Σινά και σπάνιες γαίες: Η Αίγυπτος θα παίξει με τη φωτιά; – Πρόσφατο πρωτοσέλιδο δημοσίευμα της Κυριακάτικης Δημοκρατίας αναφέρθηκε στην περίπτωση της Μονής Σινά όπου οι Αιγύπτιοι ανακάλυψαν αποθέματα Σπάνιων Γαιών. Όντως υπάρχουν ακαδημαϊκές μελέτες... αρκετών δεκαετιών, αλλά και αρκετά πρόσφατες (2026), στις οποίες αναφέρεται ο εντοπισμός αποθεμάτων Σπάνιων Γαιών στην ευρύτερη περιοχή της Μονής Σινά. Η γεωλογική μορφή της περιοχής (μοναζίτης) αποτελούσε ισχυρό δείκτη παρουσίας Σπάνιων Γαιών. Ας εξηγηθούν ορισμένα θέματα που αφορούν τον μοναζίτη.
Γράφει ο Δρ. Σωτήρης Καμενόπουλος
Το πρώτο λάθος της Δύσης όσο αφορά τις Σπάνιες Γαίες και τον έλεγχό τους από την Κίνα συνέβη το 1980 όταν βάσει κανονισμού του International Atomic Energy Agency (ΙΑΕΑ) ορίσθηκαν τα κοιτάσματα οποιουδήποτε «επεξεργασμένου ή εξευγενισμένου» υλικού που περιέχει πάνω από 0,05% θόριο ή/και ουράνιο ως πυρηνικό/ραδιενεργό «υλικό πηγής» (source material).
Για όσους απορούν τι σχέση έχει το ουράνιο και το θόριο με τις Σπάνιες Γαίες ας τονισθεί τούτο: οι Σπάνιες Γαίες βρίσκονται συνήθως σε γεωλογικούς σχηματισμούς οι οποίοι περιέχουν ουράνιο ή/και θόριο. Η εξόρυξή τους λοιπόν αλλά και η κατεργασία τους περιλαμβάνουν όχι μόνο τοξικούς αλλά και ραδιενεργούς κινδύνους. Η αλλαγή αυτή στους κανονισμούς του IAEA το 1980 επηρέασε όλη την παραγωγή υποπροϊόντων Σπάνιων Γαιών στις ΗΠΑ και στις υπόλοιπες Δυτικές χώρες.
Το μετάλλευμα Σπάνιων Γαιών, συνήθως μοναζίτης, ήταν η μόνη πηγή Σπάνιων Γαιών στις ΗΠΑ και στις υπόλοιπες Δυτικές χώρες. Η αλλαγή στους κανονισμούς ώθησε τις Δυτικές εταιρείες Σπάνιων Γαιών να μεταφέρουν την τεχνολογία και την παραγωγή στην Κίνα η οποία δεν δίσταζε και ούτε διστάζει, να μην εφαρμόζει κανέναν περιβαλλοντικό κανονισμό. Ποια δυτική εξορυκτική εταιρεία θα ήθελε να μπλέξει με την εξόρυξη ενός «ραδιενεργού υλικού» το οποίο δεν απέφερε σχεδόν κανένα κέρδος στους μετόχους;
«Πού να μπλέκουμε;»
Όταν ακούμε για όνειρα και σχέδια εξορύξεων Σπάνιων Γαιών, και άλλων κρίσιμων ορυκτών, ας αναλογιστούμε κατά πόσο είναι διατεθειμένες οι τοπικές κοινωνίες αλλά και η διεθνής κοινότητα όπως στην περίπτωση του Σινά, να δώσουν την Κοινωνική Επιχειρησιακή Άδεια (Social License to Operate) στις εξορυκτικές εταιρείες. Κατά πόσο θα αντιδράσουν ή όχι οι κάτοικοι π.χ. μίας περιοχής όταν ακούσουν για κίνδυνο παρουσίας ραδιενέργειας και ραδιενεργών λιμνών στην περιοχής τους;
Η αλλαγή του κανονισμού της ΙΕΑ το 1980 φωτογράφιζε αποκλειστικά και μόνο τα κοιτάσματα μοναζίτη, στα οποία υπάρχει ουράνιο ή/και θόριο. Ο γράφων εδώ και πολλά χρόνια έχει αναφέρει ότι όπου υπάρχει ουράνιο ή/και θόριο υπάρχουν Σπάνιες Γαίες, και το αντίστροφο.
Η Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά ανήκει στη λίστα των προστατευόμενων περιοχών Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Τα αποθέματα των Σπάνιων Γαιών για τα οποία γίνεται ο λόγος, δεν έχει σημασία αν βρίσκονται εντός της καθορισμένης από την UNESCO περιοχής της Μονής Σινά. Ακόμη και αν βρίσκονται ένα ή δύο χιλιόμετρα εκτός της προκαθορισμένης περιοχής ο κίνδυνος της μόνιμης ραδιενεργούς μόλυνσης της ιστορικής Μονής του Σινά είναι τεράστιος: η ραδιενέργεια δεν λογαριάζει τη διοικητική χάραξη γραμμών ενός χάρτη.
Μολύνει τόσο τον αέρα της περιοχής, τα κτίρια, το νερό. Για πάντα. Στις συγκεκριμένες ακαδημαϊκές μελέτες που αφορούν τα ανακαλυφθέντα αποθέματα Σπάνιων Γαιών στην περιοχή του Σινά, αναφέρεται ρητώς ότι βάσει των ραδιομετρικών μετρήσεων καταγράφηκαν σε ορισμένους γρανίτες 388–746 ppm ισοδύναμου ουρανίου και 1.857–2.527 ppm ισοδύναμου θορίου, τιμές που οι ερευνητές χαρακτηρίζουν ως «anomalously high».
Ερωτάται λοιπόν η Αίγυπτος
Οι Πυραμίδες της Γκίζας είναι και αυτές στη λίστα της UNESCO ως μνημεία Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Θα επέτρεπε η Αίγυπτος την εξόρυξη ραδιενεργών ορυκτών σε μικρή απόσταση από τις Πυραμίδες της Γκίζας, απλώς και μόνο επειδή το ορυχείο βρισκόταν λίγο έξω (buffer zone) από τα επίσημα όρια του μνημείου;
Αν η απάντηση είναι «όχι», τότε δεν μπορεί να είναι διαφορετική επειδή το μνημείο της Αγίας Αικατερίνης βρίσκεται λίγο εκτός από τα αποθέματα Σπάνιων Γαιών αλλά ίσως εντός του buffer zone όπως το ορίζει η UNESCO. Οι Σπάνιες Γαίες είναι όντως τρομερά κρίσιμα ορυκτά. Η Μονή της Αγίας Αικατερίνης, όμως, όπως και οι Πυραμίδες της Γκίζας, είναι αναντικατάστατη. Η Αίγυπτος δεν πρέπει να παίξει με τη φωτιά.
ΥΓ. Για όλα τα παραπάνω θα πρέπει να τεθούν δύο επιπλέον ερωτήματα: τα αποθέματα Σπάνιων Γαιών στο Σινά είναι οικονομικά αξιοποιήσιμα ή είναι παντελώς ασύμφορα; Αυτό δεν απομένει παρά να διαπιστωθεί από περαιτέρω μελέτες. Επίσης: Αν προκύψουν οικονομικά εκμεταλλεύσιμα, οπότε αυτομάτως θα θεωρηθούν κοιτάσματα, πώς έχουν σκοπό να τα εξορύξουν οι Αιγύπτιοι;
Δεν διαθέτουν την τεχνογνωσία. Θα συνεργασθούν με τους Κινέζους; Αν ναι, οι Αιγύπτιοι αγνοούν το γεγονός ότι οι Κινέζοι όπου εξορύσσουν σπάνιες γαίες καταστρέφουν ολοκληρωτικά το περιβάλλον (Μπαότου στη Μογγολία και Μυανμάρ) με τα τοξικά και ραδιενεργά απόβλητα;
https://www.defence-point.gr/