Πίσω από τα ρεκόρ των πωλήσεων και των ναύλων, η ελληνική ναυτιλία ζει με έναν διπλό φόβο. Αν η σύγκρουση στο Ορμούζ κρατήσει χρόνια, όπως εξετάζει η Poten, τα πληρώματα θα συνεχίσουν να κινδυνεύουν, τα ασφάλιστρα θα μένουν στα ύψη και τα φορτία του Κόλπου θα λιγοστεύουν. Αν.. έρθει ειρήνη, οι ναύλοι θα πέσουν ακριβώς τη στιγμή που αρχίζουν να βγαίνουν από τα ναυπηγεία εκατοντάδες νέα δεξαμενόπλοια. Η συντριβή του Τραμπ και η πίεση των Δημοκρατικών για τερματισμό του πολέμου προσθέτουν ακόμη μία άγνωστη στην εξίσωση.
Η ΠΥΘΙΑ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ
Αναγνώστριες και αναγνώστες μου. Συντρόφισσες και σύντροφοι.
Αν περάσετε αυτές τις ημέρες από τα ναυτιλιακά γραφεία της Ακτής Μιαούλη και του Νέου Φαλήρου, θα δείτε χαμόγελα στους διαδρόμους. Αν κοιτάξετε λίγο πιο προσεκτικά, θα δείτε και κάτι άλλο: ανθρώπους που ελέγχουν το κινητό τους πολύ πιο συχνά απ’ όσο θα ήθελαν, που ξυπνούν μέσα στη νύχτα για να διαβάσουν τις προειδοποιήσεις από τον Κόλπο και που κοιτάζουν τα νούμερα του βιβλίου παραγγελιών με την ανησυχία κάποιου που έχει ζήσει ξανά αυτό το έργο. Γιατί η ελληνική ναυτιλία έχει μνήμη. Θυμάται το 2008, όταν η ευφορία των ναύλων έγινε μέσα σε λίγους μήνες εφιάλτης με τράπεζες που ζητούσαν πίσω τα δάνεια και πλοία που πουλιούνταν για σκραπ. Ο φετινός πλούτος, με τα 5,18 δισ. δολάρια από πωλήσεις τάνκερ μέσα σε οκτώ μήνες, δεν έχει διώξει τον φόβο. Τον έχει φουσκώσει. Όσο πιο ψηλά ανεβαίνεις, τόσο πιο δυνατή ακούγεται η πτώση. Και οι παλιοί του Πειραιά το ξέρουν καλύτερα από οποιονδήποτε αναλυτή.
Ο φόβος έχει και κάτι παράδοξο. Οι Έλληνες εφοπλιστές φοβούνται τον πόλεμο, για τα πληρώματά τους, για τα πλοία τους, για τα ασφάλιστρα που τους τρώνε τα κέρδη. Τρέμουν όμως εξίσου την ειρήνη. Η μέρα που το Ορμούζ θα ανοίξει κανονικά είναι η μέρα που οι ναύλοι μπορεί να πέσουν από τον ουρανό στη γη, την ώρα που τα ναυπηγεία της Κίνας και της Κορέας θα ετοιμάζονται να παραδώσουν τα καινούργια πλοία που παρήγγειλαν όλοι μαζί, την ίδια περίοδο, με την ίδια αισιοδοξία. Η ναυτιλία βρίσκεται σήμερα παγιδευμένη ανάμεσα σε δύο σενάρια, και κανένα από τα δύο δεν την αφήνει να κοιμηθεί ήσυχη. Η συντριβή του Τραμπ στις αμερικανικές εκλογές, με τους Δημοκρατικούς να ζητούν το τέλος του πολέμου, έκανε τις αγρύπνιες ακόμη πιο συχνές.
Το σενάριο «ούτε ειρήνη ούτε πόλεμος»
Η Poten & Partners, μία από τις πιο σοβαρές ναυλομεσιτικές του κόσμου, έγραψε ό,τι πολλοί σκέφτονταν και λίγοι τολμούσαν να πουν δημόσια. Στην ανάλυσή της με τίτλο «Neither Peace Nor War» εξετάζει το ενδεχόμενο η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν να συνεχιστεί για χρόνια, χωρίς οριστική λύση, με περιοδικές επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων, κυρώσεις που δεν αίρονται και διαπραγματεύσεις που κάνουν κύκλους. Ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων έχει ουσιαστικά σταματήσει τις εξαγωγές αργού της Τεχεράνης. Η Τεχεράνη απαντά ότι το Ορμούζ δεν θα ανοίξει ελεύθερα αν δεν αρθεί ο αποκλεισμός. Η Poten θεωρεί ότι οι ναύλοι θα μπορούσαν να μείνουν ψηλά σε ένα τέτοιο σενάριο, αφού οι επιχειρησιακές δυσκολίες, το πρόσθετο κόστος και τα ασφάλιστρα δεν φεύγουν. Αυτό που κρατά ψηλά τους ναύλους είναι όμως το ίδιο που κάνει τη ζωή στη γέφυρα εφιάλτη. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός έχει επιβεβαιώσει 129 περιστατικά κατά εμπορικών πλοίων από την αρχή του πολέμου, με 24 νεκρούς ναυτικούς. Τον Οκτώβριο ο γενικός του γραμματέας μιλούσε για περίπου 6.000 ναυτικούς εγκλωβισμένους στην περιοχή. Κανένας ισολογισμός δεν μπορεί να γράψει αυτό το κόστος, αλλά κάθε εφοπλιστής ξέρει ότι μια βυθισμένη γέφυρα με νεκρούς πάνω της είναι η χειρότερη είδηση που μπορεί να λάβει στη ζωή του.
Ασφάλιστρα που τρώνε τα κέρδη
Ο δεύτερος φόβος έχει μορφή τιμολογίου και έρχεται από το Λονδίνο. Πριν από τον πόλεμο, η ασφάλιση πολεμικού κινδύνου για ένα πέρασμα από τον Κόλπο κόστιζε περίπου 0,25% της αξίας του πλοίου. Τον Οκτώβριο οι μεσίτες ασφαλίσεων μιλούσαν στους Financial Times για 6% έως 10% της αξίας του σκάφους για ένα μόνο ταξίδι. Για ένα σύγχρονο VLCC αυτό μεταφράζεται σε ποσά που φτάνουν έως και τα 20 εκατ. δολάρια ανά διέλευση, ενώ τα συμβόλαια κάλυψης διαρκούν επτά ημέρες και επανατιμολογούνται κάθε εικοσιτετράωρο. Ένα μεγάλο μέρος του κόστους μετακυλίεται στους ναυλωτές, όμως η αβεβαιότητα μένει στους πλοιοκτήτες. Κάθε νέα επίθεση μπορεί να ανεβάσει τα ασφάλιστρα από τη μια μέρα στην άλλη, να κάνει τους ασφαλιστές να αρνηθούν κάλυψη και να αφήσει ένα πλοίο αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων αγκυροβολημένο στο πουθενά, να περιμένει. Η ναυτιλία είναι συνηθισμένη στο ρίσκο. Δεν είναι συνηθισμένη να μη μπορεί να το τιμολογήσει.
Η ειρήνη που μπορεί να κοστίσει ακριβά
Και τώρα στον μεγάλο φόβο, εκείνον που κανείς δεν λέει δυνατά σε δημόσιες εκδηλώσεις. Σύμφωνα με τη Veson, τα VLCC που έχουν παραγγελθεί αντιστοιχούν πλέον στο 38% του στόλου που ταξιδεύει σήμερα, από 15% πριν από έναν χρόνο. Οι παραγγελίες για νέα υπερδεξαμενόπλοια έσπασαν φέτος το ρεκόρ του 2008. Στα Ποσειδώνια του Ιουνίου, η πιθανότητα να γεννήσει το σημερινό μπουμ την επόμενη κρίση ήταν το θέμα που επανερχόταν σε κάθε πηγαδάκι. Ναυλομεσίτης της Fearnleys έλεγε ότι η εικόνα θυμίζει έντονα το 2008. Κατά τα δημοσιεύματα, ο Γιώργος Οικονόμου προειδοποιούσε ότι, αν η κατάσταση συνεχιστεί, θα αποβεί επιζήμια για τα δεξαμενόπλοια. Η BIMCO βλέπει την προσφορά δεξαμενόπλοιων αργού να αυξάνεται κατά 5–6% το 2027. Για το ίδιο έτος, τα στοιχεία της Clarksons έδειχναν περίπου 62 VLCC, 56 Suezmax και 88 Aframax προγραμματισμένα για παράδοση. Αν το Ορμούζ ανοίξει, τα φορτία του Κόλπου θα επιστρέψουν στις κανονικές διαδρομές, οι μεταφορτώσεις στον Κόλπο του Ομάν θα σταματήσουν και εκατοντάδες πλοία που σήμερα δεσμεύονται σε αναποτελεσματικές διαδρομές θα βγουν ξανά στην αγορά. Αυτό ακριβώς θα συμβεί την ώρα που θα έρχονται και τα καινούργια. Ο φόβος του Πειραιά είναι ότι η ειρήνη και το κύμα των παραδόσεων θα φτάσουν την ίδια στιγμή. Όποιος έχει παραγγείλει πλοία στις σημερινές τιμές θα τα παραλάβει σε μια αγορά που μπορεί να μην τα χρειάζεται.
Και αν ο πόλεμος κρατήσει πολύ;
Ούτε όμως το αντίθετο σενάριο είναι ροδαλό, και αυτό είναι που κάνει τον φόβο ακόμη πιο βαθύ. Η BIMCO εκτιμά ότι, αν η αναστάτωση στο Ορμούζ συνεχιστεί και το 2027, η ζήτηση για δεξαμενόπλοια αργού θα μπορούσε να πέσει κατά 11–13% φέτος και κατά 8,5–10,5% του χρόνου. Οι μειωμένες εξαγωγές του Κόλπου και η καταστροφή ζήτησης θα υπερκεράσουν τελικά τα οφέλη από τις μεγαλύτερες αποστάσεις. Η Rystad Energy υπολογίζει ότι οι παγκόσμιοι εισαγωγείς LNG θα αγοράσουν φέτος 60,7 εκατ. τόνους λιγότερους, πληρώνοντας τουλάχιστον 39 δισ. δολάρια περισσότερα. Η Ευρώπη θα πληρώσει τουλάχιστον 12 δισ. επιπλέον, ενώ η ζήτησή της πέφτει κατά 24 εκατ. τόνους. Όταν η ενέργεια ακριβαίνει τόσο, οι οικονομίες φρενάρουν, και όταν οι οικονομίες φρενάρουν, τα πλοία μένουν άδεια. Ο πόλεμος, δηλαδή, φουσκώνει σήμερα τους ναύλους, αλλά μπορεί αύριο να στραγγίξει το εμπόριο που τους τροφοδοτεί. Ο εφοπλιστής που κερδίζει από την κρίση γνωρίζει ότι μια κρίση που κρατά υπερβολικά πολύ καταλήγει να τρώει τα παιδιά της.
Η Ουάσιγκτον, η κάλπη και το ρολόι που χτυπά
Η Poten σημείωνε, πριν από την αμερικανική κάλπη, ότι οι επόμενες κινήσεις του Τραμπ ίσως επηρεαστούν από τις ενδιάμεσες εκλογές, χωρίς να μπορεί κανείς να προβλέψει προς ποια κατεύθυνση. Η κάλπη μίλησε. Οι Δημοκρατικοί πήραν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου και ζητούν δημόσια το τέλος του πολέμου με το Ιράν. Για τον Πειραιά αυτό ακούγεται ταυτόχρονα σαν καλό και σαν κακό νέο. Καλό, γιατί μια αποκλιμάκωση θα σταματούσε τις επιθέσεις και θα έσωζε ζωές ναυτικών. Κακό, γιατί η ίδια αποκλιμάκωση θα μπορούσε να πυροδοτήσει τη διόρθωση που όλοι φοβούνται. Οι αναλυτές της Kpler μετατόπισαν ήδη τον Οκτώβριο το βασικό τους σενάριο: δεν περιμένουν πια διπλωματική λύση στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2027, αλλά μια «διαχειριζόμενη ομαλοποίηση» των ροών. Άλλοι αναλυτές βλέπουν τους ναύλους να υποχωρούν σταδιακά από το τέλος της χρονιάς. Κανείς δεν ξέρει πότε ακριβώς θα γυρίσει ο τροχός. Όλοι ξέρουν ότι θα γυρίσει.
Οι πιο έμπειροι Έλληνες εφοπλιστές φαίνεται να έχουν ήδη διαλέξει στρατηγική: πουλάνε τα παλιά πλοία στην κορυφή, κλειδώνουν κέρδη, κρατούν μετρητά και περιμένουν. Ο φόβος τους δεν είναι ότι θα χάσουν τα φετινά κέρδη. Αυτά έχουν ήδη μπει στο ταμείο. Είναι ότι κάποιοι, μεθυσμένοι από την ευφορία, θα επαναλάβουν τα λάθη του 2008 και θα παρασύρουν μαζί τους ολόκληρη την αγορά. Εγώ, αναγνώστριες και αναγνώστες μου, θα κρατήσω μια φράση που ακούγεται συχνά στα ναυτιλιακά γραφεία, πάντα χαμηλόφωνα: στη ναυτιλία δεν σε καταστρέφει η κακή χρονιά, σε καταστρέφει η αμέσως επόμενη από την καλύτερη. Και η φετινή ήταν, για πολλούς, η καλύτερη που έχουν ζήσει.
https://periodista.gr/