«Ἀπέτυχαν τά "ἤρεμα νερά" – Ἀναλώσιμος ὑπεργολάβος εἴμαστε;»
Ὑπάρχει μιά ἀνησυχητική, σχεδόν ἐμμονική, τάσις στήν ἑλληνική ἐξωτερική πολιτική: ἡ καλλιέργεια ὑπερβολικῶν προσδοκιῶν στό ἐσωτερικό ἀκροατήριο, τήν ἰδία ἀκριβῶς...
στιγμή κατά τήν ὁποία στό διεθνές πεδίο ἡ χώρα φαίνεται τοὐλάχιστον ἀμήχανος.Ὅταν ὁ Σωτήρης Σέρμπος, πρώην σύμβουλος τοῦ Πρωθυπουργοῦ περί θεμάτων ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καί καθηγητής Διεθνοῦς Πολιτικῆς στό Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, λαμβάνει σαφεῖς ἀποστάσεις ἀπό τούς κυβερνητικούς χειρισμούς, δέν ἀσκεῖ ἁπλῶς κριτική. Περιγράφει τό δομικό πρόβλημα μιᾶς διπλωματίας πού ἀνεβάζει τεχνητῶς τόν πῆχυ, αἰφνιδιάζεται συστηματικῶς ἀπό τίς ἐξελίξεις καί μετατρέπεται σέ μηχανισμό ἐκ τῶν ὑστέρων περιορισμοῦ ζημίας (damage control).
Ἡ παραδοχή τοῦ ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν, κ. Γιώργου Γεραπετρίτη, ὅτι δέν ἦταν στό χέρι τῆς Ἑλλάδος νά ἀποτρέψει τήν κύρωση τοῦ τουρκολιβυκοῦ μνημονίου, ἐνῷ τό προηγούμενο διάστημα ὑπεστήριζε ὅτι ἡ Ἑλλάς ἔχει ἀποτρέψει τήν κύρωσή του, ἀποκαλύπτει τήν ἀπόσταση πού χωρίζει τίς διακηρύξεις ἀπό τήν σκληρή πραγματικότητα. «Ὁ ὑπουργός ἔχει δίκιο: δέν εἶναι ἐθνική ἧττα. Γιά νά ἡττηθεῖ κανείς, πρέπει πρῶτα νά εἶναι παίκτης.
Χωρίς μόχλευση, στήν Λιβύη ἡ Ἀθήνα κυρίως ἐπισκεπτόταν. Μετ’ ἐμποδίων. Ἡ διπλωματία ὅμως δέν μπορεῖ νά πιστώνεται ὅσα δέν συμβαίνουν, ἀκόμη καί νά ἀποποιεῖται ὅσα τελικά συμβαίνουν» ἀνέφερε ὁ κ. Σέρμπος σέ ἀνάρτησή του στά μέσα κοινωνικῆς δικτυώσεως. «Γιά ποιό λόγο δημιουργεῖς ὑπερβολικές προσδοκίες στήν κοινή γνώμη, χωρίς νά εἶσαι παίκτης, πού νά μπορεῖς νά ἐπηρεάσεις τήν μία ἤ τήν ἄλλη κατεύθυνση;» διευκρινίζει ὁ κ. Σέρμπος σέ δηλώσεις του στήν «Ἑστία τῆς Κυριακῆς».
«Νά μιλᾶμε μέ μεγαλύτερη εἰλικρίνεια. Μήν δημιουργοῦμε μεγάλες προσδοκίες» ἀναφέρει χαρακτηριστικῶς, ἐπικαλούμενος ὡς παράδειγμα καί τήν πολιτική τῶν «ἤρεμων νερῶν», πού προφανῶς ἔχει ἀποτύχει, κρίνοντας ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος. Τά «ἤρεμα νερά» ἀπεδείχθησαν μιά τακτική ἀνακωχή, ἀπό τήν ὁποία ἡ Τουρκία ἐξῆλθε πολλαπλῶς κερδισμένη. Ἐνῷ ἡ Ἀθήνα ἤρχιζε τίς συνομιλίες τῶν τεχνικῶν ἐπιτροπῶν περί τῆς ΑΟΖ μέ τήν Λιβύη μόλις τόν Σεπτέμβριο τοῦ 2025, ἡ Ἄγκυρα προηγεῖτο ἤδη κατά δύο χρόνια, κτίζοντας συστηματικῶς στρατηγικό βάθος.
Δέν περιορίσθη στήν δυτική Λιβύη, ἀλλά ἐπλησίασε τό στρατόπεδο τοῦ Χαφτάρ στήν Βεγγάζη, ἐξεπαίδευσε ἀξιωματικούς, ἐνέπλεξε τήν ἀμυντική της βιομηχανία καί κατέστη ὁ βασικός ρυθμιστής γιά τήν ἑνοποίηση τῆς χώρας. Μιά ἑνιαία Λιβύη εἶναι, ἐξ ἄλλου, καί ἡ βασική ἐπιδίωξις τῶν ΗΠΑ. Καί ἐπ’ αὐτοῦ ἐργάζεται καί τό ἀμερικανικό σχέδιο «Μποῦλος».
Στό πλαίσιο τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ ΟΗΕ τόν Σεπτέμβριο τοῦ 2026, ὁ ἀνώτερος σύμβουλος τοῦ Τράμπ περί θεμάτων Μέσης Ἀνατολῆς, Μασσάντ Μποῦλος, συνδιοργάνωσε εἰδική ἐκδήλωση περί τῆς εἰρήνης καί τήν ἑνότητος στήν Λιβύη, ἀνακοινώνοντας πρόοδο πρός ἕναν ἑνιαῖο προϋπολογισμό καί τήν διεξαγωγή ἐκλογῶν.
Τό ἀμερικανικό σχέδιο βασίζεται σέ ἕνα μοντέλο διαμοιρασμοῦ τῆς ἐξουσίας, φέροντας σέ ἐπαφή τήν Οὐάσιγκτων τόσο μέ τόν Σαντάμ Χαφτάρ ὅσο καί μέ τό περιβάλλον τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Τριπόλεως, Ἀμπντούλ Χαμίντ Νμπεϊμπά. Συμφώνως μέ τόν κ. Σέρμπο, σέ αὐτήν τήν ταραγμένη περίοδο, οἱ ΗΠΑ ἀναζητοῦν σταθερούς γεωπολιτικούς μηχανισμούς, καί ἡ Τουρκία προσφέρει ἀκριβῶς αὐτό στήν Λιβύη. Στό πλαίσιο αὐτό, ἡ Ἑλλάς ὄφειλε, στίς ἐπαφές μέ τήν ἀμερικανική πλευρά καί τόν Μάρκο Ρούμπιο, νά εἰσέλθει στήν οὐσία, νά θέσει τό θέμα τῶν θαλασσίων πάρκων καί νά καταστήσει σαφές ὅτι εἶναι ἕτοιμη γιά ὅλα.
«Ἡ ἀνακοίνωση τοῦ Σταίητ Ντηπάρτμεντ (ἐνδεικτική ἡ ἀμήχανη ἀπάντηση τοῦ ΥΦΥΠΕΞ κ. Χατζηβασιλείου περί “αὐτοματοποιημένης” ἀπάντησης) ἐπιβεβαιώνει ὅσα ἦταν ὁρατά ἀπό πέρυσι. Θά ἦταν ἀφέλεια νά θεωρηθεῖ ὅτι ἡ Ἑλλάδα, ὡς δυτικό ἀντίβαρο, προφυλάσσεται ἀπό πιέσεις γιά παραχωρήσεις. Εἰδικά ὅταν ἡ Οὐάσιγκτων ἐπιδιώκει νά ἀποδεσμευτεῖ, ἀφήνοντας πίσω σχετικά σταθερούς μηχανισμούς ἐξυπηρέτησης τῶν συμφερόντων της.
Κι ἀκριβῶς ὁ κίνδυνος εἶναι νά καταβάλει ἡ Ἀθήνα τό ἀντίτιμο τῆς εἰρηνικῆς προσαρμογῆς τῆς Δύσης στήν τουρκική ἀναβάθμιση (τήν ὁποία πολλοί ἐξακολουθοῦν νά ἀρνοῦνται νά ἀποδεχθοῦν, διότι τούς προσφέρει βολικό ἀφήγημα). Καί ἐπιμένω: Τό ἐρώτημα γιά τήν Ἀθήνα εἶναι ἀναπόδραστο: ἄν ἀπαιτηθεῖ νά λειτουργήσει ὡς ἀντίβαρο δεχόμενη ταυτόχρονα πίεση γιά παραχωρήσεις, μέ τί θά ἀπαντήσουμε; Γι’ αὐτό καί εἶχα εἰσηγηθεῖ προνοητική ἐνεργητική διαπραγμάτευση μέ συγκεκριμένους ἄξονες δράσης καί πρόσωπα, προκειμένου νά ἀποφευχθεῖ μιά τέτοια ἐξέλιξη» ἀναφέρει στήν «ΕτΚ».
Τό διπλωματικό φιάσκο στήν Βεγγάζη καί ἡ ἀποπομπή τῆς εὐρωπαϊκῆς ἀντιπροσωπείας μέ τήν συμμετοχή τοῦ Θάνου Πλεύρη τόν Ἰούλιο τοῦ 2025 ἔδειξαν τήν ἀπώλεια ὄχι μόνον τῆς ἑλληνικῆς ἀλλά καί τῆς εὐρωπαϊκῆς ἐπιρροῆς. «Μεγάλη ἀποτυχία γιά τήν εὐρωπαϊκή διπλωματία ἡ ἀπώλεια τῆς Λιβύης» ἀναφέρει ὁ κ. Σέρμπος στήν «ΕτΚ».
Ἡ δέ ρηματική διακοίνωσις, τόν Αὔγουστο τοῦ 2026, κατά τῶν ἑλληνικῶν σεισμικῶν ἐρευνῶν νοτίως τῆς Κρήτης ἔθεσε εὐθέως ὑπό ἀμφισβήτησιν τά κυριαρχικά μας δικαιώματα, γιά νά ἀκολουθήσει πρό ὀλίγων ἡμερῶν ἡ κύρωσις τοῦ τουρκολιβυκοῦ μνημονίου ἀπό τήν λιβυκή Βουλή. «Τά ἔβλεπα ὅλα ἀπό τόν Μάιο, ἔβλεπα τί ἔρχεται» ἀνέφερε μέ νόημα, ἐνῷ ἐτάχθη ὑπέρ τῆς ἐθνικῆς συνεννοήσεως, μέ τήν διεξαγωγή συνομιλιῶν μεταξύ τῶν τεσσάρων Πρωθυπουργῶν, Μητσοτάκη, Σαμαρᾶ, Τσίπρα, Παπανδρέου.
Ἀνήμπορος νά καθορίσει τίς ἐξελίξεις, ἡ Ἀθήνα φαίνεται τώρα ἐγκλωβισμένη, τήν ὥρα κατά τήν ὁποία ἡ Τουρκία ἀσκεῖ καταναγκαστική διπλωματία, ὅπως ἐφάνη στά γεγονότα τῆς Κάσου. Ὁ κίνδυνος τό τουρκικό νομοσχέδιο περί τῆς «Γαλάζιας Πατρίδος» νά ἐνσωματώσει γιά πρώτη φορά διεκδικήσεις ἐπί τῆς ὑφαλοκρηπῖδος καί συντεταγμένες εἶναι πλέον ὑπαρκτός, ἐκτιμᾶ ὁ κ. Σέρμπος. Ἡ πιθανή ἐπέκτασις στά 12 ναυτικά μίλια νότια τῆς Κρήτης εἶναι μέν θετική ἐξέλιξη, ἔρχεται ὅμως κατόπιν ἑορτῆς.
Παράλληλα, πρέπει νά περιλαμβάνει καί τήν Γαῦδο, ἰδιαίτερα ὑπό τό πρῖσμα τῶν αὐξανόμενων μεταναστευτικῶν ροῶν. Τό μίνιμουμ πού θά μποροῦσε νά πράξει τώρα ἡ Ἀθήνα εἶναι ἡ ἐπέκτασις καί νοτίως τοῦ Καστελλόριζου» ἀναφέρει ὁ ἴδιος.
Παραλλήλως, ἡ διεύρυνσις τῆς συμφωνίας ΑΟΖ τοῦ 2020 μέ τήν Αἴγυπτο εἶναι κομβική. Σέ τηλεφωνική ἐπικοινωνία πού εἶχε ὁ Ἕλλην ΥΠΕΞ, κ. Γιῶργος Γεραπετρίτης, μέ τόν Αἰγύπτιο ὁμόλογό του, Μπάντρ Ἀμπντελάττυ, ἀμφότεροι ἀπέρριψαν κατηγορηματικῶς τήν κύρωση, ἀπό τήν Βουλή τῶν Ἀντιπροσώπων τῆς Λιβύης, τοῦ τουρκολιβυκοῦ μνημονίου καί συνεφώνησαν νά συνεχίσουν τίς διαβουλεύσεις μέ στόχο τήν ἐπέκταση τοῦ γεωγραφικοῦ πεδίου ἐφαρμογῆς τῆς Συμφωνίας τοῦ 2020 γιά τήν ὁριοθέτηση τῆς Ἀποκλειστικῆς Οἰκονομικῆς Ζώνης (ΑΟΖ), ἐν πλήρει συμμορφώσει πρός τό Διεθνές Δίκαιο καί τήν UNCLOS.
Ὡστόσο, καί αὐτή ἡ σημαντική ‒ὁμολογουμένως‒ ἐξέλιξις ἔγινε κατόπιν ἑορτῆς καί οὐδείς δύναται νά παραβλέψει τό γεγονός ὅτι τό Κάιρο ἐπιλέγει παραδοσιακῶς νά συντάσσεται μέ τόν ἑκάστοτε ἰσχυρότερο. Ὅπως ἀναφέρει ὁ ἴδιος, ἀπαιτεῖται οὐσιαστικός σχεδιασμός, μέ πρώτη προτεραιότητα τήν διαπραγμάτευση μέ τήν Δύση.
Ἡ Ἑλλάς ὀφείλει νά προτείνει βιωσίμους λύσεις σέ ΗΠΑ καί ΕΕ, ἐξαργυρώνοντας τήν στάση της σέ κρισίμους γεωπολιτικές καμπές. «Ἡ ἀλληλεγγύη εἶναι ἕνα ἐξαργυρώσιμο νόμισμα καί πρέπει νά προχωρήσουμε σέ ἐνεργητικές διαπραγματεύσεις» ἐπισημαίνει ὁ κ. Σέρμπος, ὑπενθυμίζοντας ὅτι ἐμεῖς ἐπιδείξαμε ἀλληλεγγύη, ὅταν προέβημεν σέ ρήξη τῶν δεσμῶν μας μέ τήν Ρωσσία. Ἡ ἑλληνική προεδρία τῆς ΕΕ τό δεύτερο ἑξάμηνο τοῦ 2027 προσφέρει ἀκριβῶς τήν εὐκαιρία περί τῆς συνδιαμορφώσεως τῆς εἰδικῆς σχέσεως μέ τήν Τουρκία μέσῳ διπλωματικῶν διασυνδέσεων.
Ἐξ ἄλλου, ἡ Ἑλλάς ἀπώλεσε ἤδη τήν εὐκαιρία νά λειτουργήσει ὡς ἐνδιάμεσος δίαυλος μέ τό Ἰράν, σέ μιά περίοδο κατά τήν ὁποία ἡ ἀποτυχία τῶν διαπραγματεύσεων ἀπειλεῖ νά πυροδοτήσει κούρσα πυρηνικῶν ἐξοπλισμῶν στήν περιοχή. Μέ τίς ἀμερικανικές ἐνδιαμέσους ἐκλογές νά πλησιάζουν καί τόν παράγοντα Τράμπ νά δημιουργεῖ ἀβεβαιότητα περί τοῦ ἐλέγχου τοῦ Κογκρέσσου, τό ἐρώτημα εἶναι ἄν συμφέρουν τήν Τουρκία μιά κλιμάκωσις καί ἕνα θερμό ἐπεισόδιο πού θά ἐμπλέξει ἀμέσως τούς Ἀμερικανούς στήν περιοχή.
Τό κυριώτερο ἐρώτημα ὅμως ἀφορᾶ σέ ἐμᾶς τούς ἰδίους: «Μέ ποιά ἰδιότητα θέλει νά συστηθεῖ ἡ Ἑλλάδα ἐκτός συνόρων; Ἀναλώσιμος ὑπεργολάβος ἤ προνοητικός ἀρχιτέκτονας; Παραλήπτης ἤ συνδιαμορφωτής; Συνδιαμορφωτής ἤ παραλήπτης;» καταλήγει ὁ κ. Σέρμπος.
https://www.estianews.gr/