Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή εξελίσσεται από το κακό στο χειρότερο. Μετά από μια μακρά περίοδο δήθεν διαπραγματεύσεων ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, φθάσαμε σε ένα σημείο όπου είναι ορατό το ενδεχόμενο, όχι μόνο απλής επανέναρξης των επιχειρήσεων, αλλά πλέον να συζητείται ανοικτά το.. ενδεχόμενο χερσαίων επιχειρήσεων. Έστω στοχευμένων, που θα αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Σχολιάζει ο ΜΙΧΑΗΛ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Προσπάθειες επανέναρξης της διπλωματικής διαδικασίας υπάρχουν και κατά τα πλέον καλά πληροφορημένα μέσα ενημέρωσης στις ΗΠΑ, ο πρόεδρος Τραμπ δείχνει να την προτιμά. Ωστόσο, οι απειλές βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη. Το ενδιαφέρον που έχει προκύψει, είναι ότι οι Αμερικανοί διαπραγματεύονταν με τους… λάθος Ιρανούς αξιωματούχους! Η υπάρχουσα -πολεμική- πραγματικότητα επιρροής και ισχύος εντός του Ιράν, έχει ενισχύσει τους «Φρουρούς της Επανάστασης», οι οποίοι διαθέτουν ουσιαστικά βέτο έναντι κάθε συμφωνίας που θα μπορούσε να διαπραγματευθεί ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών.
Μόνο που οι «Φρουροί» είναι χαρακτηρισμένοι από το 2022 ως «τρομοκρατική οργάνωση», όχι μόνο από τις ΗΠΑ, αλλά και από αραβικές χώρες. Ο Τραμπ όμως που δεν καταλαβαίνει και πολύ από τα τυπικά της διπλωματίας, δηλώνοντας «πραγματιστής» και δεν έχει διστάσει να διακηρύξει την ετοιμότητά του να εμπλέξει ακόμα και τη σιιτική Χεζμπολάχ στον Λίβανο, βραχίονα της ιρανικής προβολής ισχύος στην ανατολική Μεσόγειο, δεν θα εκπλήξει εάν ακολουθήσει παρόμοια τακτική και με τους «Φρουρούς».
Παρότι και στις δυο περιπτώσεις οι ενστάσεις από την πλευρά του Ισραήλ είναι πολύ ισχυρές. Όμως, η Ιερουσαλήμ, έχει κάθε λόγο να είναι σε τακτικό επίπεδο ικανοποιημένη, αφού στη δεδομένη συγκυρία οι ΗΠΑ πλήττουν τη βασική απειλή εθνικής ασφαλείας του εβραϊκού κράτους, χωρίς συμμετοχή των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων, άρα και τις συνέπειες που αυτό θα επέφερε (σ.σ. πυραυλικά πλήγματα από την πλευρά του Ιράν).
Επαρκούν τα όπλα;
Ο άγνωστος παράγοντας στην εξίσωση είναι το εύρος του προβλήματος της διαθεσιμότητας διαφόρων όπλων στο αμερικανικό οπλοστάσιο. Όχι ότι δεν επαρκούν, αλλά διότι ουδείς γνωρίζει ποια άλλη σύγκρουση μπορεί να προκύψει τα προσεχή χρόνια, πέραν του ότι μια αποδεδειγμένη έλλειψη, μιλώντας θεωρητικά, μπορεί να ανοίξει παράθυρο ευκαιρίας σε κάποιον αντίπαλο.
Μπορεί να το υποψιάζονταν οι αναλυτές, όμως η δημοσιοποίησή του από «συστημικά» αμερικανικά Μίντια, δίνει άλλη διάσταση. Όπως έχει αναφερθεί πολλές φορές από το DP, μετά από παρατεταμένη περίοδο πολεμικών εμπλοκών, το μόνο βέβαιο συμπέρασμα είναι, ότι ο ρυθμός κατανάλωσης πυρομαχικών κάθε είδους υπερέχει συντριπτικά του ρυθμού αναπλήρωσης.
Από το Ορμούζ στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ
Εάν δεν αποτραπεί η επανέναρξη των επιχειρήσεων σε μαζική κλίμακα, το πιθανότερο θα είναι να δούμε γεωγραφική επέκταση των συγκρούσεων. Η απειλή έχει ήδη διατυπωθεί, μέσω του σήματος ενεργοποίησης των Χούθι στην Υεμένη, αυτή τη φορά όχι απλά για κάποια πλήγματα σε πλοία που διέρχονται τα Στενά του Μπαμπ ελ Μαντέμπ και κινούνται στην Ερυθρά θάλασσα, αλλά για συνολικότερο κλείσιμο των Στενών για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, ενώ αναφορά έγινε και σε «ναυτικό αποκλεισμό» της Σαουδικής Αραβίας.
Η ανησυχία για τις εξελίξεις επιτείνεται εάν κανείς αξιολογήσει και τον εσωτερικό παράγοντα στις εμπλεκόμενες χώρες. Αρχικός σκοπός ήταν η αυτόνομη εξέτασή του (σ.σ. όπως έγινε για την περίπτωση του πολέμου στην Ουκρανία), όμως οι εξελίξεις των τελευταίων ωρών θέτουν τη διάσταση αυτή σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που μπορεί να καθορίσει τις τελικές επιλογές.
Κινούμενη άμμος η εσωτερική διάσταση
Για το Ιράν αναφέρθηκε ποιος κάνει κουμάντο. Με δεδομένο ότι οι προσδοκίες εκ των έσω κατάρρευσης του θεοκρατικού καθεστώτος αποδείχθηκαν ανεδαφικές και δεν υπάρχει κάποια ουσιώδης και ορατή αλλαγή που να συνηγορεί ότι κάτι ίσως αλλάζει, οι εκτιμήσεις πρέπει να γίνουν με δεδομένη την τρέχουσα δομή εξουσίας στο Ιράν.
Προφανώς το εσωτερικό πρόβλημα, κυρίως το οικονομικό, είναι μεγάλο και βαίνει επιδεινούμενο. Εξίσου όμως υπάρχουσα σταθερά μοιάζει και το σύνηθες σε τέτοιες καταστάσεις «rally around the flag». Δηλαδή, τη γενικότερη συσπείρωση της κοινωνίας γύρω από την όποια πολιτική εξουσία, καθώς η αιτία των δεινών χρεώνεται εκτός της χώρας.
Το φαινόμενο αυτό αναμένεται να ενταθεί σε περίπτωση που γενικευθεί η καταστροφή πολιτικών υποδομών. Το αν υπάρχει κάποιο «σημείο θραύσης» που θα αλλάξει τους υπολογισμούς, μένει να αποδειχθεί. Προς το παρόν όμως δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα. Η δε παρατεταμένη χρονικά επιτυχής άρνηση των αντικειμενικών σκοπών του αντιπάλου επί του πεδίου, ενισχύει το καθεστώς, κάτι το οποίο βέβαια θα καθορίσει και τις εξελίξεις της επόμενης ημέρας.
Υπ’ αυτή την έννοια, η χρονική παράταση της σύγκρουσης δεν αποκλείεται να έχει και υποστηρικτές εντός του καθεστώτος, κάτι που εξηγεί και την πλήρη διπλωματική ακαμψία, μέχρι στιγμής, στα «ζητήματα αρχής» που έχουν τεθεί. Ωστόσο, τουλάχιστον όσον αφορά τις Ηνωμένες Πολιτείες, η εσωτερική διάσταση αποκτά μια νέα προοπτική που θα μπορούσε να τροφοδοτήσει τον νέο γύρο πολεμικής αντιπαράθεσης.
Πώς θα λειτουργήσει σε ΗΠΑ και Ισραήλ;
Μέχρι στιγμής γνωρίζαμε τον ισχυρό προβληματισμό του επιτελείου Τραμπ εν όψει των επικείμενων ενδιάμεσων εκλογών, κυρίως εξαιτίας της μειούμενης υποστήριξης της σύγκρουσης με το Ιράν. Ας δούμε τι μπορεί να γεννηθεί από τις τελευταίες εξελίξεις. Το ζήτημα είναι εάν και στις ΗΠΑ, μετά το Ιράν, η εμμονή του αντιπάλου σε άκαμπτη στάση, αφυπνίσει κι εκεί «πατριωτικά αντανακλαστικά» και προκαλέσει μεταστροφή των αρνητικών ποσοστών υποστήριξης στο σημερινό ένοικο του Λευκού Οίκου… Οψόμεθα.
Η εσωτερική πολιτική κατάσταση έχει ενδιαφέρον και στο Ισραήλ, όπου επίσης πλησιάζουν εκλογές. Μπορεί να ικανοποιεί η άσκηση πίεσης και η απομείωση της ισχύος του αντιπάλου χωρίς -εμφανή- ισραηλινή συμμετοχή, όμως υπάρχουν ενδείξεις ότι αντιπολιτευόμενες στον πρωθυπουργό Νετανιάχου φωνές, δείχνουν να κερδίζουν οπαδούς.
Ειδικά στην περίπτωση του πρώην αρχηγού των IDF (Israel Defence Forces), στρατηγού Έιζενκοτ που ηγείται αντιπολιτευόμενου κόμματος, ο οποίος μάλιστα έχασε στον πόλεμο παιδί και ανιψιό, το επιχείρημα ότι έχουν υπάρξει λάθη στην εκτίμηση του εβραϊκού κράτους στη στρατηγική απέναντι στο Ιράν, δεν αποκλείεται να... δημιουργήσει δυναμική ανατροπής. Πολλώ δε μάλλον, όταν παρεμφερείς κριτικές απόψεις ακούγονται και από την πλευρά άλλων μπαρουτοκαπνισμένων ανώτατων στρατιωτικών εν αποστρατεία…
Και η ελληνική διάσταση
Καταληκτικά, η κατάσταση είναι εξόχως επικίνδυνη και για την Ελλάδα. Ας μη λησμονούμε ότι στο πλαίσιο της επιχείρησης EUNAVFOR Aspides της οποίας η επιχειρησιακή διοίκηση πέρασε σε ελληνικά χέρια (στον υποναύαρχο Βασίλειο Γρυπάρη και το στρατηγείο της Λάρισας), ελληνική φρεγάτα επιχειρεί στην περιοχή. Μένει να αποδειχθεί πόσο θα επιδεινωθεί η κατάσταση και τι θα σημάνει αυτό για την ελληνική εμπλοκή. Σε κάθε περίπτωση όμως, η προσέγγιση προς την περιοχή μας είναι αιτία ζωηρής ανησυχίας. πέραν των σοβαρών οικονομικών επιπτώσεων.