Κάτι από διπλωματική οπερέτα θύμιζε η διαδικασία ενημέρωσης των πολιτικών αρχηγών από τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, για τις εξελίξεις γύρω από το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου και την πολυσυζητημένη γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα.
Ο λόγος είναι απλός, αλλά πολιτικά εξαιρετικά σοβαρός: Ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας κάλεσε τους αρχηγούς της αντιπολίτευσης να τους ενημερώσει για μια κρίσιμη διπλωματική κίνηση, χωρίς να μπορεί να τους παρουσιάσει το ίδιο το έγγραφο που βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης. Και δεν πρόκειται για κάποια δευτερεύουσα λεπτομέρεια. Η ακριβής διατύπωση της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης είναι καθοριστική για να αξιολογηθεί εάν η πρωτοβουλία του Παρισιού αποτελεί απλώς μια διπλωματική κίνηση διευκόλυνσης των ερευνών ή εάν δημιουργεί ένα νέο πολιτικό προηγούμενο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Χωρίς το πλήρες περιεχόμενο του εγγράφου, τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν μπορούν να διαμορφώσουν ολοκληρωμένη εικόνα για το τι ακριβώς συμφωνήθηκε, τι γνωστοποιήθηκε στην Τουρκία και ποιες ενδεχόμενες συνέπειες έχει αυτή η κίνηση.
Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών δεν διαθέτει αντίγραφο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης, καθώς πρόκειται για διπλωματική αλληλογραφία του Παρισιού με την Άγκυρα και το Κάιρο.
Η κυβερνητική εξήγηση είναι ότι η δημοσιοποίηση ενός εγγράφου που ανταλλάχθηκε μεταξύ τρίτων χωρών θα μπορούσε να προκαλέσει διπλωματικό πρόβλημα. Πρόκειται για επιχείρημα που έχει τη δική του θεσμική βάση, αλλά δεν απαντά στο ερώτημα πώς μπορεί να γίνει ουσιαστική ενημέρωση των πολιτικών αρχηγών χωρίς να έχουν πλήρη γνώση του επίμαχου κειμένου.
Άλλωστε, άλλο είναι η δημοσιοποίηση μιας διπλωματικής διακοίνωσης και άλλο η εμπιστευτική ενημέρωση των αρχηγών των κοινοβουλευτικών κομμάτων για το ακριβές περιεχόμενό της.
Το παράδοξο γίνεται ακόμη μεγαλύτερο από το γεγονός ότι η ελληνική κυβέρνηση εμφανίζεται να γνωρίζει το περιεχόμενο της γαλλικής πρωτοβουλίας, αλλά να μην έχει στη διάθεσή της το αυθεντικό έγγραφο ώστε να το θέσει υπόψη των πολιτικών δυνάμεων.
Έτσι, η ενημέρωση περιορίστηκε ουσιαστικά στην κυβερνητική περιγραφή μιας διπλωματικής κίνησης, την οποία οι συνομιλητές του υπουργού δεν είχαν τη δυνατότητα να ελέγξουν αυτοτελώς.
Οι κρίσιμες διατυπώσεις και ο κίνδυνος προηγουμένου
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον από τις πληροφορίες που δημοσίευσαν τα «ΝΕΑ» για το περιεχόμενο της γαλλικής διακοίνωσης. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το Παρίσι διευκρινίζει ότι η ενημέρωση της Τουρκίας δεν συνιστά αίτημα αδειοδότησης, ούτε αίτημα έκδοσης NAVTEX από την Άγκυρα. Αναφέρεται επίσης ότι η ενημέρωση έγινε για λόγους διπλωματικής αβροφροσύνης, χωρίς σχετική υποχρέωση.
Ωστόσο, υπάρχει και μία δεύτερη, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα πτυχή: Η Γαλλία φέρεται να διευκρινίζει ότι με τη συγκεκριμένη κίνηση δεν λαμβάνει θέση σε νομικά ζητήματα που αφορούν διαφιλονικούμενες θαλάσσιες περιοχές. Η διατύπωση αυτή μπορεί να ερμηνευθεί ως προσπάθεια του Παρισιού να διατηρήσει ουδέτερη στάση απέναντι στις διαφορές των κρατών της περιοχής. Δεν αποδεικνύει από μόνη της αναγνώριση τουρκικών αξιώσεων. Αφήνει, ωστόσο, ανοιχτό το ερώτημα εάν η διαδικασία της ενημέρωσης θα μπορούσε στο μέλλον να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα ως προηγούμενο.
Και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς η Τουρκία επιχειρεί διαχρονικά να εμφανίζεται ως παράγοντας που πρέπει να έχει λόγο στις έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές όπου προβάλλει διεκδικήσεις. Η τουρκική απάντηση στη γαλλική διακοίνωση, με την επίκληση της δικής της συγκατάθεσης, παρότι τέτοια συγκατάθεση δεν ζητήθηκε, δείχνει ακριβώς την προσπάθεια της Άγκυρας να αποκομίσει διπλωματικά οφέλη.
Ανδρουλάκης: Κίνδυνος αρνητικού πολιτικού προηγουμένου
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, μετά τη συνάντησή του με τον Γιώργο Γεραπετρίτη, επέμεινε στη σημασία της ολοκλήρωσης του έργου, υπογραμμίζοντας ότι πρέπει να προχωρήσει με απόλυτο σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και στα κυριαρχικά δικαιώματα Ελλάδας και Κύπρου.
Η ουσιαστικότερη επισήμανσή του αφορούσε τη γαλλική πρωτοβουλία. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ υποστήριξε ότι η ενημέρωση της Τουρκίας από τρίτο κράτος δεν προβλέπεται από το διεθνές δίκαιο και εγκυμονεί τον κίνδυνο δημιουργίας αρνητικού πολιτικού προηγουμένου.
Έθεσε, μάλιστα, το ερώτημα τι θα συμβαίνει στο εξής σε ανάλογα έργα ή θαλάσσιες επιστημονικές έρευνες στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, ζήτησε από την κυβέρνηση και την Ευρωπαϊκή Ένωση να εγγυηθούν την ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Κουτσούμπας: Μεγάλο παζάρι για τα κυριαρχικά δικαιώματα
Ακόμη πιο αιχμηρός εμφανίστηκε ο γενικός γραμματέας του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, ο οποίος υποστήριξε ότι οι εξελίξεις εντάσσονται σε ευρύτερους γεωπολιτικούς και οικονομικούς ανταγωνισμούς.
Κατά τον Δημήτρη Κουτσούμπα, η γαλλική διακοίνωση επιτρέπει στην Τουρκία να διεκδικεί δικαιοδοσία σε ελληνική ζώνη υφαλοκρηπίδας, ενώ προειδοποίησε ότι η κυβέρνηση δεν πρέπει να καλλιεργεί εφησυχασμό.
Ο γενικός γραμματέας του ΚΚΕ συνέδεσε, επίσης, την υπόθεση με τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα και τους ανταγωνισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο, εκτιμώντας ότι μπορούν να οδηγήσουν σε περαιτέρω εντάσεις.
Βελόπουλος: Απείχε καταγγέλλοντας φιάσκο
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος, επέλεξε να μην προσέλθει στη συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών.
Χαρακτήρισε τη διαδικασία «προαναγγελθέν φιάσκο», υποστηρίζοντας ότι δεν είχε νόημα να συμμετάσχει σε ενημέρωση κατά την οποία δεν θα μπορούσε να διαβάσει την ίδια τη γαλλική ρηματική διακοίνωση. Κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιχείρησε να περιορίσει την ενημέρωση σε ένα περίγραμμα του εγγράφου, χωρίς να παρέχει στα κόμματα τη δυνατότητα ουσιαστικής αξιολόγησης των χειρισμών της.
Ο κ. Γεραπετρίτης ενημέρωσε επίσης την πρόεδρο της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωή Κωνσταντοπούλου, και την Ρένα Δούρου, επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ.
Το καλώδιο προχωρά, τα ερωτήματα παραμένουν
Την ίδια ώρα, το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo συνεχίζει τις εργασίες του για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, με την παρουσία ελληνικής και τουρκικής φρεγάτας στην ευρύτερη περιοχή των ερευνών.
Η κυβέρνηση επιμένει ότι το έργο προχωρά κανονικά και ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να ανεχθεί παρεμβάσεις της Τουρκίας.
Αυτή είναι ασφαλώς η θετική πλευρά των εξελίξεων. Η επανέναρξη των ερευνών, έπειτα από τις προηγούμενες καθυστερήσεις και την εμπειρία της Κάσου το 2024, αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα.
Όμως η πραγματική επιτυχία δεν θα κριθεί μόνο από το εάν το πλοίο πραγματοποιεί τις έρευνές του, αλλά και από το εάν αυτές θα ολοκληρωθούν χωρίς να δημιουργηθούν νέα πολιτικά ή διπλωματικά προηγούμενα υπέρ των τουρκικών αξιώσεων.
Και εδώ ακριβώς επιστρέφει το ζήτημα της ενημέρωσης των πολιτικών αρχηγών.
Η κυβέρνηση είχε κάθε λόγο να επιδιώξει συνεννόηση με την αντιπολίτευση σε ένα τόσο σοβαρό θέμα. Η συνεννόηση, όμως, προϋποθέτει ουσιαστική γνώση των δεδομένων και όχι απλώς εμπιστοσύνη στις διαβεβαιώσεις του υπουργού Εξωτερικών.
Διαφορετικά, η ενημέρωση κινδυνεύει να εκληφθεί περισσότερο ως επικοινωνιακή διαχείριση των αντιδράσεων παρά ως ουσιαστική θεσμική διαδικασία.
Και το ερώτημα παραμένει: Πώς μπορούν οι πολιτικοί αρχηγοί να αξιολογήσουν τις συνέπειες μιας διπλωματικής κίνησης, όταν δεν έχουν δει το κείμενο που τις καθορίζει;
https://www.topontiki.gr/