Όργιο απευθείας αναθέσεων, πλημμελείς έλεγχοι των κρατικών δαπανών, έκρηξη των απλήρωτων οφειλών του Δημοσίου και τεράστιες καθυστερήσεις στα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης!
Μεγάλο φαγοπότι στη διαχείριση του δημόσιου χρήματος, προβλήματα στους ελέγχους των κρατικών δαπανών, εκτεταμένη χρήση απευθείας αναθέσεων, αύξηση των απλήρωτων οφειλών του Δημοσίου και σημαντικές καθυστερήσεις στα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης αποκαλύπτει η έκθεση κόλαφος του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τον απολογισμό και τον ισολογισμό του 2024.
Παρά τη βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών και την αύξηση των κρατικών εσόδων, η έκθεση αναδεικνύει σημαντικά προβλήματα στον τρόπο με τον οποίο το κράτος σχεδιάζει, παρακολουθεί και αξιοποιεί τα χρήματά του. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλούν οι παρατηρήσεις για τις δημόσιες συμβάσεις, καθώς σε μεγάλο ποσοστό διαγωνισμών εμφανίζεται μόνο ένας ενδιαφερόμενος, ενώ εντοπίζονται περιπτώσεις δαπανών χωρίς επαρκή έλεγχο, επιχορηγήσεις που δεν παρακολουθούνται αποτελεσματικά και κρατικά περιουσιακά στοιχεία που δεν αποτυπώνονται σωστά στα επίσημα οικονομικά στοιχεία.
Ενα από τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα αφορά τις δημόσιες συμβάσεις. Η έκθεση διαπιστώνει εκτεταμένη χρήση διαδικασιών που αποτελούν εξαίρεση από τους συνηθισμένους ανοιχτούς διαγωνισμούς, όπως οι απευθείας αναθέσεις και οι διαπραγματεύσεις χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης. Ακόμα πιο αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για τον ανταγωνισμό. Σύμφωνα με την έκθεση, 43% των συμβάσεων που ανατέθηκαν έπειτα από διαγωνισμό είχαν μόνο μία προσφορά. Το αντίστοιχο ποσοστό στις συμβάσεις που ανατέθηκαν με εξαιρετικές διαδικασίες φτάνει το 61%.
Πρακτικά, σε μεγάλο μέρος των περιπτώσεων, το Δημόσιο καταλήγει να επιλέγει ανάδοχο χωρίς να υπάρχουν περισσότερες ανταγωνιστικές προσφορές. Επιπλέον, διαπιστώνονται διαφορές ανάμεσα στις συμβάσεις που καταγράφουν οι υπηρεσίες στα δικά τους αρχεία και σε εκείνες που εμφανίζονται στο κεντρικό σύστημα δημόσιων συμβάσεων. Αποκαλυπτικά είναι τα αναλυτικά στοιχεία για τις συμβάσεις που εξέτασε το Ελεγκτικό Συνέδριο. Από τις 15.777 συμβάσεις, συνολικής αξίας 4,6 δισ. ευρώ, οι 12.856 πραγματοποιήθηκαν με απευθείας ανάθεση.
Πρόκειται για το 81,49% του συνολικού αριθμού των συμβάσεων, με την αξία τους να φτάνει τα 307 εκατ. ευρώ. Αντίθετα, με ανοιχτό διαγωνισμό ανατέθηκαν μόλις 2.143 συμβάσεις, δηλαδή το 13,58% του συνόλου. Βέβαια, οι ανοιχτοί διαγωνισμοί συγκέντρωσαν το μεγαλύτερο μέρος της συνολικής αξίας των συμβάσεων, που έφτασε τα 3,14 δισ. ευρώ.
Στις απευθείας αναθέσεις κυριαρχούν οι μικρές συμβάσεις. Συγκεκριμένα, 6.481 συμβάσεις είχαν αξία έως 10.000 ευρώ, άλλες 2.946 κυμαίνονταν από 10.000 έως 20.000 ευρώ, ενώ 2.045 είχαν αξία από 20.000 έως 30.000 ευρώ. Παράλληλα, καταγράφηκαν 179 απευθείας αναθέσεις αξίας άνω των 37.200 ευρώ η καθεμία, με συνολικό κόστος 132,66 εκατ. ευρώ. Ακόμα μεγαλύτερα ποσά διακινήθηκαν μέσω διαπραγματεύσεων χωρίς προηγούμενη δημοσίευση διαγωνισμού. Με αυτή τη διαδικασία ανατέθηκαν 649 συμβάσεις, συνολικής αξίας 546,9 εκατ. ευρώ. Μάλιστα, μόλις 36 από αυτές συγκέντρωσαν ποσό 512,85 εκατ. ευρώ.
Επενδύσεις
Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η έκθεση για την πραγματική πρόοδο των επενδύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης. Παρότι η απορρόφηση των διαθέσιμων κονδυλίων για το 2024 έφτασε περίπου στο 94%, η υλοποίηση των έργων παρουσίαζε πολύ διαφορετική εικόνα. Συγκεκριμένα, από τα 792 έργα που είχαν ενταχθεί στο πρόγραμμα, η πρόοδος υλοποίησης μέχρι το τέλος του 2024 αντιστοιχούσε μόλις στο 34,17% του συνολικού προϋπολογισμού τους.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο αποδίδει τις καθυστερήσεις σε χρονοβόρες διαγωνιστικές διαδικασίες, αδειοδοτήσεις, καθυστερήσεις στην υπογραφή συμβάσεων, ελλιπή συντονισμό και ανεπαρκή προετοιμασία ορισμένων έργων. Η οικονομική εικόνα είναι αποκαλυπτική. Ο συνολικός προϋπολογισμός των 792 έργων έφτανε τα 25,28 δισ. ευρώ, ωστόσο μέχρι το τέλος του 2024 είχαν πραγματοποιηθεί πληρωμές μόλις 8,64 δισ. ευρώ από την έναρξη του προγράμματος. Αυτό σημαίνει ότι απέμεναν να πραγματοποιηθούν δαπάνες ύψους περίπου 16,6 δισ. ευρώ μέσα στη διετία 2025-2026, εκ των οποίων 6,7 δισ. ευρώ είχαν προγραμματιστεί για το 2025.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι ορισμένα έργα εντάχθηκαν στο πρόγραμμα χωρίς να έχει προηγηθεί η απαραίτητη προετοιμασία, ενώ εντοπίστηκαν και ελλείψεις στην ενημέρωση των συστημάτων παρακολούθησης, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει πάντοτε πλήρης και ακριβής εικόνα για το πραγματικό στάδιο υλοποίησής τους.
dimokratia.gr