Για χρόνια η ψηφιοποίηση του ελληνικού Δημοσίου αποτέλεσε, και δικαίως, ένα από τα πλέον επιτυχημένα εγχειρήματα του κράτους. Το gov.gr, η ΑΑΔΕ, ο e-ΕΦΚΑ, οι ηλεκτρονικές συνταγές, οι ψηφιακές εξουσιοδοτήσεις και δεκάδες ακόμη υπηρεσίες κατάφεραν να περιορίσουν τις ουρές, να μειώσουν τη φυσική... παρουσία στις υπηρεσίες και να απλοποιήσουν εκατοντάδες διαδικασίες. Και βέβαια να περιορίσουν τους δημοσίους υπαλλήλους που τα διαχειρίζονταν. Εξαιρετικά…
Κανείς δεν επιθυμεί την επιστροφή στις εφορίες, στα ΙΚΑ, στις αναμονές των ΚΕΠ ή στους φακέλους με τα φωτοαντίγραφα. Υπάρχει όμως ένα ερώτημα που αρχίζει να απασχολεί σοβαρά: Η ψηφιοποίηση κατάργησε τη γραφειοκρατία ή απλώς τη μετέφερε στον πολίτη; Όλο και περισσότεροι τελευταία αναγνωρίζουν ότι το κράτος μπορεί να έγινε ψηφιακό, αλλά ο πολίτης ίσως έγινε υπάλληλος.
Ο πολίτης ως διοικητικός υπάλληλος του εαυτού του
Πριν από λίγα χρόνια, μεγάλο μέρος των διοικητικών διαδικασιών πραγματοποιούνταν από δημόσιους υπαλλήλους. Ο πολίτης κατέθετε δικαιολογητικά και το σύστημα αναλάμβανε να τα επεξεργαστεί.
Σήμερα ο πολίτης:
- ανεβάζει έγγραφα,
- διορθώνει στοιχεία,
- παρακολουθεί αιτήσεις,
- ελέγχει προθεσμίες,
- συμπληρώνει αιτήσεις,
- αναζητεί πιστοποιητικά,
- ταυτοποιείται διαρκώς,
- διορθώνει λάθη μητρώων.
Με την αιτιολογία ότι το κράτος δεν ζητά πλέον την παρουσία του πολίτη στο γκισέ, του αναθέτει να κάνει ο ίδιος τη δουλειά. Και κυρίως ζητά τον χρόνο του, που έχει αξία. Ίσως όχι απαραίτητα επαγγελματική, αλλά κάθε τύπου.
Το ελληνικό ψηφιακό οικοσύστημα
Ένας μέσος πολίτης καλείται σήμερα να χρησιμοποιήσει δεκάδες διαφορετικές πλατφόρμες:
- gov.gr
- myAADE
- e-ΕΦΚΑ
- myHealth
- gov.gr Wallet
- Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας
- Κτηματολόγιο
- myProperty
- myCar
- myΘέρμανση
- ΔΥΠΑ
- ΟΠΕΚΑ
- Κοινωνικό Τιμολόγιο
- support.gov.gr
- πλατφόρμες επιδομάτων
- προγράμματα vouchers
- επιδοτήσεις ενέργειας
- πλατφόρμες pass
- η νέα πλατφόρμα «Πόσο Κάνει» (σ.σ. για να χάνει περισσότερο ψάχνοντας πανάκριβα προϊόντα)
Κάθε μία από αυτές απαιτεί: εξοικείωση, κωδικούς, κωδικοποίηση, παρακολούθηση, επικαιροποίηση στοιχείων. Κυρίως, δε, δεν απευθύνονται σε όλους μια για ένα μεγάλο τμήμα του γηρασμένου ελληνικού πληθυσμού δεν μπορεί να τις χρησιμοποιήσει, οπότε θα πρέπει να πληρώνει (συχνά, δε, αδρά) έναν ειδικό να τις διαχειρίζεται. Επομένως, η γραφειοκρατία δεν εξαφανίστηκε, αλλά μεταφέρθηκε από το γκισέ στην οθόνη του πολίτη και τον χρόνο του.
Πόσο αξίζει η ώρα του πολίτη στην ώρα που σπαταλά στην οθόνη εκτός χρόνου και αμοιβής εργασίας;
Αν πάρουμε έναν μέσο καθαρό μισθό στην Ελλάδα περίπου 1.100-1.200 ευρώ μηνιαίως για πλήρη απασχόληση, προκύπτει ωριαία καθαρή αξία εργασίας περίπου 7-8 ευρώ ανά ώρα. Οι μέσες αμοιβές έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, αλλά εξακολουθούν να παραμένουν σχετικά χαμηλές σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδιαίτερα καθώς η επιπλέον φορολογία, ουσιαστικά «τρώει» τις αυξήσεις, ενώ η ακρίβεια τις μειώνει περισσότερο.
Αν θεωρήσουμε ένα σενάριο με 160 ώρες εργασίας τον μήνα, και 1.200 € καθαρές αποδοχές, επιβεβαιώνεται ότι για κάθε 1 ώρα ζωής εργασίας, η αμοιβή είναι όντως περίπου 7,5 €.
Τι απαιτεί το κράτος σε χρόνο….
Η συντηρητική εκτίμηση για το χρόνο που πρέπει αντίστοιχα να δαπανήσει ο πολίτης για να διεκπερεαιώσει τις υποθέσεις τους μέσω των ηλεκτρονικών υπηρεσιών με βάση το πιο συντηρητικό σενάριο είναι: 25 ώρες ετησίως για έναν μισθωτό, 40-60 ώρες για μια οικογένεια και 60-100 ώρες για έναν επαγγελματία ή μικρομεσαίο.
Αυτό οδηγεί στο εξής συμπέρασμα ως προς το κόστος που έχει:
| Προφίλ πολίτη | Ώρες/έτος | Οικονομικό κόστος |
| Μισθωτός | 25 | 190 € |
| Οικογένεια | 50 | 375 € |
| Ελεύθερος επαγγελματίας | 80 | 600 € |
| Μικρή επιχείρηση | 120 | 900 € |
Το «κρυφό ψηφιακό χαράτσι»
Αυτό που ουσιαστικά προκύπτει είναι ότι κάθε πολίτης προσφέρει δωρεάν εργασία στο κράτος. Δεν πληρώνει μόνο: φόρους, ασφαλιστικές εισφορές, και τέλη, αλλά καταβάλει χρόνο, εκπαίδευση, διαχείριση, παρακολούθηση προθεσμιών και επιπλέον άγχος, μια και τα λάθη στις πλατφόρμες «πληρώνονται ακριβά» (σε χρόνο και διαδικασίες.
Αν το δούμε σε επίπεδο χώρας…
Και εδώ, το συντηρητικο σενάριο είναι 5 εκατομμύρια ενήλικοι πολίτες, οι οποίοι αφοσιώνυν έκαστος 25 ώρες τον χρόνο στις πλατφόρμες, εκ των πραγμάτων. Αυτό σημαίνει 125 εκατομμύρια ώρες ετησίως, οι οποίες, εάν Αν αποτιμηθούν με 7,5 €/ώρα, κοστολογούνται με 937 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Είναι όμως αυτή η ραγματικότητα;
Αν αναλύσουμε το συντηρητικό σενάριο θα πρέπει να υποθέσουμε ότι ανάλογα με τις υποχρεώσεις του πολίτη, οι ώρες που θα αναλωθούν είναι οι εξής:
| Υποχρέωση | Ώρες ανά έτος |
| Φορολογικά | 5 |
| Ασφαλιστικά | 3 |
| Επιδόματα | 3 |
| Διορθώσεις στοιχείων | 2 |
| Αυτοκίνητο | 2 |
| Υγεία | 2 |
| Αναζητήσεις και επικοινωνίες | 5 |
| Ταυτοποιήσεις και κωδικοί | 3 |
Βέβαια,ο καθένας μας γνωρίζει, ότι ο χρόνος που απαιτείται είναι συχνά πολύ μεγαλύτερος, ενώ ηληκιωμένοι και ιδιώτες χωρίς εξοικίωση αναγγκάστικά θα καταφύγουν στη βοήθεια ειδικών, που θα αναγκαστούν να πληρώσουν, έξτρα.
Το ρεαλιστικό σενάριο
Αν φύγουμε από τη συντηρητική εκτίμηση των 25 ωρών, και πάμε σε έναν πραγματικά ενεργό πολίτη ή οικογένεια που χρησιμοποιεί συστηματικά τις ψηφιακές υπηρεσίες του κράτους, οι αριθμοί γίνονται περίπου οι εξής:
| Προφίλ | Ώρες/έτος | Κόστος (7,5 €/ώρα) |
| Μισθωτός με παιδιά | 45-60 | 340-450 € |
| Οικογένεια με επιδόματα, σχολικές και υγειονομικές υποχρεώσεις | 60-80 | 450-600 € |
| Ελεύθερος επαγγελματίας | 80-120 | 600-900 € |
| Μικρή επιχείρηση/αυτοαπασχολούμενος | 120-180 | 900-1.350 € |
| Συνταξιούχος με υγειονομικές και ασφαλιστικές υποθέσεις | 40-70 | 300-525 € |
Αν θέλαμε να δώσουμε έναν ρεαλιστικό μέσο όρο για το ελληνικό νοικοκυριό, με 50- 60 ώρες ετησίως ανά οικογένεια, για την (αναγκαστική και μόνο) χρήση πλατφορμών το ετήσιο κόστος χρόνου χρήσης φτάνει ή και ξεπερνά τα 1,9 δισ. ευρώ σε απώλεια εσόδων. Εάν σε αυτά προστεθεί και ο χρόνος των εργαζομένων που έχουν επιπρόσθετες εργασίες, ή και αμείβονται υψηλότερα, τα νούμερα ξεφεύγουν κατά πολύ ως προς το κόστος του χρόνου που σπαταλάται. Αλλά αυτή τη φορά ας είμαστε ευγενικοί… μια και στην Ελλάδα των Range Rover εκτιμώ ότι οι περισσότεροι δεν αμείβονται με 7,5 ευρώ.
https://www.topontiki.gr/