου και λυκείου
Για τους μεγαλύτερους μαθητές δεν επιβάλλεται πλήρης απαγόρευση, αλλά αυστηροί περιορισμοί.
Η χρήση εργαλείων ΑΙ θα πρέπει:
- να γίνεται με σαφή εκπαιδευτικό στόχο,
- να δηλώνεται όταν αξιοποιείται σε εργασίες,
- να μην υποκαθιστά την προσωπική εργασία του μαθητή,
- να συνοδεύεται από εκπαίδευση στην κριτική αξιολόγηση των απαντήσεων που παράγει η τεχνητή νοημοσύνη.
Ο φόβος της «ψηφιακής εξάρτησης»
Πίσω από την απόφαση βρίσκεται και ένας ευρύτερος προβληματισμός που αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια στις σκανδιναβικές χώρες.
Μετά από μια δεκαετία έντονης ψηφιοποίησης της εκπαίδευσης, ολοένα και περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι η υπερβολική εξάρτηση από τις οθόνες δεν οδηγεί πάντα σε καλύτερα μαθησιακά αποτελέσματα.
Μάλιστα, αρκετά σχολεία στη Νορβηγία, στη Σουηδία και στη Φινλανδία έχουν επιστρέψει σε μεγαλύτερη χρήση έντυπων βιβλίων, χειρόγραφων σημειώσεων και παραδοσιακών μορφών διδασκαλίας.
Η τεχνητή νοημοσύνη θεωρείται από πολλούς το επόμενο μεγάλο τεστ για τα εκπαιδευτικά συστήματα.
Η μεγάλη παιδαγωγική συζήτηση
Η νορβηγική επιλογή ανοίγει μια συζήτηση που σύντομα θα απασχολήσει όλα τα εκπαιδευτικά συστήματα.
Το ερώτημα δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη θα μπει στην εκπαίδευση. Αυτό έχει ήδη συμβεί.
Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος θα ελέγχει ποιον.
Θα χρησιμοποιεί ο μαθητής την τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο μάθησης ή θα χρησιμοποιεί η τεχνητή νοημοσύνη τον μαθητή ως παθητικό αποδέκτη έτοιμων απαντήσεων;
Οι υποστηρικτές των περιορισμών υποστηρίζουν ότι η γνώση δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα αλλά κυρίως η διαδικασία που οδηγεί σε αυτό. Αν η διαδικασία αντικατασταθεί από έναν αλγόριθμο, τότε η μάθηση χάνει τον πυρήνα της.
Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα
Η απόφαση της Νορβηγίας έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία και στην Ελλάδα η χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης από μαθητές αυξάνεται ραγδαία.
Χιλιάδες μαθητές χρησιμοποιούν καθημερινά εφαρμογές ΑΙ για εργασίες, περιλήψεις, μεταφράσεις, λύσεις ασκήσεων και προετοιμασία εξετάσεων.
Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ένα ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο που να καθορίζει με σαφήνεια τα όρια και τους κανόνες χρήσης τους μέσα στη σχολική διαδικασία.
Η νορβηγική εμπειρία αναμένεται να τροφοδοτήσει τον διεθνή διάλογο για το πώς τα σχολεία μπορούν να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες της τεχνολογίας χωρίς να θυσιάσουν την κριτική σκέψη, τη δημιουργικότητα και την αυθεντική μαθησιακή διαδικασία.
Σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γράψει μια έκθεση, να λύσει μια άσκηση ή να συντάξει μια εργασία μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, η μεγαλύτερη πρόκληση για την εκπαίδευση ίσως δεν είναι η τεχνολογία, αλλά η διατήρηση της ανθρώπινης σκέψης στο κέντρο της μάθησης.
https://www.alfavita.gr/