Σε μία από τις πλέον επισφαλείς περιόδους της σύγχρονης ιστορίας της εισέρχεται η παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Αυτό που ξεκίνησε ως γεωπολιτικό σοκ προσφοράς στη Μέση Ανατολή συγκρούεται πλέον με τις προβλέψεις για ένα θερμότερο από το συνηθισμένο καλοκαίρι σε Ασία και... Ευρώπη, εντείνοντας τους φόβους για μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση που θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές του φυσικού αερίου και να οξύνει τον ανταγωνισμό για τις περιορισμένες ποσότητες καυσίμου.
Έμποροι ενέργειας, εταιρείες κοινής ωφέλειας και κυβερνήσεις εκφράζουν ολοένα και μεγαλύτερη ανησυχία ότι η αναστάτωση ίσως να μην είναι προσωρινή. Την ίδια ώρα, αναλυτές προειδοποιούν ότι η αγορά LNG ενδέχεται να περνά σε μια περίοδο δομικού μετασχηματισμού, η οποία θα χαρακτηρίζεται από χρόνια στενότητα προσφοράς, υψηλές τιμές και αυξημένο γεωπολιτικό κίνδυνο.
Το καταριανό LNG
Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται η σημαντική απώλεια περίπου του 20% της παγκόσμιας ημερήσιας προσφοράς LNG μετά το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, που διέκοψε τις εξαγωγές από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω όταν ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και drones προκάλεσαν ζημιές στο βιομηχανικό συγκρότημα Ras Laffan του Κατάρ, τη μεγαλύτερη εγκατάσταση υγροποίησης LNG στον κόσμο.
Η QatarEnergy, ο κρατικός ενεργειακός κολοσσός της χώρας, φέρεται να έχει κηρύξει κατάσταση ανωτέρας βίας σε μέρος των μακροχρόνιων συμβολαίων LNG και προειδοποίησε ότι η πλήρης αποκατάσταση της παραγωγικής ικανότητας μπορεί να απαιτήσει χρόνια. Η διακοπή έχει εγκλωβίσει φορτία στον Περσικό Κόλπο και έχει αφαιρέσει εκατομμύρια τόνους LNG από την παγκόσμια αγορά σε μια περίοδο όπου η ζήτηση αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά.
To λάθος timing
Η χρονική συγκυρία δύσκολα θα μπορούσε να είναι χειρότερη. Η τρέχουσα κρίση εκδηλώθηκε αρχικά κατά τη λεγόμενη «ενδιάμεση περίοδο» μεταξύ της χειμερινής ζήτησης θέρμανσης και της θερινής αιχμής ζήτησης για ψύξη. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι σχετικά ήπιες θερμοκρασίες συνέβαλαν στον περιορισμό του άμεσου αντίκτυπου του σοκ προσφοράς. Αρκετές ασιατικές χώρες μείωσαν τις αγορές LNG, καθώς οι ευαίσθητοι στις τιμές αγοραστές αποχώρησαν από την spot αγορά, ενώ παράλληλα αυξήθηκε προσωρινά η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα ώστε να αντισταθμιστεί η μειωμένη διαθεσιμότητα φυσικού αερίου.
Ωστόσο, αυτό το προσωρινό περιθώριο ανακούφισης εξαφανίζεται.
Ο «κακός καιρός»
Οι μετεωρολογικές προβλέψεις δείχνουν ότι μεγάλο μέρος της Ασίας θα μπορούσε να βιώσει υψηλότερες από τον μέσο όρο θερμοκρασίες και έντονα κύματα καύσωνα αυτό το καλοκαίρι, προκαλώντας εκτίναξη της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας για κλιματισμό. Μεγάλοι εισαγωγείς LNG, όπως η Κίνα, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, αναμένεται να χρειαστούν σημαντικά περισσότερα καύσιμα για να καλύψουν τις ανάγκες ψύξης κατά τη διάρκεια παρατεταμένων περιόδων ακραίας ζέστης.
Το καιρικό φαινόμενο Ελ Νίνιο ενδέχεται να προσθέσει ακόμη μεγαλύτερη πίεση. Οι μετεωρολόγοι εκτιμούν ότι η άνοδος της θερμοκρασίας της επιφάνειας του Ειρηνικού Ωκεανού θα προκαλέσει ξηρότερες συνθήκες σε περιοχές της Κίνας, επηρεάζοντας αρνητικά την υδροηλεκτρική παραγωγή. Η μείωση της υδροηλεκτρικής ενέργειας θα καταστήσει την Κίνα ακόμη πιο εξαρτημένη από ορυκτά καύσιμα, συμπεριλαμβανομένου του άνθρακα και του φυσικού αερίου, προκειμένου να διατηρήσει την επάρκεια ηλεκτροδότησης κατά την κορύφωση της θερινής ζήτησης.
Οι προσδοκίες
Αυτό το ενδεχόμενο ήδη αναδιαμορφώνει τις προσδοκίες της αγοράς. Μετά από αρκετούς μήνες υποτονικών αγορών LNG, έχουν αρχίσει να εμφανίζονται ενδείξεις ότι οι κινεζικές εισαγωγικές εταιρείες επιστρέφουν δυναμικά στην αγορά. Οι traders φοβούνται ότι, εάν η υδροηλεκτρική παραγωγή επιδεινωθεί περαιτέρω και οι θερμοκρασίες συνεχίσουν να αυξάνονται, η Κίνα θα μπορούσε να ενισχύσει επιθετικά τις εισαγωγές LNG στο δεύτερο εξάμηνο του έτους, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τις παγκόσμιες προμήθειες.
Η ανανεωμένη ασιατική ζήτηση για LNG δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις για την Ευρώπη.
Οι ευρωπαϊκές χώρες εισήλθαν στο 2026 με επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου σημαντικά χαμηλότερα από τους ιστορικούς μέσους όρους, καθώς ο ψυχρότερος χειμώνας εξάντλησε τα αποθέματα ταχύτερα από το αναμενόμενο. Οι κυβερνήσεις της ηπείρου προσπαθούν τώρα να ξαναγεμίσουν τις αποθήκες πριν από τον επόμενο χειμώνα, αλλά ο ανταγωνισμός από την Ασία καθιστά αυτή την προσπάθεια ολοένα και δυσκολότερη.
Τα spot φορτία LNG κατευθύνονται προς την Ασία, όπου οι αγοραστές είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν υψηλότερα premiums. Οι ευρωπαϊκές εταιρείες κοινής ωφέλειας, την ίδια στιγμή, δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν επαρκείς προμήθειες παρά την επείγουσα ανάγκη αναπλήρωσης αποθεμάτων.
Σήμα κινδύνου
Στελέχη της βιομηχανίας εκπέμπουν ήδη σήμα κινδύνου.
«Η αγορά φυσικού αερίου στην Ευρώπη είναι εξαιρετικά πιεσμένη», δήλωσε χαρακτηριστικά στο Bloomberg η Helle Ostergaard Kristiansen, ανώτερη αντιπρόεδρος για φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια της Equinor, του νορβηγικού ενεργειακού κολοσσού και ενός από τους μεγαλύτερους προμηθευτές φυσικού αερίου της Ευρώπης. «Υπάρχει απλώς έλλειψη φυσικού αερίου και είναι δύσκολο να γεμίσουν οι αποθήκες σε αποδεκτά επίπεδα για τον επόμενο χειμώνα».
Η προειδοποίησή της αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία στις ευρωπαϊκές ενεργειακές αγορές. Κάθε επιπλέον εβδομάδα αναταραχής στη Μέση Ανατολή αυξάνει τον κίνδυνο η Ευρώπη να εισέλθει στην επόμενη χειμερινή περίοδο με επικίνδυνα χαμηλά αποθέματα.
Οι συνέπειες θα ξεπεράσουν κατά πολύ τους αυξημένους λογαριασμούς ενέργειας των νοικοκυριών.
Οι υψηλές τιμές φυσικού αερίου τείνουν να επηρεάζουν ολόκληρη την οικονομία, αυξάνοντας το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, το κόστος βιομηχανικής παραγωγής και τις πληθωριστικές πιέσεις. Κλάδοι υψηλής ενεργειακής έντασης, όπως η χημική βιομηχανία, η χαλυβουργία, τα λιπάσματα και η μεταποίηση, είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε παρατεταμένες αυξήσεις τιμών.
Για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ασίας, οι κίνδυνοι ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτεροι. Χώρες με περιορισμένη δημοσιονομική ευελιξία μπορεί να αναγκαστούν να μειώσουν εντελώς τις εισαγωγές LNG, στρεφόμενες σε φθηνότερη αλλά περισσότερο ρυπογόνα ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα για να διατηρήσουν τη σταθερότητα των δικτύων τους. Αυτό θα περιπλέξει περαιτέρω τους παγκόσμιους κλιματικούς στόχους και θα μπορούσε να επιβραδύνει την πρόοδο στη μείωση των εκπομπών.
Ακριβοί ναύλοι
Η αγορά ναυλώσεων LNG αρχίζει επίσης να αντανακλά το περιβάλλον στενότητας προσφοράς.
Αναλυτές της Vortexa αναφέρουν ότι οι ναύλοι LNG έχουν ενισχυθεί σημαντικά τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς οι traders επιδιώκουν να διατηρήσουν ευελιξία και να τοποθετήσουν πλοία ενόψει αναμενόμενης αύξησης της ασιατικής ζήτησης. Φορτία από τη λεκάνη του Ατλαντικού ανακατευθύνονται ολοένα και περισσότερο προς την Ασία για να καλύψουν το κενό που αφήνει η μειωμένη προσφορά από τη Μέση Ανατολή.
Πάνω από το 80% των εξαγωγών LNG από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατευθύνονταν παραδοσιακά προς την Ασία, γεγονός που σημαίνει ότι η τρέχουσα διαταραχή έχει μεταβάλει θεμελιωδώς τις καθιερωμένες εμπορικές ροές. Οι αγοραστές ανταγωνίζονται πλέον για εναλλακτικά φορτία από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Δυτική Αφρική και άλλες εξαγωγικές περιοχές.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι αυτός ο ανταγωνισμός ενδέχεται να συνεχιστεί πολύ πέρα από τη φετινή θερινή περίοδο.
Σύμφωνα με τη συμβουλευτική εταιρεία ενέργειας Wood Mackenzie, η αγορά ενδέχεται να εισέρχεται σε μια παρατεταμένη περίοδο δομικής ανισορροπίας και όχι σε μια βραχυπρόθεσμη διαταραχή. Χρόνια υποεπενδύσεων σε νέες υποδομές φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με την αυξημένη εξάρτηση της Ευρώπης από το LNG μετά την απομάκρυνσή της από το ρωσικό αέριο αγωγών, έχουν καταστήσει τις παγκόσμιες αγορές πιο ευάλωτες σε γεωπολιτικά σοκ.
Εύθραυστες ισορροπίες
Η τελευταία κρίση υπογραμμίζει πόσο αλληλένδετο και εύθραυστο έχει γίνει το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα.
Για χρόνια, το LNG θεωρούνταν ένα ευέλικτο και αξιόπιστο «καύσιμο-γέφυρα» που θα μπορούσε να στηρίξει την ενεργειακή ασφάλεια μέχρι να επεκταθούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ωστόσο, οι πρόσφατες εξελίξεις υποδηλώνουν ότι και η ίδια η αγορά LNG ενδέχεται πλέον να είναι ευάλωτη σε παρατεταμένη αστάθεια που προκαλείται από γεωπολιτικές συγκρούσεις, ακραία καιρικά φαινόμενα και αυξανόμενη παγκόσμια ζήτηση.
Οι κυβερνήσεις ίσως βρεθούν αντιμέτωπες με δύσκολες αποφάσεις τους επόμενους μήνες.
https://energypress.gr