Η κυβερνητική «επιτυχία» σε ό,τι αφορά το Ταμείο Ανάκαμψης σκοντάφτει στα ευρήματα του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η έκθεση αποκαλύπτει κενά πίσω από τις πληρωμές, διαγραμμένους στόχους και περιορισμένα αποτελέσματα, ενισχύοντας την εικόνα που έχουν αναδείξει οι αποκαλύψεις.. του Documento για τα προβλήματα στην απορρόφηση των πόρων και την ολοκλήρωση των έργων.
Πίσω από τους πανηγυρισμούς για τις εκταμιεύσεις η έκθεση καταγράφει πληρωμές που δεν προϋπέθεταν την ολοκλήρωση όλων των προβλεπόμενων εργασιών, στόχους που διαγράφηκαν και προθεσμίες που μεταφέρθηκαν για αργότερα. Τα ευρήματα φέρουν τη σφραγίδα του θεσμού που ελέγχει πού πηγαίνουν τα χρήματα της Ευρωπαϊκής Ενωσης και τι αποδίδουν. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο είναι ο ανεξάρτητος εξωτερικός ελεγκτής της ΕΕ που εξετάζει αν οι ευρωπαϊκοί πόροι δαπανώνται νόμιμα και πιάνουν τόπο. Στην ειδική έκθεση 29/2026, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα, αξιολογείται αν το Ταμείο Ανάκαμψης βελτίωσε ουσιαστικά τη δημόσια διοίκηση. Το συμπέρασμα απέχει από τους πανηγυρισμούς. Οι παρεμβάσεις αντιμετώπισαν μόνο μέρος των προβλημάτων και τα σημαντικά αποτελέσματα ήταν περιορισμένα. Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει ότι η είσπραξη χρημάτων μπορούσε να παρουσιάζεται ως επιτυχία χωρίς να έχει εξασφαλιστεί η παράδοση όσων είχαν υποσχεθεί.
Η έρευνα του Documento πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα αποκαλύπτοντας υπουργικές αποφάσεις που περιορίζουν τις προβλεπόμενες εργασίες, μειώνουν προϋπολογισμούς και παρατείνουν προθεσμίες. Εργα μπορούν έτσι να ολοκληρώνονται με λιγότερα παραδοτέα από όσα είχαν αρχικά υποσχεθεί. Οι εισπράξεις δεν αρκούν για τις κυβερνητικές θριαμβολογίες όταν ο απολογισμός περιλαμβάνει λιγότερα παραδοτέα και περισσότερο χρόνο για την ολοκλήρωση παρεμβάσεων.
Εκπληρωμένα στα χαρτιά
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο διαπίστωσε ότι η Ελλάδα μπορούσε να εισπράττει χρήματα από το Ταμείο Ανάκαμψης για αλλαγές στη νομοθεσία, χωρίς να απαιτείται να έχουν παραδοθεί και τα ψηφιακά συστήματα και ο εξοπλισμός που προέβλεπε η ίδια μεταρρύθμιση. Αυτό περιορίζει και την αξία των ανακοινώσεων περί εκπληρωμένων οροσήμων. Αποδεικνύουν ότι τηρήθηκαν συγκεκριμένοι όροι, όχι αναγκαστικά ότι παραδόθηκαν όλα τα έργα ή βελτιώθηκε η λειτουργία του κράτους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το πρόγραμμα ενίσχυσης των υπηρεσιών που ελέγχουν τις κρατικές ενισχύσεις προς επιχειρήσεις, με κωδικό δράσης 16701. Σκοπός του ήταν να βοηθήσει τα υπουργεία να ελέγχουν αποτελεσματικότερα αν οι δημόσιες χρηματοδοτήσεις συμβαδίζουν με τους ευρωπαϊκούς κανόνες. Προέβλεπε δύο είδη παρεμβάσεων. Αφενός αλλαγές στους κανόνες λειτουργίας των υπηρεσιών. Αφετέρου ψηφιακά συστήματα και εξοπλισμό, ώστε οι υπάλληλοι να επικοινωνούν και να αξιοποιούν πληροφορίες κατά τους ελέγχους. Για να εκταμιευθούν τα χρήματα η Ελλάδα έπρεπε να εκπληρώσει μια συγκεκριμένη υποχρέωση, το λεγόμενο «ορόσημο 214». Επρεπε να αλλάξει το νομικό πλαίσιο που καθορίζει πώς οργανώνονται και συνεργάζονται οι υπηρεσίες που ελέγχουν τις κρατικές ενισχύσεις προς επιχειρήσεις. Για τη συγκεκριμένη πληρωμή αρκούσε να τεθούν σε ισχύ αυτοί οι νέοι κανόνες. Δεν απαιτούνταν να έχουν παραδοθεί η πλατφόρμα επικοινωνίας των υπηρεσιών, η ψηφιακή βιβλιοθήκη υποθέσεων, τα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων και ο εξοπλισμός. Επομένως η Ελλάδα μπορούσε να εισπράξει τα χρήμα
Οι Ευρωπαίοι ελεγκτές αξιολόγησαν ως περιορισμένα τα αποτελέσματα δύο μεταρρυθμίσεων για τις κρατικές ενισχύσεις και τον συντονισμό της κυβερνητικής πολιτικής, καθώς διαπίστωσαν απουσία δεικτών αποτελέσματος 30% των κρατικών αρχείων έπρεπε να είχε μετατραπεί σε ψηφιακή μορφή βάσει των αρχικών δεσμεύσεων στο σχετικό πρόγραμμα του ΤΑΑ. Η κυβέρνηση διέγραψε τον στόχο και ξεμπέρδεψε τα έχοντας αλλάξει τους κανόνες λειτουργίας των υπηρεσιών, χωρίς να τους έχει εξασφαλίσει ακόμη όλα τα εργαλεία που προέβλεπε το πρόγραμμα.
Διέγραψαν ορόσημο
Η έρευνα του Documento στις υπουργικές αποφάσεις αποκαλύπτει ότι η βιβλιοθήκη τελικά διαγράφηκε από το έργο που προέβλεπε τη δημιουργία της. Το πρώτο έργο της δράσης 16701 «Ενίσχυση του δικτύου κρατικών ενισχύσεων», εκτός από πλατφόρμα επικοινωνίας υπηρεσιών και εργαλεία ανάλυσης δεδομένων, περιλάμβανε και μια ψηφιακή βιβλιοθήκη, η οποία θα συγκέντρωνε υποθέσεις κρατικών ενισχύσεων, ώστε οι αρμόδιοι υπάλληλοι να ανατρέχουν σε προηγούμενες περιπτώσεις όταν εξετάζουν νέες δημόσιες χρηματοδοτήσεις προς επιχειρήσεις. Στις 30 Ιουλίου 2026 ο υπουργός Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης υπέγραψε απόφαση που αφαιρούσε τη βιβλιοθήκη και μείωνε τον προϋπολογισμό από 140.120 σε 62.000 ευρώ. Το έργο μπορούσε πλέον να θεωρηθεί ολοκληρωμένο χωρίς να παραδοθεί η βιβλιοθήκη του αρχικού σχεδιασμού του.
Το δεύτερο έργο της ίδιας δράσης με τίτλο «Αγορά νέου ηλεκτρονικού εξοπλισμού και λογισμικού» προοριζόταν να εξοπλίσει την Κεντρική Μονάδα Κρατικών Ενισχύσεων, την υπηρεσία που συντονίζει τον έλεγχο των δημόσιων ενισχύσεων προς επιχειρήσεις. Αφορούσε δηλαδή τα τεχνικά μέσα που χρειάζονταν οι υπάλληλοι για τη δουλειά τους. Η προθεσμία ολοκλήρωσης μετατέθηκε από τον Αύγουστο του 2023 στον Δεκέμβριο του 2024. Με απόφαση του Οκτωβρίου 2025 ο προϋπολογισμός μειώθηκε από 109.182 σε 81.688,72 ευρώ, ποσό που, σύμφωνα με την απόφαση, προέκυψε μετά την ολοκλήρωση των συμβάσεων. Η ίδια απόφαση διέγραψε το ορόσημο 214 από τις υποχρεώσεις με τις οποίες είχε συνδεθεί το έργο, διευκρινίζοντας ότι δεν αφορούσε την αγορά εξοπλισμού. Ετσι «εκπληρώθηκε το ορόσημο» που σήμαινε ότι άλλαξαν οι κανόνες λειτουργίας των υπηρεσιών, όχι ότι οι υπάλληλοι παρέλαβαν υπολογιστές και λογισμικό που χρειάζονταν.
Εφαρμόζονται οι νόμοι;
Στη δράση 16981 για την ενίσχυση του σχεδιασμού και του συντονισμού της κυβερνητικής πολιτικής οι ελεγκτές του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου εντόπισαν ακόμη ένα κενό ανάμεσα σε όσα προέβλεπε η μεταρρύθμιση και σε όσα έπρεπε να γίνουν για να εκπληρωθεί το ορόσημο πληρωμής.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση αφορούσε ένα ουσιαστικό πρόβλημα της λειτουργίας του κράτους. Ενας νόμος μπορεί να ψηφιστεί, αλλά για να εφαρμοστεί χρειάζονται υπουργικές αποφάσεις και άλλες ρυθμίσεις. Οσο αυτές εκκρεμούν, μπορεί να καθυστερεί και η εφαρμογή του. Γι’ αυτό η μεταρρύθμιση προέβλεπε μηχανισμό παρακολούθησης της έκδοσής τους, παράλληλα με την κατάρτιση υπαλλήλων και τη βελτίωση της αξιολόγησης των επιπτώσεων των νομοθετικών ρυθμίσεων. Ακριβώς αυτή η παρακολούθηση όμως έμενε έξω από το ορόσημο 215, σύμφωνα με τους ελεγκτές. Η εκπλήρωσή του δεν απαιτούσε να έχει ολοκληρωθεί και ο μηχανισμός που θα παρακολουθούσε αν εκδίδονται οι αναγκαίες αποφάσεις. Επομένως η χώρα μπορούσε να καλύπτει τη συγκεκριμένη προϋπόθεση πληρωμής χωρίς να έχει ολοκληρώσει αυτό το σκέλος της μεταρρύθμισης.
Το βάρος της παράλειψης φαίνεται και στην ελληνική απόφαση ένταξης του έργου «Ενίσχυση του σχεδιασμού και του συντονισμού πολιτικής» με υπουργείο ευθύνης την Προεδρία της Κυβέρνησης. Ως αντικείμενό του περιγράφεται ο συντονισμός για την έγκαιρη έκδοση των πράξεων από τις οποίες εξαρτάται η πρόοδος των μεταρρυθμίσεων. Δηλαδή αυτό που η ίδια η διοίκηση αναγνώριζε ως αναγκαίο για να προχωρήσουν οι αλλαγές δεν καλυπτόταν από το συγκεκριμένο ορόσημο.
Το «εκπληρώθηκε» λοιπόν δεν απαντούσε στο κρίσιμο ερώτημα αν είχε στηθεί ολόκληρος ο μηχανισμός που υποσχόταν η μεταρρύθμιση.
Τι άλλαξε στην πράξη;
Πλην των κενών στις προϋποθέσεις πληρωμής, οι ελεγκτές αξιολόγησαν ως περιορισμένα τα αποτελέσματα δύο ελληνικών μεταρρυθμίσεων: της ενίσχυσης του δικτύου κρατικών ενισχύσεων και της βελτίωσης του σχεδιασμού και του συντονισμού της κυβερνητικής πολιτικής. Και στις δύο καταγράφουν απουσία δεικτών αποτελέσματος. Δεν είχαν οριστεί δηλαδή δείκτες για να μετριέται πόσο βελτιώθηκε η λειτουργία των υπηρεσιών.
Ο ν. 4412/2016 προβλέπει στο άρθρο 221 τη συγκρότηση των αρμόδιων επιτροπών, ενώ τα άρθρα 208 και 219 ρυθμίζουν την παραλαβή προμηθειών και υπηρεσιών αντίστοιχα. Η επιτροπή παραλαβής οφείλει να ελέγχει τι παρέδωσε ο ανάδοχος, αν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της σύμβασης και αν υπάρχουν αποκλίσεις που πρέπει να καταγραφούν.
Ο έλεγχος αυτός όμως δεν απαντά αυτομάτως στο αν πέτυχε η μεταρρύθμιση. Ενα πληροφοριακό σύστημα μπορεί να παραδοθεί και να λειτουργεί σύμφωνα με τις συμφωνημένες προδιαγραφές. Για να αποδειχτεί ότι βελτίωσε τη δουλειά μιας υπηρεσίας χρειάζεται να εξεταστεί τι άλλαξε με τη χρήση του για παράδειγμα, αν μειώθηκαν οι καθυστερήσεις ή αν έγιναν αποτελεσματικότεροι οι έλεγχοι. Εδώ βρίσκεται το ουσιαστικό κενό. Η διοίκηση μπορεί να πιστοποιεί ότι παρέλαβε όσα αγόρασε χωρίς να μετρά επαρκώς τι κέρδισε από αυτά. Το εύρημα των ελεγκτών δείχνει γιατί ούτε η παραλαβή ενός έργου ούτε η εκπλήρωση ενός οροσήμου αρκούν ως τεκμήρια κυβερνητικής επιτυχίας.
Ο στόχος που διαγράφηκε
Στην ψηφιοποίηση των αρχείων του κράτους το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο καταγράφει τη διαγραφή μιας συγκεκριμένης δέσμευσης. Η Ελλάδα έπρεπε να έχει μετατρέψει σε ψηφιακή μορφή τουλάχιστον το 30% των αρχείων που κάλυπταν τα εννέα υποέργα του προγράμματος. Η πρόοδος θα μετριόταν με βάση τον αριθμό των ψηφιοποιημένων σελίδων. Αυτή ήταν η απαίτηση του ενδιάμεσου στόχου Τ94 της δράσης 16778, ο οποίος εμφανίζεται στην έκθεση ως διαγραμμένος.
Αποτελούσε μετρήσιμη υποχρέωση, όχι απλώς γενική υπόσχεση εκσυγχρονισμού, ώστε η χώρα να αποδείξει ότι είχε ολοκληρώσει συγκεκριμένο μέρος της ψηφιοποίησης προτού φτάσει στην τελική προθεσμία. Με τη διαγραφή του στόχου αφαιρέθηκε κι αυτή η ξεχωριστή απαίτηση απόδειξης της προόδου. Ο τελικός στόχος Τ95 παρέμεινε. Επομένως δεν καταργήθηκε το πρόγραμμα ούτε προκύπτει ότι σταμάτησε η ψηφιοποίηση. Αλλαξε όμως ο τρόπος με τον οποίο θα ελεγχόταν η πορεία της. Η ολοκλήρωση του πρώτου 30% έπαψε να αποτελεί αυτοτελή ενδιάμεση δέσμευση. Η τελική υποχρέωση διατηρήθηκε, αλλά ένα από τα σημεία στα οποία η Ελλάδα θα έπρεπε να αποδείξει τι είχε παραδώσει αφαιρέθηκε.
Επιβεβαίωση Documento
Η διαγραφή του ενδιάμεσου στόχου επιβεβαιώνει την έρευνα του Documento. Οπως αποκαλύψαμε τον Φεβρουάριο του 2026, από τα χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης που προορίζονταν για έργα του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης 601 εκατ. ευρώ δεν είχαν ακόμη απορροφηθεί.
Στην ψηφιοποίηση των πολεοδομικών αρχείων, για παράδειγμα, είχαν απορροφηθεί μόνο τα 91,5 εκατ. ευρώ από τα 229,6 εκατ. ευρώ του προϋπολογισμού. Το έργο αφορά την ψηφιακή οργάνωση εγγράφων που χρειάζονται για πολεοδομικές διαδικασίες και αδειοδοτήσεις, ώστε η αναζήτησή τους να γίνεται ευκολότερα και οι υποθέσεις να προχωρούν ταχύτερα. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν τις οικονομικές εκκρεμότητες του ψηφιακού μετασχηματισμού.
Το εύρημα των Ευρωπαίων ελεγκτών προσθέτει ένα ξεχωριστό ζήτημα, ειδικά για την ψηφιοποίηση των αρχείων: αφαιρέθηκε μια συγκεκριμένη ενδιάμεση απαίτηση για την πρόοδο των εργασιών. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει γιατί οι ανακοινώσεις χρηματοδότησης δεν αρκούν. Χρειάζεται να φαίνεται τι παραδόθηκε, πότε και με ποιο αποτέλεσμα για τις υπηρεσίες και τους πολίτες.
Οι προθεσμίες μετακινήθηκαν
Τέσσερις ελληνικές παρεμβάσεις για τη δημόσια διοίκηση πήραν περισσότερο χρόνο από όσο προέβλεπε ο αρχικός σχεδιασμός. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο καταγράφει ότι από τα 28 μέτρα που εξετάστηκαν με αρχικό ορίζοντα ολοκλήρωσης έως τον Δεκέμβριο του 2025, τέσσερα μεταφέρθηκαν σε μεταγενέστερες ημερομηνίες.
Σε μία περίπτωση η παράταση έφτασε έως τους έξι μήνες. Σε δύο ξεπέρασε το εξάμηνο και έφτασε έως τον χρόνο. Στην τέταρτη υπερέβη τους δώδεκα μήνες. Δηλαδή η χώρα εξασφάλισε πάνω από έναν επιπλέον χρόνο για μια παρέμβαση που είχε δεσμευτεί να ολοκληρώσει νωρίτερα. Στα υπόλοιπα 24 μέτρα οι προθεσμίες παρέμειναν ίδιες ή επισπεύστηκαν. Στις τέσσερις περιπτώσεις όμως οι αρχικές δεσμεύσεις αντικαταστάθηκαν από νέες ημερομηνίες. Το «δεν χάθηκε ούτε ευρώ» που προτάσσει η κυβέρνηση δεν απαντά στο αν παραδόθηκαν όσα είχαν υποσχεθεί στον χρόνο που είχε δεσμευτεί. Η διατήρηση της χρηματοδότησης και η έγκαιρη ολοκλήρωση των παρεμβάσεων είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Οταν οι προθεσμίες μεταφέρονται και ενδιάμεσοι στόχοι διαγράφονται, η επιτυχία δεν μπορεί να κρίνεται μόνο από τις εκταμιεύσεις. Πρέπει να κρίνεται και από το τι έφτασε τελικά βελτιώνοντας τις δημόσιες υπηρεσίες και εξυπηρετώντας τους πολίτες.
https://www.documentonews.gr/