Πρωτοφανές κύμα συναγερμού έχει ξεσπάσει στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια αλλά και τις Αρχές, καθώς τουλάχιστον 34 πτήσεις μέσα σε λίγα 24ωρα υποχρεώθηκαν σε αναγκαστικές προσγειώσεις, εκτροπές πορείας και εξονυχιστικούς ελέγχους ασφαλείας εξαιτίας ενός συντονισμένου μπαράζ από ψεύτικες απειλές για τοποθέτηση βομβών.
Η κλιμάκωση υπήρξε ραγδαία, με 25 από τις απειλές να καταγράφονται μέσα σε μία μόλις ημέρα, επηρεάζοντας πτήσεις σε Ιταλία, Ιρλανδία, Βρετανία, Ισπανία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Πολωνία, Φινλανδία, Αυστρία, Δανία, Βέλγιο, Πορτογαλία, Γαλλία, Σερβία, Τσεχία, αλλά και στην Ελλάδα. Στο στόχαστρο βρέθηκαν μεγάλες αεροπορικές εταιρείες όπως οι Ryanair, Aer Lingus, Wizz Air, Finnair, easyJet, Iberia, Air Serbia, LOT, καθώς και η Aegean Airlines και η Sky Express.
Αν και όλα τα αεροσκάφη προσγειώθηκαν με ασφάλεια και οι εξονυχιστικές έρευνες δεν εντόπισαν τίποτα ύποπτο, το μέγεθος της επιχείρησης έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στις αντιτρομοκρατικές υπηρεσίες της Γηραιάς Ηπείρου, με τις υποψίες να στρέφονται σε οργανωμένο σχέδιο πρόκλησης χάους.
Ηλεκτρονικά μηνύματα από «μαχητές» και συνθήματα σε τουαλέτες
Οι μέθοδοι που χρησιμοποίησαν οι δράστες ποικίλλουν, ενισχύοντας την εικόνα μιας πολυεπίπεδης επιχείρησης. Σύμφωνα με πηγές των Αρχών στη Ρώμη και τη Σόφια, απειλητικά emails που εστάλησαν σε αεροδρόμια έφεραν την υπογραφή «Μαχητές του Ανδρικού Κράτους» (Male State). Πρόκειται για μια ρωσική ακροδεξιά, υπερεθνικιστική και μισογυνική οργάνωση που ιδρύθηκε το 2016 από τον Βλαντισλάβ Ποζντνιάκοφ, θερμό υποστηρικτή του πολέμου στην Ουκρανία. Τα μηνύματα προειδοποιούσαν ότι «οι ουρανοί θα κοκκινίσουν» και ότι η έκρηξη θα σημειωνόταν εντός 60 λεπτών, αν και ο ίδιος ο Ποζντνιάκοφ δεν προέβη σε ανάληψη ευθύνης.
Σε άλλη περίπτωση, πτήση της Ryanair από το Πεσκάρα της Ιταλίας προς τις Βρυξέλλες ελέγχθηκε εσπευσμένα όταν η λέξη «βόμβα» βρέθηκε γραμμένη στους τοίχους της τουαλέτας του αεροσκάφους. Παράλληλα, αεροσκάφος Airbus A320 της Aer Lingus που εκτελούσε το δρομολόγιο Δουβλίνο - Ρώμη υποχρεώθηκε σε αναγκαστική προσγείωση στη στρατιωτική βάση Εβρέ της Γαλλίας, με τις γαλλικές Αρχές να ανακρίνουν μάλιστα τον κυβερνήτη επειδή αρχικά αρνήθηκε να προσγειωθεί στο στρατιωτικό αεροδρόμιο.
Στο Λονδίνο, η Μητροπολιτική Αστυνομία και η ειδική διοίκηση αεροπορικής αστυνόμευσης κινητοποιήθηκαν για τέσσερις απειλές κατά αεροσκαφών στο Χίθροου και το Μπέρμιγχαμ, διαπιστώνοντας τελικά πως επρόκειτο για κακόβουλες φάρσες. Αντίστοιχα, τα αεροδρόμια της Σόφιας και του Μιλάνου κατέγραψαν από έξι περιστατικά, η Ρώμη πέντε και η Πράγα τέσσερα, ενώ μηνύματα στα ιταλικά ανέφεραν συγκεκριμένους αριθμούς πτήσεων από Θεσσαλονίκη, Πόρτο, Ελσίνκι και Δουβλίνο.
Οι σκιές για «πόλεμο της γκρίζας ζώνης» και το παρασκήνιο των κυβερνοεπιθέσεων
Αν και οι ερευνητές επισημαίνουν ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν αδιαμφισβήτητα στοιχεία που να συνδέουν τις απειλές με κάποια εχθρική κρατική οντότητα όπως η Ρωσία ή το Ιράν, το timing εγείρει σοβαρά ερωτήματα. Το κύμα των αεροπορικών συναγερμών εκδηλώθηκε ταυτόχρονα με εκτεταμένες κυβερνοεπιθέσεις που παρέλυσαν τα συστήματα ψύξης μεγάλων αλυσίδων σουπερμάρκετ στην Ευρώπη.
Ο Ιταλός υπουργός Άμυνας, Γκουίντο Κροσέτο, τοποθετήθηκε ανοιχτά για το ζήτημα, κάνοντας λόγο για μια στρατηγική «πολέμου της γκρίζας ζώνης» (under-threshold warfare). Όπως εξήγησε, πρόκειται για ενέργειες σχεδιασμένες σκόπιμα ώστε να βρίσκονται στην «γκρίζα ζώνη» που επιτρέπει την επίσημη απόδοση ευθυνών σε κάποιο κράτος, με μοναδικό στόχο τη διαρκή τροφοδότηση της ανησυχίας και της κοινωνικής έντασης.
Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, χαρακτήρισε «παράλογες» τις κατηγορίες περί ρωσικής εμπλοκής στα ψηφιακά χτυπήματα και τις αεροπορικές αναστατώσεις, υποστηρίζοντας ότι η Δύση αποδίδει αβάσιμα κάθε πρόβλημα στη Μόσχα. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Μεταφορών, Απόστολος Τζιτζικώστας, σημείωσε ότι είναι νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με το αν τα περιστατικά συνδέονται, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι κάθε απειλή κατά πολιτών είναι απολύτως απαράδεκτη.
Πώς στήνεται το χάος στους αιθέρες και το τεράστιο κόστος
Ειδικοί σε θέματα αεροπορικής ασφάλειας επισημαίνουν ότι, σύμφωνα με την Guardian, αν και οι ψεύτικες απειλές αποτελούν καθημερινό φαινόμενο, η μαζικότητα και ο συντονισμός του τωρινού κύματος είναι πρωτοφανή.
Στην ψηφιακή εποχή, η ευρεία διαθεσιμότητα πληροφοριών στο διαδίκτυο προσφέρει σε οποιονδήποτε κακόβουλο χρήστη λεπτομέρειες για δρομολόγια, τύπους αεροσκαφών και τεχνικές προδιαγραφές που παλαιότερα γνώριζαν μόνο στελέχη της βιομηχανίας.
Η διαχείριση μιας απειλής στον αέρα είναι εξαιρετικά περίπλοκη. Όπως εξηγούν εκπρόσωποι των ενώσεων πιλότων (BALPA), κάθε αναφορά αξιολογείται άμεσα με χρωματική διαβάθμιση (πράσινο, πορτοκαλί, κόκκινο). Όταν το αεροσκάφος βρίσκεται ήδη στον αέρα, η απειλή αντιμετωπίζεται υποχρεωτικά ως σοβαρή (κόκκινη), επιβάλλοντας την άμεση προσγείωση στο κοντινότερο διαθέσιμο αεροδρόμιο, συχνά με τη συνοδεία μαχητικών αεροσκαφών, όπως συνέβη τις τελευταίες ημέρες σε Γαλλία, Βουλγαρία, Ουγγαρία και Ιταλία.
Οι εκτροπές πτήσεων συνεπάγονται τεράστιο οικονομικό κόστος για τις αεροπορικές εταιρείες και αλυσιδωτές καθυστερήσεις στο ευρωπαϊκό δίκτυο, το οποίο διαχειρίζεται καθημερινά περισσότερες από 27.000 πτήσεις.
Παρόλα αυτά, η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (IATA) υπογράμμισε ότι η ασφάλεια παραμένει η απόλυτη προτεραιότητα και ζήτησε από τις Αρχές τον άμεσο εντοπισμό των υπαιτίων, την ώρα που αναλυτές προειδοποιούν ότι η επανάληψη τέτοιων περιστατικών στοχεύει στην κάμψη του αισθήματος ασφάλειας των ταξιδιωτών.
https://www.ethnos.gr/