Η ιστορία, το σημερινό κουίζ που θα διηγηθώ σήμερα αγαπημένοι μου αναγνώστες, είναι εξαιρετικά διδακτική σε πολλαπλά επίπεδα. Τόσο για λόγους ιστορικούς όσο και ουσιαστικούς. Η ιστορία σχετίζεται με την πρόσφατη απονομή, φαινόμενο μάλλον υπερβολικά σύνηθες επί υπουργίας Νίκου Δένδια, του Εφέδρου Αξιωματικού βαθμού Αρχιπλοιάρχου επί τιμή, σε δύο υψηλόβαθμους πολιτικούς αξιωματούχους του υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Τον Γενικό Γραμματέα Αντώνη Οικονόμου και τον Αντιπρόεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους Διονύσιο Κολοβό.
Σύμφωνα με αναφορές σε μέσα ενημέρωσης, η απονομή του βαθμού στον Γενικό Γραμματέα, αφορά την υπόθεση των υποβρυχίων Τύπου 214 («Παπανικολής»). «Τις πρώτες ημέρες του Ιουλίου 2012 που πήγαμε στο υπουργείο ήρθε αμέσως η εταιρεία του SAFA και μας ζήτησαν 150 εκατομμύρια για να τελειώσουν οι εργασίες και να ολοκληρωθεί η διαδικασία για τα 4 υποβρύχια. Θυμίζω ότι το υπόλοιπο συμβατικό επίσημο χρέος στους Γερμανούς και στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά ήταν μόνο 75 εκατομμύρια. Η άλλη πλευρά ισχυριζόταν συνέχεια ότι τα χρήματα ήταν παραπάνω και για να τελειώσουν ζητούσαν τα διπλάσια. Κάποια στιγμή έφτασαν και στα 300 (!) εκατομμύρια με το πρόσχημα ότι έπρεπε να γίνουν πολλές νέες εργασίες. Ευτυχώς, το Πολεμικό Ναυτικό τα αντέκρουσε υπεύθυνα!», αναφέρεται χαρακτηριστικά σε δημοσίευμα.
Προς το παρόν δεν θα ασχοληθούμε με λεπτομέρειες του συγκεκριμένου ζητήματος, όπως π.χ. τα 315.900.000 ευρώ που με βάση τα Φύλλα της Εφημερίδας της Κυβέρνησης (ΦΕΚ) κατέβαλλε το Ελληνικό Δημόσιο για το πρόγραμμα των υποβρυχίων μέχρι και τις 31 Δεκεμβρίου 2022, την ανυπαρξία εγγυήσεων από την TKMS, κ.α., αλλά θα πραγματοποιήσουμε μία σύντομη ιστορική αναδρομή.
Στις 15 Οκτωβρίου 2004, υποβλήθηκε στον Γεώργιο Ζορμπά, τον τότε Γενικό Γραμματέα της Γενικής Γραμματείας Οικονομικού Σχεδιασμού & Αμυντικών Επενδύσεων (ΓΓΟΣΑΕ, προγόνου της σημερινής ΓΔΑΕΕ), η υπηρεσιακή αναφορά του Κυριάκου Σαμπάνη, Στρατιωτικού Δικαστή Α’, προέδρου της Ομάδας Επαναδιαπραγμάτευσης (ΟΕ) της Κύριας Σύμβασης Προμήθειας 016A/03 και της συνδεδεμένης με αυτή Σύμβασης Αντισταθμιστικών Ωφελημάτων (ΣΑΩ) 13/03. Οι δύο συμβάσεις αφορούσαν την προμήθεια του Νέου Άρματος Νέας Τεχνολογίας (ΝΑΣΤ) Leopard 2HEL, με αντισυμβαλλόμενο τη γερμανική εταιρία Krauss-Maffei Wegmann (KMW, νυν KNDS Deutschland).
Σκοπός της διαδικασίας επαναδιαπραγμάτευσης, που είχε αρχίσει με εντολή του τότε υπουργού Εθνικής Άμυνας Σπήλιου Σπηλιωτόπουλου ήταν: «H εξασφάλιση των συμφερόντων του Ελληνικού Δημοσίου θέτοντας υπόψη της εταιρείας KMW τα σημεία της κυρίας συμβάσεως 0016A/03 ‘Προμήθεια 170 ΝΑΣΤ LEO2HEL’ καθώς και αυτής των αντισταθμιστικών ωφελημάτων Α.Ω. 13/2003, όπως αυτά επισημάνθηκαν από τον έλεγχο των συμβάσεων, βάσει απαιτήσεων του χρήστη, το εκδοθέν RFI και τελικά τις υπογραφείσες συμβάσεις».
Όπως αναφέρεται στο πρακτικό, «το Ελληνικό Δημόσιο, στα πλαίσια της νέας πολιτικής του για την μεγιστοποίηση των ωφελημάτων από όλες τις υπογραφείσες συμβάσεις Εξοπλιστικών Προγραμμάτων, θεωρεί ότι ζημιώθηκε από την εφαρμογή των σημείων αυτών και κάλεσε την εταιρεία σε επαναδιαπραγμάτευση ώστε να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή διασφάλιση των συμφερόντων του». Ποιο ήταν το αποτέλεσμα της επαναδιαπραγμάτευσης;
Με βάση το πρακτικό η γερμανική εταιρία:
>παρείχε επιπλέον πιστώσεις Α.Ω. ύψους 100 εκατ. ευρώ στην ήδη υπογραφείσα ΣΑΩ 13/03.
>προσέφερε στο 304 Προκεχωρημένο Εργοστάσιο Βάσης (304 ΠΕΒ) ειδικό εξοπλισμό ελέγχου 4ου και 5ου κλιμακίου συντήρησης καθώς και τεχνογνωσία για τα άρματα LEO2 συνολικής πίστωσης Α.Ω. ύψους 50 εκατ. ευρώ και επιπρόσθετη πίστωση ύψους 50 εκατ. ευρώ, τα οποία
>δεσμεύθηκε ότι σε περίπτωση που θα υλοποιούνταν η προμήθεια των 183 αρμάτων μάχης Leopard 2A4 της «ενδιάμεσης λύσης», η γερμανική πλευρά θα παραχωρούσε άνευ κόστους 150 άρματα μάχης Leopard 1A5 ως αντισταθμιστικά οφέλη. Όπως και έγινε περίπου 11 μήνες αργότερα όταν στις 3 Αυγούστου 2005 υπεγράφη η διακρατική συμφωνία Ελλάδας – Γερμανίας για την «ενδιάμεση λύση». Διακρατική κυριολεκτικά και όχι όπως σήμερα που ο όρος χρησιμοποιείται ως μανδύας για συμβάσεις πληρεξουσίου (mandate contract) που αποτελούν απευθείας αναθέσεις.
Για να δώσουμε και την οικονομική διάσταση του έργου της ΟΕ. Για τα μεν ΑΩ τα αναφερόμενα ποσά, συνολικά 200 εκατ. ευρώ, αφορούν πιστωτική αξία (η ονομαστική εξαρτάται από τον κατά περίπτωση συντελεστή σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Οδηγίες των Α.Ω.), ενώ η τρέχουσα αξία των αρμάτων Leopard 1A5 είναι 150 εκατ. ευρώ, δηλαδή 1 εκατ. ευρώ έκαστο. Αυτή σύμφωνα με πληροφορίες, είναι η αξία που προτίθεται να ζητήσει το υπουργείο Εθνικής Άμυνας από φιλική, για την ακρίβεια αδελφική χώρα, για την πώληση αριθμού αρμάτων του τύπου. Υπενθυμίζεται, ότι όπως είχε αποκαλύψει το DP 107 Leopard 1A5 προς το παρόν αναμένουν τη μοίρα τους στον Αυλώνα στο Κέντρο Εκπαίδευσης Τεθωρακισμένων (ΚΕΤΘ).
Οπότε αυθόρμητα δημιουργείται το ερώτημα, πρακτικά πρόβλημα απλής μεθόδου των τριών. Εάν η πρόσφατη απονομή του Εφέδρου Αξιωματικού βαθμού Αρχιπλοιάρχου επί τιμή έγινε για κατά δήλωση ποσό 75 εκατ. ευρώ τι βαθμός επί τιμή θα έπρεπε να απονεμηθεί για ποσό τουλάχιστον υπερδιπλάσιο; Το ερώτημα είναι φυσικά ρητορικό.
Η ΟΕ ολοκλήρωσε αθόρυβα το έργο της και τα μέλη της, όλοι τους ένστολοι, αφού έπραξαν το καθήκον τους συνέχισαν την επαγγελματική τους πορεία. Στην πάροδο του χρόνου κάποιοι αποστρατεύθηκαν εκουσίως, κάποιοι ακουσίως (σε μία τουλάχιστον περίπτωση πολύ νωρίτερα από ότι ήταν κατά γενική ομολογία το αναμενόμενο), ενώ ένα από τα μέλη της επιτροπής διώχθηκε ποινικά για να αθωωθεί πανηγυρικά στο πρωτόδικο δικαστήριο.