Στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) παραπέμπεται το ζήτημα της συνταγματικότητας της διατήρησης της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης 2% για την καταπολέμηση της ανεργίας, η οποία παρακρατείται από τις αποδοχές των εργαζομένων στον δημόσιο τομέα από το 2011.
Η υπόθεση έφτασε στη Δικαιοσύνη έπειτα από προσφυγή δικαστικού λειτουργού, ο οποίος αμφισβήτησε την παρακράτηση της εισφοράς 2% από τις αποδοχές του για τον Ιούνιο του 2025. Συγκεκριμένα, ζήτησε την ακύρωση της σχετικής υπηρεσιακής βεβαίωσης του Τμήματος Μισθοδοσίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης και του μηνιαίου εκκαθαριστικού σημειώματος της Ενιαίας Αρχής Πληρωμής, κατά το μέρος που αφορούσαν τον υπολογισμό και την παρακράτηση της συγκεκριμένης εισφοράς.
Με την απόφαση Α771/2026, το Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά διατυπώνει τρία προδικαστικά ερωτήματα προς το Συμβούλιο της Επικρατείας, ζητώντας να διευκρινιστούν τόσο η συνταγματικότητα της διατήρησης της εισφοράς όσο και η δικαστική διαδικασία μέσω της οποίας μπορούν οι εργαζόμενοι να αμφισβητήσουν την παρακράτησή της.
Γιατί αμφισβητείται η εισφορά 2%
Η ειδική εισφορά αλληλεγγύης για την καταπολέμηση της ανεργίας θεσπίστηκε με το άρθρο 38 παρ. 2 περ. α΄ του νόμου 3986/2011, σε μια περίοδο ιδιαίτερα δυσχερούς δημοσιονομικής κατάστασης. Προβλέπει υποχρεωτική παρακράτηση 2% από τις αποδοχές των εργαζομένων του δημόσιου τομέα που υπάγονται στη σχετική ρύθμιση, με σκοπό την αντιμετώπιση της ανεργίας.
Ο δικαστικός λειτουργός που προσέφυγε υποστήριξε ότι οι λόγοι που οδήγησαν στη θέσπιση της εισφοράς έχουν πλέον εκλείψει και ότι η συνέχιση της επιβολής της παραβιάζει συνταγματικές διατάξεις.
Ειδικότερα, επικαλέστηκε τις αρχές της ισότητας, της φορολογικής ισότητας και της αναλογικότητας, καθώς και την προστασία της περιουσίας που κατοχυρώνεται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Το βασικό ζήτημα που τίθεται είναι κατά πόσο μπορεί να εξακολουθεί να επιβάλλεται μια οικονομική επιβάρυνση, η οποία θεσπίστηκε υπό συγκεκριμένες δημοσιονομικές συνθήκες, αποκλειστικά σε εργαζομένους του δημόσιου τομέα.
Η εισφορά χαρακτηρίζεται φόρος
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο νομικός χαρακτηρισμός της εισφοράς ως φόρου. Σύμφωνα με το σκεπτικό που παρατίθεται στην απόφαση, πρόκειται για οριστική χρηματική παροχή προς το κράτος, η οποία έχει υποχρεωτικό χαρακτήρα, δεν συνδέεται με την παροχή ειδικού ανταλλάγματος στον εργαζόμενο και αποσκοπεί στην εξυπηρέτηση γενικότερου κρατικού σκοπού.
Επιπλέον, τα ποσά που παρακρατούνται εισπράττονται ως έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού. Επομένως, η εισφορά αντιμετωπίζεται ως φορολογική επιβάρυνση και όχι ως ανταποδοτική ασφαλιστική εισφορά.
Ο χαρακτηρισμός αυτός έχει σημασία για την εξέταση της συμβατότητας του μέτρου με τις συνταγματικές διατάξεις που αφορούν την ισότητα των πολιτών και την κατανομή των φορολογικών βαρών.
Τα τρία κρίσιμα ερωτήματα προς το ΣτΕ
Το πρώτο ερώτημα αφορά το κατάλληλο ένδικο βοήθημα που μπορεί να χρησιμοποιήσει ένας εργαζόμενος προκειμένου να αμφισβητήσει την επιβολή της εισφοράς και να διεκδικήσει ποσά που θεωρεί ότι παρακρατήθηκαν παράνομα. Το ΣτΕ καλείται να διευκρινίσει εάν η σχετική αξίωση πρέπει να ασκηθεί με αγωγή ή με προσφυγή.
Το δεύτερο ερώτημα συνδέεται με τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί. Εξετάζεται εάν η αμφισβήτηση πρέπει να στραφεί κατά της μισθολογικής κατάστασης του εργαζομένου, του μηνιαίου εκκαθαριστικού σημειώματος της Ενιαίας Αρχής Πληρωμής ή άλλης διοικητικής πράξης. Παράλληλα, τίθεται το ζήτημα εάν απαιτείται η τήρηση φορολογικής διαδικασίας, με την υποβολή τροποποιητικής δήλωσης ή δήλωσης με επιφύλαξη και την ενδεχόμενη άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής.
Το τρίτο και σημαντικότερο ερώτημα αφορά ευθέως τη συνταγματικότητα της διατήρησης της εισφοράς. Το Συμβούλιο της Επικρατείας καλείται να κρίνει εάν η συνέχιση της παρακράτησης κατά τον Ιούνιο του 2025 είναι συμβατή με το άρθρο 4 παρ. 1 και 5 του Συντάγματος, το οποίο κατοχυρώνει την ισότητα και τη συμμετοχή των πολιτών στα δημόσια βάρη ανάλογα με τις δυνάμεις τους, καθώς και με την προστασία της περιουσίας που προβλέπει η ΕΣΔΑ, σε συνδυασμό με την αρχή της αναλογικότητας.
Αναλυτικά η απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά
Προσφυγή Δικαστικού λειτουργού για την ακύρωση
1) της υπηρεσιακής βεβαίωσης περιόδου Ιουνίου 2025 του Τμήματος Μισθοδοσίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης
και 2) του μηνιαίου εκκαθαριστικού σημειώματος μισθοδοσίας Ιουνίου 2025 της Ενιαίας Αρχής Πληρωμής, κατά το μέρος αυτών με τα οποία «υπολογίσθηκε-παρακρατήθηκε-επιβλήθηκε», κατά την πληρωμή της τακτικής μισθοδοσίας και των λοιπών πρόσθετων αμοιβών και αποζημιώσεων του κατά την ανωτέρω περίοδο, η ειδική εισφορά αλληλεγγύης για την καταπολέμηση της ανεργίας του άρθρου 38 παρ. 2 περ. α΄ του ν.3986/2011 (Α΄ 152), ποσοστού 2%- Παθητική νομιμοποίηση αποκλειστικά του Ελληνικού Δημοσίου εφόσον η εκδούσα το εκκαθαριστικό σημείωμα Ενιαία Αρχή Πληρωμής, αποτελεί οργανική μονάδα επιπέδου Διεύθυνσης του Υπουργείου Οικονομικών- Θέσπιση ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης εισπραττόμενης ως εσόδου του κρατικού προϋπολογισμού, με σκοπό την καταπολέμηση της ανεργίας σε συνθήκες δυσχερούς δημοσιονομικής κατάστασης- Οριστική χρηματική παροχή προς το κράτος, με υποχρεωτικό χαρακτήρα και χωρίς ειδικό αντάλλαγμα, προς εξυπηρέτηση γενικότερου κρατικού σκοπού, η οποία συνιστά φόρο- Προβαλλόμενοι λόγοι περί μη νομιμότητας των προσβαλλόμενων πράξεων, καθ’ ό μέρος αφορούν την προβλεπόμενη στο άρθρο 38 παρ. 2 παρ. α΄ του ν. 3986/2011 κράτηση, διότι έχουν εκλείψει οι λόγοι θέσπισής της, ενώ η συνέχιση της επιβολής της αντίκειται στις διατάξεις των άρθρων 4 και 25 παρ. 1 του Συντάγματος και στο άρθρο 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Ε.Σ.Δ.Α.), σε συνδυασμό με την αρχή της αναλογικότητας- Η διατήρηση, κατά τον κρίσιμο χρόνο (Ιούνιος 2025), της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης για την καταπολέμηση της ανεργίας αποκλειστικά στους εργαζόμενους του δημόσιου τομέα, έχει συνέπειες για ευρύτερο κύκλο προσώπων-
Το Δικαστήριο διατυπώνει στο Συμβούλιο της Επικρατείας τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα: 1. Ποιο αποτελεί το κατά νόμο ένδικο βοήθημα για την ικανοποίηση αξιώσεων του φορολογουμένου, προερχόμενων από μη νόμιμη επιβολή ή αχρεώστητη καταβολή της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης για την καταπολέμηση της ανεργίας του άρθρου 38 παρ. 2 περ. α΄ του ν.3986/2011, δεδομένου του τρόπου προσδιορισμού και είσπραξής της; 2. Α) Σε περίπτωση που γίνει δεκτό ότι το κατά νόμο ένδικο βοήθημα για την παροχή δικαστικής προστασίας έναντι της ένδικης εισφοράς είναι η αγωγή, σε ποιας διοικητικής πράξης την παρανομία οφείλει να θεμελιωθεί η αξίωση αποκατάστασης του ενάγοντος: στην οικεία μισθολογική κατάσταση του μισθοδοτούμενου, στο μηνιαίο εκκαθαριστικό σημείωμα που εκδίδεται από την Ε.Α.Π. ή σε τυχόν άλλη πράξη; Β) Σε περίπτωση που γίνει δεκτό ότι το κατά νόμο ένδικο βοήθημα για την παροχή δικαστικής προστασίας έναντι της ένδικης εισφοράς είναι η προσφυγή, με ποιες δικονομικές οδούς παρίσταται επιτρεπτή, εναλλακτικά ή αποκλειστικά, η αμφισβήτηση της επιβολής της; Ειδικότερα, η αμφισβήτηση της ένδικης επιβάρυνσης δύναται να επιδιωχθεί από τον μισθοδοτούμενο: α) με την άσκηση – κατά τις πάγιες διατάξεις ή κατά τα οριζόμενα για τις φορολογικές διαφορές – προσφυγής κατά το άρθρο 63 του Κ.Δ.Δ. κατά της οικείας μισθολογικής κατάστασης του μισθοδοτούμενου ή του εκδιδομένου από την Ε.Α.Π. μηνιαίου εκκαθαριστικού σημειώματος ή β) i) με την τήρηση της διαδικασίας που προβλέπεται στον Κ.Φ.Δ., η οποία εκκινεί με την υποβολή τροποποιητικής φορολογικής δήλωσης ή φορολογικής δήλωσης επιφύλαξης (άρθρα 23 και 24 Κ.Φ.Δ.), συνεχίζεται με την άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής (άρθρο 72 Κ.Φ.Δ.) κατά της τυχόν απόρριψης των ανωτέρω δηλώσεων και τελειούται με την άσκηση (φορολογικής) προσφυγής του Κ.Δ.Δ., στρεφόμενης κατά της απόφασης της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών ή της σιωπηρής απόρριψης της ενδικοφανούς προσφυγής από την τελευταία ή ii) με την άσκηση ευθέως προσφυγής, κατά το άρθρο 63 του Κ.Δ.Δ., ενώπιον του αρμοδίου διοικητικού δικαστηρίου, με αίτημα τη μερική ανάκληση της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος λόγω νομικής πλάνης; 3. H διατήρηση κατά τον ένδικο χρόνο (6ος/2025) της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης για την καταπολέμηση της ανεργίας του άρθρου 38 παρ. 2 περ. α΄ του ν. 3986/2011 είναι σύμφωνη με το άρθρο 4 παρ. 1 και 5 του Συντάγματος και το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, ερμηνευόμενα σε συνδυασμό με την αρχή της αναλογικότητας;
https://www.aftodioikisi.gr/