Περίπου 150.000 άνθρωποι κατέκλυσαν την Πέμπτη το κέντρο του Βελιγραδίου, στηρίζοντας το φοιτητικό κίνημα της Σερβίας και την προσπάθειά του να ανατρέψει την πολιτική κυριαρχία του Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Η μαζική συγκέντρωση πραγματοποιήθηκε... λίγες ημέρες πριν από τις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές της Κυριακής, στις οποίες η λεγόμενη «Φοιτητική Λίστα» επιχειρεί να αμφισβητήσει την εξουσία του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS), που κυβερνά τη χώρα από το 2012.
Το κίνημα, το οποίο στηρίζεται σε υποψηφίους που προέρχονται κυρίως από τον ακαδημαϊκό χώρο και δεν έχει έναν κεντρικό ηγέτη, έχει αναδειχθεί σε βασικό αντίπαλο του Βούτσιτς. Στον πυρήνα της πολιτικής του πλατφόρμας βρίσκεται η καταπολέμηση της διαφθοράς, ενώ οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών καταγγέλλουν ότι η προεκλογική εκστρατεία διεξάγεται υπό συνθήκες εκφοβισμού, συλλήψεων και κατάχρησης δημόσιων πόρων.
Από την τραγωδία του Νόβι Σαντ στις μαζικές κινητοποιήσεις
Οι εκλογές της Κυριακής έρχονται έπειτα από σχεδόν δύο χρόνια φοιτητικών κινητοποιήσεων, οι οποίες πυροδοτήθηκαν από την κατάρρευση στεγάστρου στον πρόσφατα ανακαινισμένο σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, τον Νοέμβριο του 2024. Από την τραγωδία έχασαν τη ζωή τους 16 άνθρωποι, ενώ η καταστροφή αποδόθηκε ευρέως στη διαφθορά και προκάλεσε ένα από τα μεγαλύτερα κύματα διαμαρτυρίας στη Σερβία μετά την πτώση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς το 2000.
Οι αρχικές απαιτήσεις για διαφανή διερεύνηση των ευθυνών εξελίχθηκαν σταδιακά σε ευρύτερη αμφισβήτηση της κυβέρνησης και σε αιτήματα για πρόωρες εκλογές. Η πίεση προς τον Βούτσιτς αυξήθηκε τους τελευταίους μήνες, οδηγώντας τον στην προκήρυξη των εκλογών τον Σεπτέμβριο. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εκλογική πρόκληση που αντιμετωπίζει το κυβερνών κόμμα από τότε που ανέλαβε την εξουσία.
Κατά τη συγκέντρωση της Πέμπτης, οι διαδηλωτές κρατούσαν σημαίες με το σύνθημα «Οι φοιτητές νικούν», φώναζαν συνθήματα και σφύριζαν, προτού καταλήξουν στην πλατεία Σλάβια, σημείο που έχει αποτελέσει επίκεντρο προηγούμενων μεγάλων κινητοποιήσεων. Το ανεξάρτητο Παρατηρητήριο Δημόσιων Συγκεντρώσεων εκτίμησε ότι περίπου 150.000 άνθρωποι συμμετείχαν στη διαδήλωση.
«Βάζουμε τέλος σε 14 χρόνια ταπείνωσης»
«Βάζουμε τέλος σε 14 χρόνια ταπείνωσης, χάους και προδοσίας, καθώς και σε δεκαετίες κατά τις οποίες τα προσωπικά και κομματικά συμφέροντα τοποθετούνταν πάνω από τα δικά σας», δήλωσε στο πλήθος ο πανεπιστημιακός καθηγητής Γιουγκοσλάβ Γκάσιτς, ένας από τους 250 υποψηφίους της Φοιτητικής Λίστας για τις ισάριθμες έδρες του κοινοβουλίου. Οι συγκεντρωμένοι απάντησαν φωνάζοντας «Νίκη, νίκη!».
«Αξίζετε κάτι καλύτερο και ξέρουμε πώς να το πετύχουμε. Οι φοιτητές νικούν», πρόσθεσε ο Γκάσιτς, σε μια συγκέντρωση που αποτέλεσε την τελευταία μεγάλη κινητοποίηση του κινήματος πριν από την κάλπη.
Την ίδια ώρα, ο Βούτσιτς απευθύνθηκε στους υποστηρικτές του σε αθλητική εγκατάσταση της πρωτεύουσας, κατηγορώντας επανειλημμένα το φοιτητικό κίνημα ότι αποτελεί απόπειρα ανατροπής της κυβέρνησης με ξένη χρηματοδότηση. «Ας μην ξεχάσουμε ποτέ πώς προσπάθησαν να ρίξουν το κράτος μας. Ας το προστατεύουμε και ας το υπερασπιζόμαστε πάντα», είπε ο 56χρονος πολιτικός, ο οποίος παραιτήθηκε από την προεδρία προκειμένου να διεκδικήσει τη θέση του πρωθυπουργού. «Ας βγούμε έξω και ας τους νικήσουμε! Ας τους νικήσουμε αποφασιστικά!», πρόσθεσε, με το πλήθος των υποστηρικτών του να καλύπτεται από λευκές κορδέλες και μπαλόνια.
Καταγγελίες για εκφοβισμό πριν από την κάλπη
Η Φοιτητική Λίστα περιλαμβάνει 250 υποψηφίους, πολλοί από τους οποίους προέρχονται από πανεπιστήμια ή δεν έχουν προηγούμενη πολιτική παρουσία. Παρά το ευρύ πρόγραμμα του κινήματος, η αντιμετώπιση της διαφθοράς αποτελεί την κεντρική του δέσμευση. Ωστόσο, η εκλογική αναμέτρηση διεξάγεται σε ένα περιβάλλον έντονης πόλωσης, ενώ η απουσία αξιόπιστων ανεξάρτητων δημοσκοπήσεων καθιστά δύσκολη την ασφαλή πρόβλεψη του αποτελέσματος.
Λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές, οργανώσεις της σερβικής κοινωνίας των πολιτών προειδοποίησαν ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για «ελεύθερες και δίκαιες εκλογές». Την Τετάρτη, εισαγγελείς στο Βελιγράδι εξέτασαν έξι άτομα που είχαν συλληφθεί ως ύποπτα για σχεδιασμό «βίας, ταραχών και επιθέσεων» την ημέρα της ψηφοφορίας. Παράλληλα, τους τελευταίους μήνες έχουν αυξηθεί οι αναφορές για απειλές και εκφοβισμό σε βάρος διαδηλωτών που στηρίζουν τους φοιτητές. Ωστόσο, οι κινητοποιήσεις του κινήματος έχουν παραμείνει σε μεγάλο βαθμό ειρηνικές από την έναρξή τους.
«Παρακολουθώ αυτόν τον αγώνα από την αρχή», δήλωσε ο 35χρονος Ιγκόρ, ο οποίος συμμετείχε στη συγκέντρωση. «Σήμερα είναι η τελευταία διαδήλωση και είναι σημαντικό να έρθουμε όλοι, να στείλουμε ένα μήνυμα αγάπης και ειρήνης και να ξαναβρεθούμε στις κάλπες στις 25 του μήνα».
Ένας διαφορετικός χαρακτήρας διαμαρτυρίας στην Ευρώπη
Οι κινητοποιήσεις στη Σερβία παρουσιάζουν μια εικόνα που διαφέρει αισθητά από εκείνη που συναντάται σε αρκετές διαδηλώσεις στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Εδώ, το επίκεντρο είναι η ίδια η Σερβία, η πολιτική της πορεία, η διαφθορά και το μέλλον των πολιτών της. Το κίνημα διεκδικεί αλλαγή στο εσωτερικό της χώρας, με σαφή αναφορά στην εθνική πολιτική πραγματικότητα και χωρίς να μετατρέπει τη διαμαρτυρία σε πεδίο προβολής άσχετων διεθνών υποθέσεων.
Ο πατριωτικός χαρακτήρας που αποδίδεται στις συγκεντρώσεις αποτυπώνεται, σύμφωνα με αυτή την εικόνα, στα εθνικά σύμβολα που κυριαρχούν: σερβικές σημαίες και σταυροί. Δεν βλέπει κανείς σημαίες της Παλαιστίνης ή άλλων ξένων κρατών, οι οποίες δεν συνδέονται με τις διεκδικήσεις του σερβικού λαού. Το μήνυμα είναι ότι οι διαδηλωτές βρίσκονται στους δρόμους για τη δική τους χώρα, για την πολιτική της αλλαγή και για το μέλλον της κοινωνίας τους.
Αυτή η διάσταση ξεχωρίζει από κινητοποιήσεις σε άλλα σημεία της Ευρώπης. Στη σερβική περίπτωση, το κέντρο βάρους παραμένει στην εθνική πολιτική σκηνή και στην απαίτηση να λογοδοτήσει η εξουσία για τη διαφθορά και τη διαχείριση της χώρας.
Το εάν η μαζική κινητοποίηση θα μεταφραστεί σε εκλογική ανατροπή θα φανεί την Κυριακή. Σε κάθε περίπτωση, η συμμετοχή περίπου 150.000 ανθρώπων στο Βελιγράδι καταδεικνύει το μέγεθος της πρόκλησης που αντιμετωπίζει ο Βούτσιτς, έπειτα από περισσότερα από 14 χρόνια κυριαρχίας του πολιτικού του χώρου.
https://www.newsbreak.gr/