Η τεράστια έλλειψη οικονομικά προσιτής κατοικίας εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την οικονομική ανεξαρτησία των νέων στην Ελλάδα, σύμφωνα με νέα έκθεση του ΟΟΣΑ για τη χώρα.
Ειδικότερα, ο Οργανισμός επισημαίνει ότι, παρά τη σημαντική..
βελτίωση που έχει καταγραφεί την τελευταία δεκαετία στην οικονομία και στην αγορά εργασίας, η πρόσβαση σε προσιτή στέγη παραμένει ιδιαίτερα δύσκολη, κυρίως για τα νεότερα νοικοκυριά και τους νέους που ζουν στα μεγάλα αστικά κέντρα.Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, το πρόβλημα συνδέεται με μια σειρά από μακροχρόνιες διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής αγοράς κατοικίας. Μεταξύ αυτών είναι:
- η μεγάλη υποχώρηση της οικοδομικής δραστηριότητας κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης,
- η περιορισμένη προσφορά οικονομικά προσιτών κατοικιών στις περιοχές όπου υπάρχει υψηλή ζήτηση,
- η παλαιότητα σημαντικού μέρους του κτιριακού αποθέματος και
- η περιορισμένη πρόσβαση των νοικοκυριών σε στεγαστικά δάνεια.
Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, οι πιέσεις έχουν ενταθεί. Η τουριστική δραστηριότητα, η αυξημένη ζήτηση για κατοικίες, αλλά και η άνοδος τόσο των ενοικίων όσο και των τιμών πώλησης έχουν καταστήσει ακόμη δυσκολότερη την εξασφάλιση κατοικίας σε προσιτό κόστος.
Το πρόβλημα είναι εντονότερο για τους νέους και ιδιαίτερα στις πόλεις όπου η ζήτηση για κατοικίες παραμένει υψηλή.
Τα μηνύματα του ΟΟΣΑ προς την ελληνική κυβέρνηση
Ο ΟΟΣΑ αναγνωρίζει ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει προχωρήσει τα τελευταία χρόνια σε σημαντικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.
Όπως αναφέρει στην έκθεσή του, η στεγαστική πολιτική έχει μετακινηθεί από ένα σχετικά περιορισμένο και κατακερματισμένο σύνολο μέτρων σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, το οποίο περιλαμβάνει τη στήριξη της ιδιοκατοίκησης, την αύξηση της προσφοράς οικονομικά προσιτών κατοικιών, αλλά και την προσπάθεια αξιοποίησης κενών ή υποαξιοποιούμενων ακινήτων.
Στις βασικές κυβερνητικές πρωτοβουλίες ο Οργανισμός εντάσσει τα προγράμματα «Σπίτι μου» και «Σπίτι μου ΙΙ», καθώς και το πλαίσιο της «Κοινωνικής Αντιπαροχής».
Παράλληλα, ο ΟΟΣΑ θεωρεί ότι χρειάζεται περαιτέρω αύξηση της προσφοράς οικονομικά προσιτών κατοικιών και κατοικιών κοινωνικής μίσθωσης. Παράλληλα, κρίνει αναγκαία τη βελτίωση της οικονομικής προσιτότητας και της ποιότητας των κατοικιών στον ιδιωτικό τομέα ενοικίασης.
Σημαντικό θεωρεί επίσης να παρακολουθείται στενά η αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων μέτρων στήριξης της στέγασης, ώστε να διαπιστώνεται κατά πόσο φτάνουν πραγματικά στους νέους που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες.
Η εικόνα για τους νέους μετά την κρίση
Παρά τα προβλήματα, ο ΟΟΣΑ διαπιστώνει ότι η κατάσταση των νέων στην Ελλάδα έχει βελτιωθεί σημαντικά κατά την τελευταία δεκαετία, μετά τη βαθιά και παρατεταμένη ύφεση της δεκαετίας του 2010.
Η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε με ρυθμό 2,1% το 2025, έναντι 1,3% στην Ευρωζώνη, ενώ η αγορά εργασίας παρουσιάζει σταδιακή βελτίωση.
Ενδεικτικά, το ποσοστό απασχόλησης των νέων ηλικίας 15-29 ετών αυξήθηκε από μόλις 26% το 2013 σε 36% το 2025.
Την ίδια περίοδο, η ανεργία των νέων υποχώρησε από το ιστορικά υψηλό 48,7% το 2013 στο 16,5% το 2025.
Σημαντική είναι και η μείωση της διαφοράς μεταξύ ανδρών και γυναικών στην ανεργία των νέων, η οποία στο παρελθόν έφτανε τις εννέα ποσοστιαίες μονάδες.
Παράλληλα, οι νέοι στην Ελλάδα εμφανίζουν έντονο ενδιαφέρον για την επιχειρηματικότητα. Το ποσοστό αυτοαπασχόλησης στις ηλικίες 20-29 ετών διαμορφώθηκε στο 11% το 2025, ποσοστό που συγκαταλέγεται στα υψηλότερα μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ.
Τα εμπόδια για τους νέους στην Ελλάδα
Παρά την πρόοδο, η οικονομική ανεξαρτησία παραμένει δύσκολη υπόθεση για μεγάλο μέρος των νέων στην Ελλάδα.
Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι τα ποσοστά απασχόλησης και ανεργίας των νέων εξακολουθούν να είναι χειρότερα σε σύγκριση με τις περισσότερες χώρες του Οργανισμού, ενώ οι μισθοί παραμένουν χαμηλότεροι από τα επίπεδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΟΟΣΑ.
Ένας σημαντικός παράγοντας είναι η μεγάλη παρουσία των νέων σε εποχικές θέσεις εργασίας στον τουρισμό, αλλά και η αναντιστοιχία ανάμεσα στις δεξιότητες που διαθέτει το εργατικό δυναμικό και σε εκείνες που αναζητά η αγορά.
Η επιχειρηματικότητα αποτελεί επίσης ένα παράδοξο. Παρότι αρκετοί νέοι επιλέγουν την αυτοαπασχόληση, αυτή συχνά δεν αποτελεί αποτέλεσμα μιας ελκυστικής επιχειρηματικής ευκαιρίας, αλλά επιλογή που υπαγορεύεται από τις περιορισμένες διαθέσιμες θέσεις εργασίας.
Την ίδια ώρα, οι πιέσεις στην αγορά εργασίας συνδυάζονται με τις οικογενειακές και στεγαστικές δυσκολίες.
Η γονιμότητα συνεχίζει να υποχωρεί, ενώ, παρά τη βελτίωση της συμμετοχής στην προσχολική εκπαίδευση, εξακολουθεί να υπάρχει απόσταση από τα επίπεδα του ΟΟΣΑ.
Και βέβαια, το κόστος στέγασης παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα. Οι περισσότεροι νέοι ενήλικες εξακολουθούν να μένουν με τους γονείς τους μέχρι τα τέλη της δεκαετίας των 20, καθώς βρίσκονται αντιμέτωποι με περιορισμένη προσφορά κατοικιών προς ενοικίαση και υψηλό κόστος για την αγορά ιδιόκτητης κατοικίας.
Τι προτείνει ο ΟΟΣΑ
Ο ΟΟΣΑ καταγράφει μια σειρά από μεταρρυθμίσεις που έχουν υλοποιηθεί τα τελευταία χρόνια για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής των νέων.
Σε αυτές περιλαμβάνονται ο εκσυγχρονισμός των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, η ενίσχυση της κατάρτισης, η βελτίωση της επαγγελματικής εκπαίδευσης, η ενίσχυση της υποστήριξης νέων επιχειρηματιών, η διεύρυνση της γονικής άδειας και των μέτρων για τη φροντίδα παιδιών, η ενίσχυση των οικογενειών μέσω εισοδηματικών παρεμβάσεων, αλλά και η δημιουργία προϋποθέσεων για περισσότερες οικονομικά προσιτές και κοινωνικές κατοικίες.
Ωστόσο, ο Οργανισμός θεωρεί ότι απαιτείται συντονισμένη δράση σε πολλαπλά επίπεδα:
- Περισσότερη επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση
Η αντιμετώπιση της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων απαιτεί συνεχή επένδυση στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, μεγαλύτερη πρόσβαση στον επαγγελματικό προσανατολισμό και περισσότερες δυνατότητες για τους νέους να συνδυάζουν σπουδές και εργασία.
Παράλληλα, η ενίσχυση της συμβουλευτικής ικανότητας της δημόσιας υπηρεσίας απασχόλησης, σε συνδυασμό με αυστηρότερη αξιολόγηση των προγραμμάτων κατάρτισης και επιδότησης μισθών, θα μπορούσε να εξασφαλίσει ότι η κρατική στήριξη κατευθύνεται σε όσους τη χρειάζονται περισσότερο.
- Στήριξη των νέων επιχειρηματιών
Για τους νέους που στρέφονται στην επιχειρηματικότητα, ο ΟΟΣΑ προτείνει καλύτερο συνδυασμό χρηματοδοτικής και μη χρηματοδοτικής στήριξης.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στην ευκολότερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση αρχικού σταδίου και σε πρότυπα επιχειρηματικότητας, ώστε το έντονο ενδιαφέρον των νέων για την επιχειρηματική δραστηριότητα να μετατρέπεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις με πραγματικό οικονομικό αντίκτυπο.
- Στήριξη των οικογενειών
Τέλος, η οικογενειακή πολιτική, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, θα μπορούσε να ενισχυθεί περαιτέρω με τη βελτίωση της οικονομικής προσιτότητας και της ποιότητας της εκπαίδευσης και φροντίδας στην πρώιμη παιδική ηλικία.
Παράλληλα, απαιτούνται μέτρα ώστε η εισοδηματική στήριξη να προσαρμόζεται καλύτερα στις πραγματικές ανάγκες των οικογενειών με παιδιά.
Το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα από την περίοδο της κρίσης, όμως η οικονομική ανεξαρτησία των νέων εξακολουθεί να σκοντάφτει κυρίως σε δύο μεγάλα εμπόδια: τους χαμηλότερους μισθούς και το υψηλό κόστος στέγασης. Η περαιτέρω πρόοδος, όπως επισημαίνει ο ΟΟΣΑ, θα απαιτήσει συνδυασμένες παρεμβάσεις σε εργασία, κατοικία, οικογένεια, εκπαίδευση και επιχειρηματικότητα.
https://www.ieidiseis.gr/